Families gescheiden door de oorlog

Wim De Borger werkt voor Radio 2 en reist deze maand naar zijn Syrische schoonfamilie in Caïro om het geboortefeest van z'n dochter te vieren. Voor deredactie.be schrijft hij zijn indrukken neer. Vandaag legt Wim uit hoe hij contact houdt met zijn schoonfamilie, die verspreidt over Indonesië, Syrië en Algerije zit.

We wonen hier eigenlijk gratis, in het appartement van de zus van mijn Egyptische schoonmoeder (foto). Ze heeft in Indonesië een academische carrière uitgebouwd dankzij haar kennis van het Arabisch. Aan de muur hangt haar portret, met Nelson Mandela.

Ook haar Indonesische kinderen én kleinkinderen hebben hier verbleven om Arabisch te leren. Langs het internet onderhouden ze tegenwoordig een hechte band met de Egyptische tak van de familie. Elke nacht zoemen onze telefoons al bij de eerste "Goeiemorgen" uit Jakarta via een chatkanaal op Whatsapp.

We zijn dan ook heel dankbaar dat mijn schoonouders, mijn oudste schoonbroer, diens vrouw en 2 zoontjes hier voor onbepaalde tijd een onderkomen krijgen. Mijn vrouw en ik hebben hen maandenlang gesmeekt om vooral tijdig te vertrekken. Toen leek het dat het Syrische leger de opmars van de rebellen naar Damascus niet zou kunnen stoppen.

Ons eigen familiaal drama

De echte reden van hun vertrek was, zij het onrechtstreeks, inderdaad de oorlog. Ik noem het ons familiefeuilleton. Zo is er de zus van mijn vrouw, die met man en dochter naar Algerije is gevlucht en daar wegkwijnt van heimwee. We kunnen haar pas bellen als haar echtgenoot terug is van z'n werk, 's avonds laat. Aan tranen geen gebrek.

In Damascus zelf wonen nu nog de drie jongste broers van mijn vrouw. Een ervan is getrouwd en heeft een zoontje, en moest met zijn gezin zoals velen al verschillende keren verhuizen binnen de stad, op de loop voor het geweld. Uit Daraya, dan uit Yarmouk en nu wonen ze in het ouderlijke huis op de berg Qasioun, waartegen de stad is gebouwd.

Daar is het nog redelijk veilig. Er zijn wel veel legerbases in de buurt, volgens sommigen zelfs onderzoekscentra voor chemische wapens. De naburige artilleriebatterijen nemen er elke nacht opnieuw de buitenwijken onder vuur. Maar kennelijk was niets zo onleefbaar voor mijn schoonfamilie dan te moeten samenleven met het serpent dat mijn jongste schoonzus is. Nu zitten zij dus hier in Caïro, en de oudste zoon in Damascus zal nu blijven om het huis te bewaken.

Contact houden

Met familie en kennissen in Syrië proberen we af en toe bij te praten via allerlei chat- en telefoniekanalen via het internet. We proberen ze allemaal: Skype, Jajah, Viber, Wechat, Messenger destijds... In het begin van de opstand lukte dat meestal maar matig. Soms lukte het zelfs dagen lang niét, wegens een internet- of elektriciteitspanne.

Ondertussen is de kwaliteit meestal stukken beter, door de leegloop in de stad, denk ik. Toch zullen we nog steeds op onze woorden letten, soms zelfs codetaal gebruiken en vooral niet expliciet informeren naar de toestand. Je weet maar nooit wie er meeluistert en je gesprekspartner in gevaar brengt.

Met iedereen kunnen we het dus hebben over de "slechte toestand", en dat we willen dat alles "snel verbetert". Maar partij kiezen doe je beter niet. Want wie nog in de hoofdstad woont, kan zelfs als ie dat zou willen niet openlijk het regime afvallen.

Dienstplicht afkopen

Als ik de drie broers aanspreek op Facebook, krijg ik meestal een droog "we leven nog" als antwoord. Omdat de twee jongste broers niet in orde zijn met de dienstplicht, zitten ze nu al een jaar feitelijk opgesloten thuis. Op 500 meter is er al een eerste checkpoint.

Het is echt niet het moment om onder de wapens te moeten. De prijzen om hun dienstplicht af te kopen zijn de voorbije maanden steeds weer de hoogte ingegaan, tot ze nu onbetaalbaar zijn voor hen. Nu proberen ze voor zo'n 1.000 euro een uitstel van negen maanden te kopen waarmee ze dus, mits een visum voor Egypte ook naar hier zouden kunnen komen.

Ook met het smeergeld bij de juiste beambte duurt dat een eeuwigheid.