Duitsland met hielen in het zand - Hendrik Vos

Opiniepeilers vergissen zich weleens. Maar om er meer dan 10% naast te zitten, moet het toch al gek lopen. Dus ziet het ernaar uit dat Angela Merkel straks de Duitse verkiezingen wint. Ze leidt in de meest recente peilingen immers met haast 15% voorsprong op de sociaaldemocraten.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Een regering onder leiding van die sociaaldemocraten is dan ook onwaarschijnlijk en vermoedelijk blijft Merkel gewoon op post. Of ze verder kan besturen met de liberalen is minder makkelijk te voorspellen. Mogelijk haalt die regering geen meerderheid. Als de liberalen wat tegenslag hebben, bereiken ze zelfs niet de kiesdrempel. In dat geval is een grote coalitie tussen centrumrechts en centrumlinks het meest voor de hand liggende scenario.

Hielen in het zand

In Europese kringen was er de voorbije maanden veel ergernis over die Duitse verkiezingen. Duitsers onderhandelden met de hielen in het zand en de regering durfde zich niet meer engageren in Europese dossiers. Merkel was bang dat ze er door de kiezers voor afgestraft zou worden. Voorstellen om in Europa een soort gemeenschappelijk schuldbeheer uit te werken, werden van tafel geveegd nog voor ze er goed op lagen. Over publieke schuldkwijtschelding of euro-obligaties mocht er niet gesproken worden. Discussies over het opdoeken van failliete banken verliepen heel moeizaam, en een Europese depositogarantie leek in het beste geval iets voor de verre toekomst te worden.

Het is allemaal wat technisch, maar de essentie was altijd dezelfde: Merkel wilde vermijden dat de Duitsers het gevoel zouden krijgen dat hun centen naar Zuid-Europa verhuizen. Dus zaten er de voorbije maanden lastige Duitse onderhandelaars aan tafel, die overal problemen zagen en talrijke dossiers blokkeerden.

Weinig appetijt

De vraag is of het straks met een verse regering anders wordt. Wie hoopt op een doorbraak in de onderhandelingen die de voorbije maanden on hold stonden, zou ferm ontgoocheld kunnen zijn.

Ten eerste, er is een rust neergedaald over de financiële markten en cijfers wijzen op een heel voorzichtig economisch herstel in de eurozone. Nog heel broos allemaal, maar wellicht genoeg voor de Duitsers om tot de conclusie te komen dat er nu niet veel meer moet veranderen. Wat in de pijplijn zit, mag daar dus blijven zitten. De beslissingen die sinds de start van de crisis daadwerkelijk genomen zijn, kwamen er vooral op Duits aandringen. In essentie kwam dat altijd neer op meer begrotingsdiscipline en extra besparingen, overal in Europa. Voor nieuwe beslissingen, zoals initiatieven om groei te bevorderen, zou het uitstel van de voorbije maanden afstel kunnen worden.

Zeker en vast, als de eurocrisis opflakkert, dan zullen de Duitsers meedoen aan het spoedoverleg, en worden er weer maatregelen genomen om de situatie te kalmeren. En Griekenland heeft de volgende maanden nog een verse lening nodig, en dat geld wordt ook wel ergens gevonden. Maar fundamenteel lijkt er weinig appetijt in Berlijn om bijvoorbeeld de bankenunie nog veel verder uit te bouwen of om solidariteitsmechanismen te versterken.

Het blijven Duitsers

Ten tweede, zelfs als er een regering komt met sociaaldemocraten, dan ziet het er nog altijd naar uit dat een nadruk op begrotingsdiscipline de hoeksteen van het Duitse sociaal-economische Europabeleid blijft. Om het wat simpel samen te vatten: een linkse Duitser is op economisch vlak nog altijd rechtser dan een rechtse Fransman.

Grote delen van de Duitse publieke opinie zijn er sterk van overtuigd dat de rest van Europa eerder een blok aan het Duitse been is, en dat ze al meer dan genoeg hebben bijgedragen aan de redding van het luie en ongedisciplineerde Zuid-Europa. Dat Duitse bedrijven jarenlang geweldig goed verdienden aan Zuid-Europeanen die zich zwaar in de schulden staken om Duits gerief te kopen, is men voor het gemak vergeten. Er zijn slimme economen die aantonen dat het voor Duitsland nog veel minder interessant is als Zuid-Europa een economisch rampgebied blijft (ruim 60% van de Duitse export gaat naar andere EU-landen, voornamelijk in de eurozone), maar hun analyses haalden niet de voorpagina van Bild. Dus zijn ook de Duitse sociaaldemocraten tijdens de verkiezingscampagne niet op de barricades gekropen om te pleiten voor meer solidariteit of een meer Europese aanpak van het schulden- of bankenprobleem.

Het heeft er dan ook alle schijn van dat er voor Europa de volgende maanden niet echt veel zal veranderen. Bij een opflakkerende brand schiet iedereen wel wakker en wordt er geblust. Maar de diepgaande hervormingen die helpen vermijden dat de brand opflakkert, die blijven hangen in een sukkelstraat.

(De auteur is professor Europese politiek in Gent.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.