50 jaar geleden had Martin Luther King een droom

Vandaag is het 50 jaar geleden dat de zwarte dominee Martin Luther King zijn beroemde speech "I have a dream" heeft gehouden. Hij deed dat voor een mensenzee voor het Lincoln Memorial in Washington DC. De woorden van King inspireerden niet alleen zijn publiek ter plaatse, maar ook mensen elders in de wereld, en tot op de dag van vandaag.

Alles begint bij de zwarte Rosa Parks die op 1 december 1955 haar plaats op een bus weigert af te staan aan een blanke reiziger. Parks (foto) wordt uit de bus gezet en gearresteerd. De zwarte gemeenschap van Montgomery, Alabama, onder leiding van dominee Martin Luther King, reageert op dit incident met een geslaagde busboycot.

De rol van King in deze boycot maakt van hem een nationaal figuur én de bekendste woordvoerder van de burgerrechtenbeweging. Met zijn uitzonderlijk charisma en persoonlijke moed bereikt hij veel mensen. Bij tal van gelegenheden treedt hij op als spreker, waarbij hij de discriminatie van de zwarte bevolking aan de kaak stelt.

Dominee King organiseert samen met vijf anderen ("the Big 6") de Mars op Washington. De Big 6 zien de mars als de perfecte manier om meer aandacht te vragen voor de sociale ongelijkheid in Amerika. Volgens hen wordt er vanuit de regering te weinig gedaan om de positie van de zwarten te verbeteren.

De Mars op Washington is een gigantisch succes. Er komen mensen met meer dan 2.000 bussen, 21 treinen, 10 vliegtuigen en duizenden auto's naar Washington DC. Het grootste deel van de demonstranten is zwart, maar ongeveer een kwart is blank. De Mars zorgt er volgens velen voor dat respectievelijk 1 en 2 jaar later de Civil Rights Act en de Voting Rights Act worden ingevoerd.

"Tell them about the dream, Martin!"

De logistieke voorbereidingen zijn zo zwaar dat King aan de vooravond van 28 augustus 1963 nog niet weet waarover hij het publiek zal toespreken aan het Lincoln Memorial.

De 17 minuten durende speech heeft hij in feite al acht keer eerder uitgesproken, telkens in een andere versie. Vlak voor hij in Washington aan de rede begint, roept zangeres Mahalia Jackson vanuit het publiek: "Tell them about the dream, Martin!" (Vertel hen over de droom, Martin!).

Meer dan 200.000 demonstranten volgen de toespraak ter plaatse. Van de rede wordt ook rechtstreeks verslag uitgebracht op televisie en ze kent een uitgebreidere media-aandacht dan welke gebeurtenis ook sinds de inauguratie van John F. Kennedy als president van de VS op 6 januari 1961.

De rede wordt als een retorisch meesterwerk beschouwd. King past allusies toe als citaten uit de Bijbel, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, de Grondwet van de Verenigde Staten en de Emancipatieproclamatie en de Gettysburg Address, beide van president Abraham Lincoln.

CSU Archives/Everett Collection

Tragisch dieptepunt in roerige jaren 60

In 1964 krijgt King de Nobelprijs voor de Vrede toegekend voor op een geweldloze manier de rassenongelijkheid te bestrijden. Op 6 augustus 1965 ondertekent president Lyndon B. Johnson de “Voting Rights Bill” en willigt zo de meeste van Kings eisen in.

De leidende positie van King binnen de burgerrechtenbeweging wordt midden jaren 60 uitgedaagd als er stemmen opgaan om meer militante acties te voeren in plaats van het door King nagestreefde vreedzame protest. Maar hij behoudt zijn belangrijke positie en gaat zich ook op andere zaken richten. Zo uit hij kritiek op de Vietnamoorlog en maakt hij zijn zorg over armoede kenbaar.

Op 39-jarige leeftijd wordt King doodgeschoten terwijl hij op het balkon van het Lorraine Motel in Memphis staat. De dood van King wordt gevolgd door rellen in verschillende Amerikaanse steden. Dat is het tragische dieptepunt in de roerige jaren 60 waarin ook andere progressieven en voorvechters van burgerrechten in de VS, John F. Kennedy en Malcolm X, slachtoffer worden van politiek geweld.

Voor velen is King een symbool van de burgerrechtenbeweging in de VS gebleven. De derde maandag in januari is in de Verenigde Staten "Martin Luther Kingdag", een nationale feestdag gewijd aan King en zijn gedachtegoed.

1968 AP

"I have a dream"

"I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal.

I have a dream that one day on the red hills of Georgia the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at a table of brotherhood.

I have a dream that one day even the state of Mississippi, a state, sweltering with the heat of injustice and sweltering with the heat of oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice.

I have a dream that my four little children will one day live in a nation where they will not be judged by the color of their skin but by the content of their character. I have a dream today."