Wat na de "Vrijdag van Woede" in Egypte?

Met de "Vrijdag van Woede" hebben zowel de Moslimbroederschap als het leger punten gescoord. Al bij al is het dodental van 80 mensen een weliswaar cynische aanduiding dat beide kampen het conflict niet totaal willen laten escaleren.
AP2013

Gisteren hebben de Moslimbroeders bewezen dat ze nog altijd een factor van formaat zijn in Egypte. Op tal van plaatsen konden ze tien- tot honderdduizenden mensen op straat krijgen, zij het dan na het vrijdaggebed in de moskee, wanneer samenscholingen moeilijk verboden kunnen worden.

Anderzijds heeft het leger met veel machtsvertoon bewezen dat het de zaken onder controle kan houden. De militairen lieten wat begaan op het Ramsesplein, tenminste tot een politiekantoor daar werd aangevallen. De strategisch belangrijke plaatsen en wegen in Caïro en in andere steden bleven stevig onder militaire controle.

Zonder cynisch te worden, ligt ook het dodental van 173 op de gevreesde "Vrijdag van Woede" lager dan de 638 officiële doden die woensdag zijn gevallen bij de ontruiming van de twee protestkampen van de Moslimbroeders in Caïro. Duidelijk is dat beide kampen hun dodelijke pokerspel nog een tijdje zullen voortzetten, want een echt duidelijke winnaar is er nog niet en zal er misschien ook niet komen.

AP2013

Totaal of beperkt conflict?

Egypte is nu meer dan ooit gepolariseerd in twee blokken en voorlopig lijken de "hardliners" aan beide kanten aan het stuur te zitten. De onderhandelingen over een vreedzame oplossing voor de Moslimbroeders die omsingeld zitten in de Al Fatah-moskee in Caïro, kunnen een teken aan de wand zijn. Als er daar een regeling getroffen kan worden, opent dat misschien onderhandelingskanalen.

Tot nu toe blijft de Moslimbroederschap oproepen tot "vreedzaam protest" en niet tot een openlijke opstand of een burgeroorlog. Het doembeeld van een alles verwoestende oorlog zonder einde zoals in Syrië nu of in Algerije in de jaren 90 leidt tot terughoudendheid bij militairen en de Moslimbroeders.

Toch is niet uitgesloten dat de radicale vleugel van de broederschap zijn toevlucht zoekt in terreur zoals splintergroepen als Gamaa al-Islamiyya of Jihad Islami in de jaren 80.

Er zijn ook nog twee andere factoren. Enerzijds proberen de terroristische groepen in de Sinaï Israël in het conflict mee te sleuren. Anderzijds is de Egyptische economie al twee jaar in vrije val en zonder toeristen zal dat niet verbeteren. Egypte overleeft nu al op noodkredieten van Saudi-Arabië.

Tandenknarsend, maar machteloos

De buitenwereld kijkt intussen tandenknarsend, maar machteloos toe. Egypte is dan ook niet zo maar een land: het is met 84 miljoen mensen het meest bevolkte Arabische land en meer dan een op de vier Arabieren woont aan de Nijl. Het land is al eeuwenlang de scharnier tussen de "Maghreb" -de westelijke Arabische wereld in Noord-Afrika- en de "Mashriq" -die in het echte Midden-Oosten. Los daarvan is er het enorme belang van het Suezkanaal voor verbindingen tussen het Verre Oosten en Europa.