Berlusconi uitgeteld? - Mieke Strynckx

Toen de rechters van het Hof van Cassatie in Rome plaatsnamen in de aula waar ze het vonnis zouden voorlezen, stond boven hun hoofd de wapenspreuk van het Hof: La legge è uguale per tutti – de wet is gelijk voor iedereen. En ze deden die leus alle eer aan. Silvio Berlusconi, een van de rijkste mannen van Italië, een man ook met een enorme politieke én mediamacht, werd veroordeeld tot vier jaar cel.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

“Berlusconi is de bedenker van een frauduleus systeem, waarmee hij al jaren de belastingen ontduikt,” zei de voorzitter. Een systeem waarmee via een ingewikkeld stelsel van offshore-bedrijven een zwart fonds werd opgericht, met de bedoeling om de Italiaanse belastingen te ontduiken (in de twee boekjaren waarover het proces ging alleen al voor maar liefst 7,3 miljoen euro).

Een systeem dat maar één begunstigde had: Silvio Berlusconi zelf. Die bovendien de premier van het land was. De premier van één van de grootste landen van Europa zet een boekhoudkundig systeem op om het land waarvan hij aan het hoofd staat, schade toe te brengen. Proeft u die woorden maar eens goed na.

De binnenkant van de cel


In de praktijk zal Berlusconi de binnenkant van de cel niet te zien krijgen. Hij zal een jaartje gedwongen moeten doorbrengen in zijn luxueuze villa in de buurt van Milaan, wellicht met heel wat uitzonderingen. Hij zal een boete moeten betalen die voor hem een peulschil is. Hij zal zijn Senaatszetel verliezen (maar als het op afwezigheden aankwam, was hij binnen de Senaat toch al de kampioen), en hij zal vanwege zijn hoge leeftijd wellicht voor altijd uitgesloten worden van enig politiek mandaat. Aardig detail, hij zal vermoedelijk ook zijn titel van Cavaliere verliezen – het lintje dat hem ooit door de president is geschonken. Il Cavaliere, de Ridder, de geuzennaam die de bevriende pers zo graag amicaal afkort tot Il Cav.

Een punt gescoord

Gianni met de pet denkt ongetwijfeld: is dit nu een zware straf? Als ik dezelfde problemen had gehad met justitie, zou ik dan niet allang in de gevangenis hebben gezeten? Of zoals de linkse krant Il Fatto Quotidiano titelde: il delinquente condannato – de misdadiger veroordeeld. (Eindelijk!, kun je dan tussen de regels lezen, en er klinkt een diepe zucht van verlichting.) Ja, de wet is niet helemaal gelijk voor iedereen. De immense rijkdom, en de macht van Berlusconi, hebben hem tot nu toe behoed voor erger. Dat klassenjustitie bestaat, heeft al menig onderzoek bewezen.

Maar toch: als zelfs deze man, met een leger aan de duurste advocaten, met de politieke macht om wetten te veranderen in zijn persoonlijke voordeel, als ook die man niet meer wegkomt met het overtreden van de wet, dan heeft de magistratuur hier een punt van jewelste gescoord. Een punt dat Italië broodnodig had. Al was het maar voor zijn imago in het buitenland.

Een sleutelfiguur

Maar ook al is Berlusconi geen premier of minister meer, hij is wel één van de sleutels tot de huidige regering. Een regering van twee partijen die tot elkaar gedoemd zijn, in een bittere omhelzing, omdat het land nu eenmaal in een diepe crisis verkeert, en de dominosteen is waarvan iedereen als de dood is dat hij zou kunnen omvallen, om zo Europa en ons allemaal mee te sleuren in de afgrond.

President Napolitano, een oud-communist en in zijn hart allerminst een vriend van Berlusconi, is zelfs bereid hem zijn lang verhoopte hervorming van justitie te bieden om dat te vermijden. Justitie in Italië kan een hervorming gebruiken, laten we wel wezen, maar dan toch liefst niet op de maat van Berlusconi gesneden.

De linkse premier Letta komt tot nu toe niet veel verder dan te zeggen dat het belang van het land primeert. In zijn nek blaast de hete adem van zijn achterban, waarvan een groot deel absoluut géén regering met de partij van Berlusconi wilde. De enige andere mogelijke partner van betekenis, is de onberekenbare komiek Beppe Grillo, die met geen enkele traditionele partij wil samenwerken.

Gaat deze regering het volhouden? Dat is zeer onwaarschijnlijk. Dreigen er grote problemen als ze dat niet doet? Zeker. Maar wat is de prijs die premier Letta en president Napolitano willen betalen om ze overeind te houden? Wat is het belang van het land, en wat dat van Berlusconi? Zijn die twee te verzoenen, en wie zal daarvoor de rekening gepresenteerd krijgen? En wat met de kieswet, die deze patstelling veroorzaakt heeft, en waarvan na bijna vier maanden nog altijd geen ernstig werk is gemaakt om hem te hervormen?

Het proces Ruby

De juridische problemen van Berlusconi zijn overigens nog niet van de baan. Er lopen nog een stuk of wat onderzoeken, en er is vooral het proces-Ruby, waarin hij in eerste aanleg veroordeeld is tot zeven jaar cel, en levenslang verbod op het uitoefenen van een openbaar ambt. De aanklacht is machtsmisbruik en betaalde seks met minderjarigen. Als dit proces tot een definitieve veroordeling leidt binnen de vijf jaar, vervalt de amnestie die Berlusconi nu heeft gekregen voor drie van de vier jaar cel. Het valt te vrezen dat Berlusconi – als hij de regering verder wil depanneren – vooral een oplossing wil voor dit probleem.

Daarvoor hoeft hij zelf geen politiek mandaat uit te oefenen. Zoals al zijn partijbonzen zeggen, en zoals de feiten ook bewijzen: de partij Popolo della Libertà (binnenkort wellicht opnieuw Forza Italia) is Berlusconi, en Berlusconi is de PDL. Laten we hopen dat koste wat het kost deze regering in stand houden – in het belang van het land – niet neerkomt op de gijzeling door één man, en zijn persoonlijke belangen.

(Mieke Strynckx is radiojournalist bij VRT Nieuws.)