Christendemocraten en Merkel in een zetel

De Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU) van bondskanselier Angela Merkel doet het erg goed in de peilingen. Samen met de Beierse Christlich-Soziale Union (CSU) lijkt de "Union" af te stevenen op een derde opeenvolgende ambtstermijn.

De CDU bestaat al sinds 1950 op federaal niveau in West-Duitsland en is ontstaan uit de fusie van de verschillende christendemocratische partijen uit de West-Duitse deelstaten. Het is een gematigd christelijke en centrumrechtse partij die veel aanhang heeft zowel bij katholieken als bij protestanten. 

Vijf van de acht bondskanseliers in het naoorlogse Duitsland zijn christendemocraten. De CDU is een echte machtspartij die aan de basis ligt van de heropbouw van het land, met sterke kanseliersfiguren als Konrad Adenauer (foto) en Ludwig Erhard. West-Duitsland herrijst uit het puin van de Tweede Wereldoorlog: het Wirtschaftwunder geschiedt.

Na een sociaaldemocratisch intermezzo onder Willy Brandt en Helmut Schmidt komen de christendemocraten in 1982 weer aan het roer.

AP1949

Helmut Kohl is gedurende 16 jaar bondskanselier. De rijzige Kohl zou de geschiedenis ingaan als de kanselier van de Duitse hereniging en wordt de eerste kanselier van het herenigde Duitsland. Intussen bouwt de CDU haar machtsbasis verder uit: de Oost-Duitse christendemocraten komen de rangen versterken. 

Onder Kohl wordt het sterke Duitsland samen met Frankrijk zowat de motor van de Europese Unie. De goede relaties tussen Kohl en de Franse president François Mitterrand zijn daar niet vreemd aan. De Europese Unie - ooit opgericht om de oorlog op het Europese continent definitief naar het verleden te verwijzen - groeit. De tijden van het Duitse imperialisme en de verknechting van de rest van Europa lijken achter de rug.

AP1984

Bij Franz, in Beieren

Het succes van de Duitse christendemocraten is mede te danken aan de CSU, de meer conservatieve christendemocratische partij in de zuidelijke deelstaat Beieren. De "Union" van CDU en CSU is de sterkste partijformatie van Duitsland.

De CSU is veel conservatiever dan haar Duitse zusterpartij en is alleen actief in het hoofdzakelijk katholieke, conservatieve maar ook welvarende Beieren. De partij is er onaantastbaar en levert al sinds 1957 onafgebroken de regeringsleider in München.

De belangrijkste partijleider van de CSU is Franz Josef Strauss (foto), ook jarenlang minister-president in Beieren. Deze zoon van een Münchense slager vecht tijdens de Tweede Wereldoorlog als lid van de Wehrmacht aan het Oostfront. Zijn oorlogsverleden zweert de man nooit echt af en ook als CSU-leider laat hij zich vaak opmerken door controversiële uitspraken en door relaties te onderhouden met bijvoorbeeld de Chileense dictator Augusto Pinochet.

2007 AP

Strauss is in grote delen van Duitsland omstreden, maar in Beieren wordt hij op handen gedragen. Zijn opvolgers slagen er nooit in om helemaal uit de schaduw van hun voorganger te treden.

Sinds 2008 is Horst Seehofer (foto) de leider van de Beierse christendemocraten. Naast Beiers minister-president bekleedde hij ook al verschillende ministerposten. Na het gedwongen aftreden van de Duitse bondspresident Christian Wulff was Seehofer ook ruim een maand waarnemend staatshoofd.

En toen kwam het meisje

Na de hereniging haalt Helmut Kohl Angela Merkel in zijn regering, de dochter van een Oost-Duitse dominee. Ze wordt gewaardeerd voor haar dossierkennis, maar tegelijkertijd heeft Kohl gemengde gevoelens bij de ambitie van Merkel, die hij wel eens smalend "das Mädchen" (het meisje) noemt. 

Na de verkiezingsnederlaag van Kohl in 1998 en een schandaal over illegale partijfinanciering distantieert Angela Merkel zich van de intussen uitgerangeerde Kohl. In 2000 wordt ze verkozen als partijvoorzitter van de CDU: "das Mädchen" is helemaal volwassen geworden. In 2005 wint Merkel de verkiezingen een eerste keer en wordt ze bondskanselier: de eerste vrouw in die functie.

Tijdens haar eerste ambtstermijn leidt Merkel een "grote coalitie" met de sociaaldemocratische SPD, maar in 2009 ruilt ze de SPD in voor de liberale FDP, haar geprefereerde coalitiepartner. Eind vorig jaar noemt ze haar tweede regering "de succesvolste regering sinds de Duitse hereniging". Duitsland heeft de kredietcrisis relatief goed doorstaan en lijkt weer op de goede weg.

Op internationaal vlak geldt Angela Merkel als een van de invloedrijkste vrouwen ter wereld. Ze wordt ook wel eens de eigenlijke leider van de Europese Unie genoemd. Dat laatste is niet altijd even vleiend bedoeld, zeker niet in landen als Griekenland of Cyprus, die zwaar getroffen worden door de crisis en die mede onder zware Duitse druk loodzware besparingsprogramma's door de strot geramd krijgen. In het heetst van de strijd maken sommigen de vergelijking met de oorlogsjaren.

Desondanks lijkt de positie van Angela Merkel onaantastbaar in Duitsland. Ze ligt ruim op kop in de peilingen, al heeft dat mogelijk ook iets te maken met het gebrek aan charisma van de boegbeelden bij de concurrentie.

Toch lijken veel Duitsers wel te appreciëren wat ze de voorbije twee ambtstermijnen heeft gepresteerd. Het oogt misschien niet allemaal even mooi en het kan wellicht beter, maar de relatief sterke Duitse economie blijft de motor van de EU. Veel Duitsers vinden dat prima, maar sommige andere Europeanen zijn minder enthousiast, hoewel zij Merkel uiteraard niet kunnen wegstemmen. 

Daarnaast is de invoering van een minimumloon voor Merkel en haar CDU niet langer een taboe. Dat laatste zullen de beleidsmakers bij ons ongetwijfeld graag horen, want goedkope arbeid in Duitsland wordt hier ervaren als oneerlijke concurrentie.