"Werkgevers doen te weinig voor oudere werknemers"

De christelijke vakbond ACV vindt dat Unizo-gedelegeerd bestuurder Karel Van Eetvelt geen aandacht heeft voor het feit dat de ondernemers te weinig meewerken aan cao 104, die hen vraagt een leeftijdsbewust personeelsbeleid te voeren. "Blijkbaar moet de mentaliteitswijziging van één kant komen", hekelt ACV-woordvoerder David Vanbellinghen. Eerder had Unizo-voorzitter Karel Van Eetvelt gezegd dat vijftigplussers te gemakkelijk misbruik kunnen maken van het systeem van langdurige arbeidsongeschiktheid.

"Er zijn meer 50-plussers, dus is het nogal wiedes dat het aantal invaliden onder hen stijgt", reageert Vanbellinghen van het ACV. "Het is ook logisch dat je meer klachten hebt als je ouder wordt."

"Wie in een citroenloopbaan werkt, is sneller opgebrand. Daarom zijn wij voor een loopbaan waar werk en gezin gemakkelijker gecombineerd kunnen worden en er meer geïnvesteerd wordt in vorming en opleiding. Zo'n loopbaanmodel moet je vroeg uitrollen, niet vanaf de 50e verjaardag." Het gaat om "meer goesting" krijgen, zegt Vanbellinghen: "hoe zorg je ervoor dat die goesting blijft?"

Een van de pistes die Karel Van Eetvelt naar voor schuift, is die van "een mentaliteitswijziging bij de mensen zelf". "Over de vrij beperkte medewerking van de ondernemers aan cao 104 lees ik in het interview niets", countert Van Bellinghen. Die cao verplicht ondernemingen om elk jaar een plan op te stellen met betrekking tot de tewerkstelling van hun werknemers die 45 jaar of ouder zijn. "Dit moet op ondernemingsniveau gebeuren, maar vaak zien we dat er niet meer gebeurt dan het oplijsten van bestaande initiatieven", zegt het ACV. "De mentaliteitswijziging moet blijkbaar maar van één kant komen."
 

"Langdurig ziek"

Van Eetvelt had eerder gezegd dat te veel 50-plussers niet meer gaan werken omdat ze langdurig ziek zijn. In vijf jaar tijd is het aantal langdurig arbeidsongeschikte of invalide 50-plussers met een vijfde toegenomen en volgens Unizo is dat een abnormale stijging. ".

Eerder van de week meldde de RVA dat het aantal bruggepensioneerden gevoelig aan het dalen is, vooral in de leeftijdscategorie tussen 50 en 54 jaar. In het tweede trimester van 2013 waren er 772 bruggepensioneerden tussen 50 en 54. Een jaar eerder waren dat er bijna dubbel zoveel. Bij de 55- tot -59-jarigen waren er in het tweede trimester net iets meer dan 30.000 mensen die gebruikmaakten van het stelsel. In 2012 waren het er nog ruim 32.000.

Sinds de piek in 2010 is het aantal bruggepensioneerden met iets meer dan 5.000 eenheden gedaald. Maar de cijfers van de ziekteverzekering wijzen uit dat die daling tenietgedaan wordt door de stijging van het aantal 50-plussers dat langdurig arbeidsongeschikt ("invalide") is, zo luidt het vandaag in Het Nieuwsblad en De Standaard. Alleen al in 2010 nam het aantal invalide 50-plussers toe met iets meer dan 7.500 eenheden.

"De sociale zekerheid is een groot communicerend vat. Dalen de cijfers in de ene regeling, dan stijgen ze vaak ergens anders", zegt Unizo-topman Karel Van Eetvelt in de kranten. Hij waarschuwt daarmee voor te veel euforie over de dalende brugpensioenscijfers. Ook in het buitenland is al vastgesteld dat meer werknemers arbeidsongeschikt worden wanneer de toegang tot andere systemen wordt bemoeilijkt, luidt het.

Van Eetvelt merkt op dat veel gevallen van invaliditeit te maken hebben met niet-lichamelijke klachten, zoals depressiviteit. Psychische stoornissen waren vorig jaar goed voor 34 procent van de invaliditeitsgevallen. "Maar dergelijke depressies, rugklachten, en dergelijke vergelijkbare ziektebeelden zijn veel minder objectief vast te stellen dan pakweg een gezwel of een hartziekte. En die maken een veel kleiner aandeel van de oorzaken uit."

"De spijtige gewoonte moet eruit"

Van Eetvelt pleit voor een strengere aanpak: meer langdurig arbeidsongeschikten stimuleren om weer aan het werk te gaan. Een dergelijk activeringsbeleid wordt wel gevoerd bij werklozen, maar nauwelijks bij invaliden. "Er moet een mentaliteitswijziging komen bij de mensen zelf, ze moeten ervan overtuigd geraken dat je ook na je 50e of 55e best nog wel kan werken," zegt hij in de krant.

"Het is niet zo dat er plots zoveel meer invaliden zouden zijn, dus wij gaan ervan uit dat er mensen zijn die het systeem gebruiken om niet meer op de arbeidsmarkt te hoeven gaan", reageert Van Eetvelt aan de VRT.

"Het betekent dat die gewoonte er nog altijd is, dat mensen nog altijd denken: van het moment dat ik 50 jaar ben, vind ik dat ik lang genoeg gewerkt heb, dus ga ik een manier zoeken om niet meer te moeten werken. En dat is een spijtige zaak. Die gewoonte moet eruit."

Van Eetvelt erkent in de krant dat er ook een probleem is aan de werkgeverskant. "Er is nu te weinig aandacht voor aangepaste jobs. We moeten ook zorg dragen voor permanente vorming en bijscholing."

"Aantal ouderen op arbeidsactieve leeftijd is sterk toegenomen"

Ook Bram Swaerts van het christelijke ziekenfonds CM relativeert de cijfers en zegt dat langdurige arbeidsongeschiktheid niet massaal gebruikt wordt als alternatief voor brugpensioen. "Het aantal ouderen op arbeidsactieve leeftijd is sterk toegenomen."

"Enerzijds komt dat doordat de babyboomers, zij die geboren zijn na de Tweede Wereldoorlog, nu ouder dan 50 zijn. Anderzijds is er de toegenomen deelname aan de arbeidsmarkt van vrouwen en is hun pensioenleeftijd toegenomen. Dat maakt dat er gewoon meer mensen invalide worden of langer invalide blijven."

Hij neemt het ook op voor de adviserende geneesheren. Zij moeten oordelen of de mensen al dan niet arbeidsongeschikheid zijn. "Ik kan garanderen dat ze hun uiterste best doen om de mensen zo goed mogelijk te begeleiden en hen zo snel mogelijk proberen terug aan het werk te helpen."