De spaarpot van Albert Frère - Tom De Meester

Een statisticus waadde vol vertrouwen door een rivier die gemiddeld één meter diep was. Hij verdronk. Het is een oude grap van de Nederlandse schrijver Godfried Bomans die ons eraan herinnert dat gemiddeldes de realiteit al eens durven vertekenen. Zo was er vorige week het nieuws dat de gemiddelde Belg zich te pletter spaart. Een gemiddeld gezin heeft 53.000 euro op de spaarrekening staan, goed voor een recordbedrag van 245 miljard euro in totaal. Dat is zowat het dubbele van vijf jaar geleden. Gemiddeld zetten de Belgen maar liefst 16,2 procent van het gezinsinkomen opzij, en daarmee zijn we zowat de spaarkampioenen van Europa. Alleen Duitsland en Luxemburg doen nóg beter.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Helft Belgen spaart niet

Jammer genoeg zitten de meeste Belgische gezinnen helemaal niet bovenop een reusachtige berg spaargeld. Uit een pas verschenen studie van de Europese Centrale Bank blijkt dat 52,3 procent van de Belgische gezinnen er niet in slaagt om ook maar één euro opzij te leggen. Sparen valt niet mee als je buschauffeur, kassierster of verzorgende bent en met een nettoloon van 1.500 euro dure huurprijzen en stijgende energiefacturen te lijf moet gaan. Dan gaat het voor de 249 toplui van Belgische bedrijven die officieel in belastingparadijs Monaco zijn gedomicilieerd, of voor grootverdieners als Belgacom-topman Didier Bellens, met een jaarlijks inkomen van 2,48 miljoen euro, net iets makkelijker om dat gemiddelde van 53.000 euro bijeen te sparen.

De meeste Belgen sparen trouwens helemaal niet méér, maar juist minder. Uit een recente studie van iVox op vraag van NIBC Direct blijkt dat zowat 42% van de Belgen minder spaart als gevolg van de economische crisis. Slechts 7 procent slaagt er in om méér te sparen dan vroeger.

De grote spaarkloof

Waar de statistieken een grote berg spaargeld zien, gaapt in werkelijkheid een diepe kloof. Het spaargeld van de Belgen is bijzonder ongelijk verdeeld. Volgens diezelfde studie van de Europese Centrale Bank bezit een gemiddeld Belgisch gezin 338.000 aan spaargeld, vastgoed en beleggingen. Maar de 20 procent gezinnen onderaan de ladder moeten het zien te rooien met een schamele 2.800 euro, terwijl de 10 procent rijkste families van België gemiddeld 1.494.800 euro bezitten. Dat is maar liefst 533 keer meer.

Achter de rooskleurige gemiddeldes schuilt een schreeuwende tegenstelling tussen enerzijds een kleine elite van oververmogenden en anderzijds een snel groeiende groep van doodgewone, hardwerkende gezinnen die op het einde van hun loon steeds vaker een stukje maand over hebben.

21 procent armen

De economische crisis rekt die kloof tussen rijk en arm bovendien steeds verder uit. Alle armoede-barometers staan op zwaar weer. Volgens de meest recente Europese armoede-indicator lopen nu al 21 procent van de Belgen risico op armoede of sociale uitsluiting. Het gaat over 2.271.000 mensen die alleen maar kunnen dromen van 53.000 euro op de spaarrekening. Het aantal mensen dat een bezoek aan tandarts, dokter of apotheek uitstelt om financiële redenen is op vijf jaar tijd verdubbeld. Honderdduizenden gezinnen schurken gevaarlijk dicht bij de armoedegrens aan.

In België kunnen 686.000 gezinnen zich geen onverwachte uitgaven van meer dan 900 euro permitteren. Dat is 27 procent meer dan vijf jaar geleden. Bijna 900.000 gezinnen kan zich niet één week vakantie buitenshuis permitteren. Ook dat is een derde méér dan vijf jaar geleden. Vooral kinderen, alleenstaanden en werklozen hebben het sinds de losbarsten van de economische crisis moeilijker. Het armoederisico loopt op tot 53 procent bij werklozen, 56 procent bij alleenstaande ouders en 75 procent bij werkloze gezinnen met kinderen.

82.600 miljonairs

Terwijl de armoede zich sluipend en genadeloos een weg vreet door de samenleving worden de rijken rijker en rijker. België telde eind vorig jaar 82.600 dollarmiljonairs, of 5.700 meer dan een jaar eerder. Volgens het jaarlijkse World Wealth Report van Capgemini en RBC Wealth Management hebben de Belgische miljonairs een vermogen van 153 miljard euro op de teller staan. Een stijging met 8,3 procent op één jaar tijd, en dat in volle crisis.

De tien rijkste families van België zitten samen op een berg spaargeld van meer dan 40 miljard euro. De bierbrouwers van AB Inbev, de families De Spoelberch, de Mévius en Vandamme, hebben op hun eentje een familiekapitaal van 25,6 miljard euro vergaard. Albert Frère, staalondernemer en all-round durfkapitalist, is met zijn persoonlijk fortuin van bijna 3 miljard euro met voorsprong de rijkste man van België.

Miljonairstaks

Is dat het soort samenleving dat we willen? Een wereld waar de economische crisis cash betaald wordt door de man in de straat, terwijl euromiljonairs een fortuin vergaren dat wereldwijd nu al om en bij de 34.474 miljard euro bedraagt? Het valt gewoon niet meer uit te leggen. In België weigert de federale regering om een miljonairstaks in te voeren, ook al roomt die maatregel maar een fractie af van de snel aanzwellende vermogens en ook al wijzen studies uit dat een taks op al te grote vermogens een zeer breed democratisch draagvlak heeft.

Uit een peiling van onderzoeksbureau Ipsos eind 2012 bleek dat liefst 75% van de Belgen voorstander is van de invoering van een miljonairstaks. Herverdeling is broodnodig: het is een kwestie van elementaire fiscale en maatschappelijke rechtvaardigheid. Of om het met de woorden van de econoom Jeffrey Sachs te zeggen: een kwestie van beschaving.

(Tom De Meester is lid van het PVDA-partijbureau en auteur van 'Opgelicht, de energiezwendel van Electrabel & co'.)

 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.