IJdele hoop voor Merkels geprefereerde coalitiepartner?

Haalt de liberale partij FDP de kiesdrempel of niet? Dat wordt de cruciale vraag bij deze verkiezingen. Bondskanselier Angela Merkel heeft immers gezegd dat ze liefst verder zou regeren in een coalitie met de FDP, maar de partij zit al enkele jaren in het slop.

Bij de vorige verkiezingen in 2009 haalde de liberale partij FDP net geen 15 procent van de stemmen. Merkel kon daardoor een coalitie vormen met de FDP, en zo kon ze haar rivalen van de sociaaldemocratische partij SPD naar de oppositie verwijzen, nadat ze vier jaar een “Große Koalition” had geleid.

Maar sindsdien kampt de FDP met een reeks problemen. Door de eurocrisis kon de liberale partij haar belangrijkste verkiezingsbelofte, belastingverlagingen, niet waarmaken. Minister van Buitenlandse Zaken en toenmalig partijvoorzitter Guido Westerwelle (kleine foto), belangrijkste gezicht van de partij in de regering-Merkel, kreeg ook heel wat kritiek op zijn stijl en zijn beleid. Velen waren het onder meer niet eens met de beslissing van Duitsland om zich niet achter een interventie in Libië te scharen in 2011.

Daarnaast deed de partij het niet goed in de peilingen en bij deelstaatverkiezingen. Tussen 2010 en 2012 is de FDP door verlies in 6 van de 16 deelstaatregeringen in de oppositie beland. Tot een jaar geleden haalde de FDP in sommige peilingen nog amper 2 procent. Intussen geven de peilingen aan dat de FDP bij de verkiezingen van zondag net boven of net onder de kiesdrempel van 5 procent zal belanden.

Interne machtsstrijd en een riskante gok van de nieuwe voorzitter

Door de problemen ontstond er binnen de partij ook een machtsstrijd tussen verschillende figuren.

Na kritiek van binnen én buiten de partij, besloot Westerwelle om in april 2011 niet langer voorzitter te blijven van de FDP. Hij gaf de fakkel door aan de relatief jonge Philipp Rösler.

Rösler is op het einde van de Vietnam-oorlog in Vietnam geboren en hij kwam er terecht in een weeshuis. Later werd hij door een Duits koppel geadopteerd. Na de scheiding van zijn ouders, bracht zijn vader hem alleen groot. Soms krijgt Rösler, zowel binnen als buiten de partij, -al dan niet racistisch getinte- opmerkingen over zijn Aziatische uiterlijk. "Maar ik ben een Duitser, ik voel me een Duitser", is zijn antwoord steevast.

Rösler wordt in 2011 in de regering-Merkel minister van Economie en vicekanselier. Maar zijn autoriteit als partijleider wordt ondergraven door fractieleider en partijveteraan Rainer Brüderle, zijn voorganger als minister van Economie. De twee kunnen elkaars bloed wel drinken en de machtsstrijd heeft zijn weerslag op de hele partij.

In januari 2013 doet Rösler een riskante gok. Net na de deelstaatverkiezingen in Nedersaksen, waar de FDP tegen alle verwachtingen en peilingen in toch 9,9 procent van de stemmen haalt, biedt hij zijn ontslag aan. Rösler biedt het partijvoorzitterschap bovendien op een schoteltje aan bij Brüderle. Die is verbouwereerd en weigert. Maar de zet van Rösler leidt ertoe dat de twee het op een akkoord gooien: Rösler blijft voorzitter, maar Brüderle wordt de kopman bij de verkiezingen.

Sinds de riskante gok van Rösler lijkt de interne crisis bij de partij een beetje afgewend. Want ook in de peilingen gaat het sindsdien ietsje beter. Niet veel, maar genoeg om de FDP-militanten wat hoop te geven.

Snoept FDP stemmen af van Merkel?

Toch blijft het nagelbijten voor Die Liberalen én voor kanselier Angela Merkel. Merkel doet het goed in de peilingen, haar CDU/CSU zou ruim 40 procent van de stemmen halen. Maar ze is er als de dood voor om een "Große Koalition" te moeten sluiten met de rivalen van de SPD (foto onder: met SPD-kopstuk Peer Steinbrück). Daarom heeft ze al laten verstaan dat ze liefst voortgaat met een centrumrechtse regering met de FDP.

Maar dan moet die partij wel minstens de kiesdrempel halen. Het resultaat van de FDP is dus bepalend voor de toekomstige regering van Duitsland, de sterkste economie in de eurozone.

Vorige week nog kreeg de FDP een nieuwe knauw in de deelstaatverkiezingen in Beieren. De liberalen staat in die deelstaat traditioneel zwak, maar ze vielen terug van 8 procent tot 3 procent, en verdwijnen zo zelfs uit het parlement van de grote en economisch belangrijke deelstaat.

Dat zet partijvoorzitter Rösler aan tot een oproep. "Dit is een wake up call voor alle liberale krachten in Duitsland", zegt hij. Hij roept de kiezers van CDU/CSU, de partij van Merkel, dan ook op om voor zijn partij te stemmen. Rösler hoopt dat hij kiezers van Merkel kan overtuigen om strategisch toch op de liberalen te stemmen, om zo de sociaaldemocraten uit de regering te houden. Afwachten of die oproep iets uithaalt dus, en of Merkel voort kan regeren met haar geprefereerde coalitiepartner.

AP2013