Afscheid van een bon vivant - Nina Verhaeghe

De lippen worden nog altijd stijf op elkaar gehouden bij de PS in Brussel als je vragen stelt over de vervanging van Freddy Thielemans door Yvan Mayeur als burgemeester van de hoofdstad. Die vervanging zou er zeker voor het eind van het jaar komen, mogelijk zelfs voor het eind van de maand september. De eedaflegging gebeurt in handen van de Brusselse minister-president, ook een PS’er, maar daar gebaart men tot op vandaag van krommenaas.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Niet alleen over de datum van de wissel, maar ook over de wissel tout court. “Niet aan de orde van de dag”, klinkt het. Maar ook niemand die ontkent dat Thielemans er binnenkort mee ophoudt.

Voor alle duidelijkheid: we hebben het hier dus over Brussel-stad, één van de negentien gemeenten van het Brusselse gewest. De oppositie vindt het alvast niet netjes dat iedereen in het ongewisse wordt gelaten. En sommigen zijn er ook niet over te spreken dat Thielemans nog de PS-lijst trok bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober vorig jaar terwijl toen al volop het gerucht circuleerde dat hij de fakkel zou doorgeven aan ofwel OCMW-voorzitter Yvan Mayeur ofwel (huidig) schepen Philippe Close, respectievelijk de nummers 3 en 5 op de PS-lijst. De PS deed alsof haar neus bloedde toen de geruchten de kop op staken, Thielemans zelf zei volgens de krant Le Soir kort voor de verkiezingen nog expliciet dat hij er wél nog eens 6 jaar bij zou doen. De reden was simpel: Thielemans is een stemmenkanon en dus moest hij de kopman zijn.

Bon vivant

Thielemans deed wat hij moest doen: hij haalde 6.400 voorkeurstemmen, zowat 2.000 minder dan in 2006 maar nog altijd dubbel zoveel als de eerste achtervolger op de PS-lijst. Thielemans wordt binnenkort 69 en heeft er al twee mandaten als burgemeester op zitten. Hij heeft ook een lang parcours in de gemeenteraad van Brussel (hij maakte er zijn entree in 1988), de stad waar hij ook zelf geboren is.

De perfect tweetalige Thielemans is vooral bekend als volkse bon vivant, als burgervader die aanspreekbaar is en niet graag een feest mist. (En daar dan geregeld een glas te veel drinkt, zeggen critici.) Hij is een kenner van literatuur en kunst in het algemeen, maar hij voelt zich minstens even goed tussen de buumdroegers, de mannen die elk jaar de Meiboom planten in Brussel. Als netwerker en vertegenwoordiger van de stad, ook in het buitenland (waar hij geen krimp geeft als mensen denken dat hij de burgemeester is van het hele Brusselse gewest), is hij wellicht ongeëvenaard.

Maar als man met een moderne visie op een grote stad zal Thielemans niet herinnerd worden. Ja, hij heeft de impuls gegeven voor Winterpret en Brussel Bad en de stad weer levendiger gemaakt, maar een echt langetermijnproject had hij niet. Zijn visie op mobiliteit en openbare ruimte was zeer conservatief. Thielemans heeft op die domeinen maar heel schoorvoetend toegevingen gedaan, onder druk van andere politici of burgerinitiatieven als Picnic the Street. De auto is nog altijd koning in het centrum van Brussel, daar komt maar heel langzaam verandering in. De stad beweert strenger op te treden tegen sluikstorters, maar wie in het centrum rondloopt, merkt dat niet echt.

Positieve punten krijgt de ploeg van Thielemans dan weer van verschillende kanten voor de investeringen in huisvesting. Brussel is een snel groeiende stad, wat de burgemeester verleidde tot de uitspraak dat “geboortebeperking bespreekbaar moet zijn, want zo veel mogelijk kinderen hebben is onverantwoord.” Maar ernstig nu, er zijn onder Thielemans zowat duizend nieuwe woningen, vooral sociale, bijgekomen. Dat gebeurde zowel in het centrum van Brussel, als, op grotere schaal, daarbuiten. In Neder-over-Heembeek is een totaal nieuwe wijk gebouwd. Al is er ook kritiek op de manier waarop dat is gebeurd. Zo klagen nogal wat inwoners over een gebrek aan scholen en crèches, en slechte aansluitingen met het openbaar vervoer.

Donkerrood

Wat brengt de toekomst dan? Die luistert naar de naam Yvan Mayeur. De man is 53, sociaal assistent van opleiding, geboren in buurgemeente Etterbeek maar al jong verhuisd naar de Marollen, deel van Brussel-stad. Hij is een ancien in de politiek: hij kwam in 1989 voor het eerst in de Kamer, waar hij ook nu nog zetelt. Hij is al 20 jaar gemeenteraadslid en voorzitter van het OCMW van Brussel, een instelling met een bijzonder groot patrimonium en daardoor ook een enorme machtsfactor in Brussel. Hij wordt een goed bestuurder genoemd, met een uitgebreid netwerk. Hij krijgt waardering voor zijn werk als voorzitter van het Brusselse Sint-Pietersziekenhuis, dat afhangt van het OCMW. Bestuurservaring deed hij trouwens ook op als voorzitter van het Iris-net, de koepel van Brusselse openbare ziekenhuizen. Critici vinden wel dat hij daar nog meer orde op zaken had mogen zetten dan hij deed. Het gewest moet nog elk jaar fors in de buidel tasten om de verliezen van de ziekenhuizen op te vangen.

Mayeur wordt een donkerrode socialist genoemd, veel linkser dan de pragmatische Thielemans. Hij praat in haast marxistische termen over de armoede in Brussel en schrikt er niet voor terug kritiek te leveren op het beleid van partijgenoten. Zo vond hij dat het Brussels gewest, toen nog geleid door de PS’er Charles Picqué, veel meer moest doen om de werkloosheid aan te pakken. En over het asielbeleid van de federale regering heeft hij zich, als Brussels OCMW-voorzitter, al vaak vernietigend geuit, of de bevoegde minister nu een Open VLD’er of een PS’er was.

Mayeur kan bijzonder hard uit de hoek komen en laat zich ook niet dicteren door premier en partijgenoot Di Rupo. Hij wordt mee verantwoordelijk geacht voor de verwijdering van Joëlle Milquet en haar CDH uit het college van de stad, iets wat Di Rupo zacht gezegd niet kon waarderen.

Totaalvisie?

Algemeen wordt dus zeker een verandering in stijl verwacht met de komst van Mayeur. Mayeur zal de dingen minder op hun beloop laten dan Thielemans, sommigen vrezen zelfs voor een erg autoritaire bestuursstijl. Maar of er echt veel vernieuwing aankomt, blijft twijfelachtig. Mayeur mag dan wel van een andere generatie zijn dan Thielemans, hij heeft bij velen de reputatie een machtspoliticus te zijn van de oude PS-stempel. Anderen, die dicht bij hem staan, zeggen dan weer dat hij de laatste jaren veranderd is en opener is geworden. De wissel Thielemans-Mayeur komt er waarschijnlijk ook snel om Mayeur de kans te geven zijn stempel op het beleid te drukken.

Maar wat het ook wordt, de marge voor vernieuwing is beperkt. Als burgemeester zal Mayeur op de eerste plaats zijn eigen gemeente verdedigen en er wellicht, zoals zijn voorganger en zoals veel van zijn collega’s, niet voor terugschrikken beslissingen van het gewest te blokkeren, als die hem niet zinnen. Zo zitten de Brusselse structuren nu eenmaal in elkaar. Een totaalvisie voor Brussel als grootstad, als leefruimte van meer dan één miljoen mensen, zit er dus niet meteen in. Hoe meer de dingen veranderen, hoe meer ze gelijk blijven?
 

(De auteur is VRT-journalist en kenner van Brussel en Wallonië.)

Meest gelezen