De netelige nimbies - Jo Libeer

Iedereen beseft dat er windmolens, gevangenissen, afvalverwerkingsinstallaties, crematoria enzovoort nodig zijn, maar velen zien ze liever niet in hun straat of wijk verschijnen. U kent hen wel. Misschien bent u zelf zo iemand. En misschien heeft u daar wel goede redenen voor. Maar waar leggen we de balans tussen individueel en algemeen belang? Vandaag is die balans volledig uit evenwicht, in het nadeel van de samenleving. En het wordt nóg erger.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De Raad van State vernietigde in 2011 een provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan omdat dit plan tot stand was gekomen via een bijzondere procedure waarin de kennisgeving soepeler verloopt. Op basis van die uitspraak konden burgers ook andere plannen aanvechten die gebruik maakten van deze bijzondere procedure. Daarom keurde het Vlaamse Parlement twee jaar terug een regeling goed dat de betrokken dossiers toch geldig verklaarde. Maar ook tegen deze rechtzetting werd geprocedeerd. En met succes. Het Hof vernietigde namelijk in juli ook deze reddingsboei van het Vlaams Parlement. Belangengroepen of omwonenden krijgen opnieuw vrij spel om de vergunningen van die werven aan te vechten. Daardoor komen tientallen grote Vlaamse investeringsprojecten en de bijhorende jobs en investeringen op losse schroeven te staan, denk maar aan de opwaardering van het hoogspanningsnet in West-Vlaanderen of de tweede spoorverbinding naar de haven van Antwerpen.

De juridische discussie draait om de inspraak van de burger over de milieu-effecten. Dat die inspraakmogelijkheid alleen nog elektronisch hoeft aangekondigd te worden, en niet langer in de krant, is volgens het Grondwettelijk Hof in strijd met het gelijkheidsbeginsel omdat daardoor niet iedereen zich goed zou kunnen informeren. Resultaat is dat de versoepelde regelgeving in de prullenmand vliegt en iedereen weer projecten mag boycotten die hem of haar niet zinnen. Soms met reden, vaker zonder. Nu dreigt de slinger nog harder door te slaan.

Waar loopt het verkeerd?

Een eerste probleem ligt bij de klager. Tegenwoordig lijkt wel iedere Vlaming te lijden aan het not-in-my-backyardsyndroom: alles mag, maar niet in mijn achtertuin. Mensen lijken dan ook minder tolerant dan vroeger, ze zijn een stuk mondiger en vinden steeds sneller de weg naar juridische procedures. Neem nu het arrest over de Noord-Zuidverbinding in Limburg. Je krijgt de indruk dat wanneer je maar lang genoeg procedeert, je gelijk welk project kan ‘deleten’.

Maar ook de overheid en initiatiefnemers gaan niet steeds vrijuit. Een gebrek aan communicatie is vaak de oorzaak van vele problemen. Steeds meer groeit het besef dat communicatie en overleg vroeg in het proces de slaagkansen van een project opmerkelijk vergroten. Maatschappelijk draagvlak creëren is dan ook de uitdaging. Hoe sneller je dat doet, hoe beter.

Ook deze werkwijze heeft haar beperkingen. Altijd zullen er wel mensen zijn die kost wat kost een project willen dwarsbomen en hun individuele belang laten primeren op het algemene belang. Om te vermijden dat zij telkens succesvol zijn in hun opzet, dringen er zich een aantal belangrijke hervormingen op. Onze regelgeving en onze rechtsbescherming moeten gemoderniseerd worden.

Sommigen schieten nu ook op het Grondwettelijk Hof en de Raad van State. Dat is behoorlijk onterecht. Deze instellingen passen enkel de wetten toe. Dat is hun taak. Het is aan de wetten zelf dat het schort, meer bepaald aan de kwaliteit van de regelgeving. Dat maakt het Grondwettelijk Hof nu opnieuw pijnlijk duidelijk. De politici moeten de kwaliteit van hun regelgeving opkrikken.

Vier miljard euro

Ondertussen mogen we heel wat nieuwe procedures van omwonenden en belangengroepen verwachten. De gevolgen kunnen desastreus zijn. Bij het Stevin-project van de hoogspanningsnetbeheerder Elia zit men met de handen in het haar. Als Stevin uitblijft, kunnen de volgende offshoreparken niet worden gerealiseerd en dreigt een mega-investering van vier miljard euro aan onze neus voorbij te gaan. Bovendien kost elke vertraging van het project miljoenen euro's en leidt het tot onzekerheid in de sector. De kustregio dreigt daardoor heel wat jobs te verliezen. We verliezen ook technische voorsprong, net op het moment dat heel wat bedrijven in de regio in volle transitie zijn en inzetten op de offshore-industrie.

De bal ligt nu in het kamp van de Vlaamse overheid. Hopelijk scoren ze voor hun tijd op is. Die van ondernemingen, die voor groei en welvaart zorgen, is dat al.

(Jo Libeer is gedelegeerd bestuurder van Voka.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.