Haalt de CSU weer de absolute meerderheid?

Amper een week voor de Duitse parlementsverkiezingen worden in de zuidelijke deelstaat Beieren regionale verkiezingen gehouden. Grote vraag is of de christendemocraten van de CSU opnieuw een absolute meerderheid zullen halen.
Horst Seehofer

De CSU, de zusterpartij van de christendemocratische CDU van Angela Merkel, domineert al meer dan een halve eeuw de politiek in Beieren. Meermaals haalde de partij meer dan de helft van de stemmen, in 2003 had ze met haar uitslag van 60,7 procent zelfs een tweederdemeerderheid in het Beierse parlement. Groot was dan ook de crisis toen de partij in 2008 "maar" 42,5 procent van de stemmen haalde en een coalitieregering met de liberale FDP moest aangaan.

Volgens de peilingen is die crisis intussen bezworen. De CSU komt met een uitslag van 47 procent opnieuw in de buurt van de absolute meerderheid in het parlement. De sociaaldemocraten van de SPD zijn met minder dan de helft van die stemmen (21 procent) een goede tweede, vóór Die Grünen met 11 procent en de Freie Wähler met 7 procent. Minder goed ziet het eruit voor de liberale coalitiepartner, de FDP zou met 3 procent de kiesdrempel niet meer halen.

Horst Seehofer, minister-president van Beieren en voorzitter van de CSU, zet in op een liberale economische politiek. Hij pleit voor belastingverminderingen en wil dat de deelstaten meer vrijheid krijgen om hun eigen fiscale politiek te voeren. Om de stijgende energieprijzen in toom te houden, wil de CSU de lasten op elektriciteit laten zakken. De CSU is de enige partij die vasthoudt aan het "Betreuungsgeld", een premie voor gezinnen die geen gebruikmaken van crèches. De CSU vindt ook dat landen in moeilijkheden de mogelijkheid moeten krijgen om uit de euro te stappen.

De SPD, met kopman Christian Ude, wil zich inzetten voor meer rechtvaardige belastingen. De partij pleit voor een vermogensbelasting en een belasting op financiële transacties. Voorts moet de strijd tegen de fiscale fraude opgedreven worden, onder meer door het kopen van gegevens over Duitsers die in belastingparadijzen een rekening hebben. Die Grünen zetten in op een groene fiscale politiek met hogere belastingen voor de vervuiler. Tegen 2030 moet alle energie in Beieren uit hernieuwbare bronnen komen.

De sterke man

Horst Seehofer kwam - na de voor de CSU catastrofale verkiezingen van 2008 - aan de macht als voorzitter van de partij én als minister-president. Aanvankelijk leek hij het tij niet te kunnen keren. Na een schandaal zakte de partij in 2010 in een peiling nog verder terug tot 41 procent en het leek er even op dat de CSU voor het eerst in meer dan een halve eeuw in de oppositie zou belanden.

Maar desondanks is de partij in de peilingen weer springlevend en stevent ze af op een nieuwe absolute meerderheid. En dat heeft met Seehofer te maken, die volgens de peilingen voor een meerderheid van de kiezers een goed rapport kan voorleggen.

Tegenstanders verwijten hem dat hij een populist is die meedraait met de wind en die zich de afgelopen jaren niet ingezet heeft voor Beieren, maar voor zijn partij. Zo heeft Seehofer het conservatieve imago van de CSU wat gemoderniseerd en aangepast aan de veranderende tijd. Hij benoemde vrouwen in leidende functies en gaf jongeren meer inspraak.

Door de gunstige economische situatie in Beieren kon Seehofer de besparingspolitiek van zijn voorganger Stoiber ook wat milderen, onder meer door het aanwerven van meer personeel voor de politie, justitie, scholen en universiteiten.

Bovendien regeert Seehofer de CSU en zijn regering met ijzeren hand. Binnen de partij is er niemand die het tegen hem zou kunnen opnemen en al is hij niet geliefd in de partij, toch wordt hij gerespecteerd als de man die de CSU er opnieuw heeft bovenop geholpen.

Zegen of vloek?

Het ziet er dus naar uit dat de CSU een goed resultaat zal neerzetten, wat een opsteker zou kunnen zijn voor de zusterpartij CDU bij de nationale parlementsverkiezingen volgende week.

Toch is kanselier Merkel niet onverdeeld gelukkig. Volgens een medewerker van de kanselier leveren de verkiezingen in Beieren sowieso problemen op, ongeacht de uitslag. "Als de FDP de kiesdrempel haalt, dan komt de absolute meerderheid van de CSU in het regionale parlement in gevaar, maar als de liberalen onder de 5 procent blijven, dan zullen vele CDU-kiezers bij de nationale verkiezingen de liberalen willen helpen met hun tweede stem".

Als Merkel de coalitie van CDU/CSU en FDP kan voortzetten, dan maakt het niet zoveel uit dat er wat stemmen verschuiven van CDU naar FDP. Maar als het toch tot een grote coalitie met de SPD zou komen, dan willen de christendemocraten het verschil met de SPD zo groot mogelijk zien.

Ook het resultaat van de CSU zelf baart de strategen van de CDU zorgen. Als de CSU geen meerderheid haalt, dan zou dit als een nederlaag worden gepercipieerd, gezien de gunstige peilingen voor de partij. Een riante zege houdt dan weer het risico in dat de christendemocratische kiezers de herverkiezing van Merkel zeker zouden vinden en niet zouden komen stemmen.

Als Seehofer goed scoort, dan kan hij ook meer gewicht in de schaal leggen op nationaal vlak om eigen dossiers door te drukken. Zo wil de CSU een tol invoeren voor buitenlanders die gebruikmaken van Duitse snelwegen. Merkel heeft al laten weten dat ze daar niet voor te vinden is, maar als Seehofer het goed doet, dan zal daarover nog een hartig woordje gepraat moeten worden.