Gezocht: spoorbaas (M/V) - Herman Welter

De benoeming van m/v-spoorbazen - ceo’s in modern Nederlands - voor Infrabel en de NMBS is verworden tot een beschamende vertoning. De treinreiziger zou wellicht beter gediend zijn met nieuwe bekwame m/v uit de spoorgroep. Mensen die de werk- en reizigersvloer kennen en aanvoelen. En minder kosten dan zogeheten ‘managers’ die niets afweten van spoorwegen
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Wat krijgt de reiziger terug...?

Sinds de catastrofale splitsing van de NMBS op 1 januari 2005 in drie bedrijven (Infrabel, NMBS en NMBS-Holding) is de dienstverlening erop achteruitgegaan. Dalende stiptheid, gemiste aansluitingen, geschrapte treinen, defect treinmaterieel, onvoldoende capaciteit, manke reizigersbegeleiding, een klantendienst die de directie gelijk en de klant ongelijk geeft, een klantgerichte ombudsdienst die vakkundig wordt gesaboteerd… Kommer en kwel dus.
Nochtans betaalt de samenleving héél veel voor het spoor. Ongeveer drie miljard euro per jaar. Daar krijgt de reiziger te weinig voor terug.

... voor de riante salarissen bij het spoor?

Het is dan ook hemeltergend dat de drie spoorbazen en tien (!!) directeurs-generaal elk een riant jaarinkomen hebben van meer 290.000 euro. De drie opperbazen verdienen exorbitant veel: Jannie Haek 512.104 euro, Luc Lallemand 493.489 en Marc Descheemaecker 472.804 euro.

De dertien toplui krijgen bovenop hun basisloon elk semester een fikse bonus voor hun geleverde prestaties. Welke prestaties? De stiptheid is tot een dramatisch niveau gedaald, de financiële situatie is zorgwekkend en de klantentevredenheid laat te wensen over. Die bonussen zijn een grof schandaal, een hold-up op belastinggeld. Waarom laat de overheid begaan?

Terwijl het een eer zou moeten zijn...

Terecht wil minister van Overheidsbedrijven Jean-Pascale Labille (PS) paal en perk stellen aan de onverantwoord hoge lonen bij overheidsbedrijven en al zeker bij het spoor. Binnenlands personenvervoer per spoor – de kerntaak van de spoorwegen - is en blijft een openbare dienstverlening waarmee nooit financiële winst kan worden geboekt. Het moet een eer zijn om dienstverlenende overheidsbedrijven als de NMBS en Infrabel te mogen leiden.

Kandidaat-spoorbaas NMBS Ellen Jonckheere, die de jongste dagen nadrukkelijk de publiciteit zoekt (is dat wel verstandig?), zegt alvast te kunnen leven met 290.000 euro per jaar. Of Jonckheere de geschikte persoon is om een ingewikkeld en bij uitstek technisch bedrijf als de NMBS te kunnen leiden, is een ander verhaal.

Dat Labille nieuwe gezichten aan de top van Infrabel en de NMBS wenst, is gezien het slecht presteren van ‘onze’ spoorwegen in de periode 2005-2013 te begrijpen. Maar de regering verwacht te veel van managers die van buitenaf komen. En ze stelt te veel vertrouwen in headhunters (kaderwervers) van wie je alleen weet dat ze veel geld vragen voor vaak broddelwerk.

Het slechte Nederlandse voorbeeld

Labille zou lering kunnen trekken uit Nederlandse ervaringen. Sinds 1992 worden de Nederlandse Spoorwegen - tot dan een voorbeeldig geleid en nog niet gesplitst bedrijf – bestuurd door ‘managers’ van buitenaf zonder enige kennis van het spoorbedrijf. Dat gaf aanleiding tot geweldige interne spanningen en wilde stakingen. Gaandeweg ontdeden de verlichte managers, niet gehinderd door enige kennis van spoorwegzaken, zich van alle engineering op gebied van infrastructuur, signalisatie en rollend materieel. ‘Techniek kun je inhuren, managers en marketingmensen hebben we nodig’, was de wonderlijke redenering. Het Fyra-debacle is mede hieraan te wijten.

Weet Labille en zijn collega’s dat in het directiecomité van Infrabel, toch een technisch bedrijf pur sang, geen civiel ingenieur te bespeuren is. En dat in de raad van bestuur evenmin technische specialisten zetelen? Is hier de uitleg te vinden waarom Luc Lallemand de aanleg van sporen, afschaffing van overwegen en andere technische werkzaamheden uitbesteedt aan TUC Rail?

Het spoor is een ingewikkeld raderwerk

Wenst de regering klantvriendelijk en efficiënt gerunde spoorwegen die zich volledig toespitsen op het vervoer van binnenlandse reizigers, toch de kerntaak?
Kijk dan even rond in de spoorweggroep. Je vindt daar veel m/v-talent die het ingewikkelde raderwerk van de ijzeren weg perfect kennen. Bijkomend voordeel is dat de werkvloer weer gemotiveerd raakt.

Al jaren ergeren de spoorvrouwen en –mannen zich aan de torenhoge lonen van de toplui, de vriendjespolitiek en het negeren van de kennis en ervaringen van de werkvloer. De directie schakelt liever dure consultants in die de spoorwegen niet kennen en de directie naar de mond praten.
Maar we vrezen dat de regering het dure spoor van dure ‘managers’ van buitenaf zal berijden. Sneu voor de treinreiziger.

(Herman Welter volgt sinds 1964 als journalist de spoorwegen en het stads- en streekvervoer in binnen- en buitenland.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.