Luchtmacht viert feest op oude nationale luchthaven

De 15e Air Transport Wing bestaat 65 jaar en viert dat met een opendeurweekend op de vliegbasis Melsbroek. Maar wist u ook dat Melsbroek 65 jaar geleden in gebruik werd genomen als nationale burgerluchthaven, zeg maar de voorloper van het huidige Brussels Airport? De teletijdmachine van het onderzoekscentrum "Dakota" van de luchtmacht leidt ons terug naar vervlogen tijden.

"Er wordt vaak gezegd dat de Luftwaffe in 1940 een vliegveld heeft aangelegd in Melsbroek, maar al in de jaren 30 hadden de Belgische genietroepen een terrein geselecteerd dat in aanmerking kwam voor een vliegbasis", legt Hubert Verstraeten uit, een van de luchtvaartenthousiasten op het documentatiecentrum "Dakota".

"De genie had het terrein al genivelleerd, maar het waren inderdaad de Duitsers die hier een vliegveld met drie start- en landingsbanen aanlegden." Twee van die pistes worden vandaag nog altijd gebruikt door Brussels Airport. "Melsbroek was operationeel tijdens de Slag om Engeland in 1940, maar speelde voor de rest niet echt een belangrijke rol tijdens de Tweede Wereldoorlog", zegt Verstraeten.

In 1944 stationeert de Britse Royal Air Force een aantal vliegtuigen op Melsbroek, dat de oorlog relatief ongeschonden heeft doorstaan. Het gaat vooral om verkennersvliegtuigen en lichte bommenwerpers. De Britten staan ook in voor de luchtverkeersleiding op Melsbroek.

Burgerluchtvaart neemt hogere vlucht

"Na de oorlog is er een probleem met de vliegvelden rond Brussel", legt Hubert Verstraeten uit. Op dat moment wordt Haren-Evere nog gebruikt als burgerluchthaven.

"In 1946 koopt Sabena DC4's. Die grotere toestellen kunnen volgeladen niet opstijgen vanop Haren-Evere", zegt Verstraeten. "Melsbroek met zijn langere start- en landingsbanen biedt een oplossing. De vliegtuigen rijden op eigen kracht door de velden naar Melsbroek om daar op te stijgen." Dat laatste geeft aanleiding tot taferelen die vandaag op zijn zachtst gezegd ongewoon zijn.

Enkele jaren later blijkt Haren/Evere definitief te klein, nu de burgerluchtvaart zich ontwikkelt. "De Duitsers hadden op Melsbroek enkele gebouwen achtergelaten", licht Hubert Verstraeten toe. "De Regie der Luchtwegen breidt die bestaande gebouwen uit en de nieuwe luchthaven is klaar in 1948."

Melsbroek zou tien jaar lang de nationale luchthaven van ons land zijn. De economie komt langzamerhand de oorlogsjaren te boven en het land omarmt de vooruitgang. De luchtvaart is een van de exponenten van die vooruitgang en Jan met de pet komt zich op Melsbroek vergapen aan die grote stalen vogels die mensen in een mum van tijd naar Afrika of Amerika brengen.

Vliegen is dan nog iets voor de happy few wegens erg duur. Het volk moet zich tevreden stellen met rondleidingen op de luchthaven. Sabena zet daarvoor heuse dubbeldekbussen in. Mensen poseren met een mengeling van ontzag en trots vlak bij de Douglas-schroefvliegtuigen op de tarmac. Van zware veiligheidsmaatregelen op de luchthaven is dan nog geen sprake.

"Er was ook een speelterrein voor kinderen", zegt Hubert Verstraeten, "en een café in de buurt schonk geuze voor de talrijke klanten, samen met een boterham met platte kaas."

Nieuwe tijden, nieuwe luchthaven

Op het einde van de jaren 50 wordt ook Melsbroek te klein. Met het oog op de wereldtentoonstelling van 1958 beslissen de autoriteiten om een nieuwe luchthaven te bouwen dicht bij Zaventem. De luchthaven Brussel-Nationaal gebruikt echter dezelfde start- en landingsbanen als Melsbroek.

Het nieuwe luchthavengebouw is in 1958 nog niet helemaal klaar, maar wordt wel in gebruik genomen. "Zo was de controletoren nog niet af en moest het verkeer vanuit een houten barak worden geregeld", zegt Hubert Verstraeten. "Op een bepaald moment raakte het nieuwe gebouw tijdelijk onbruikbaar door een brand en werd Melsbroek noodgedwongen opnieuw in gebruik genomen."

Maar de gloriedagen van de oude burgerluchthaven zijn voorbij. Melsbroek voldoet niet meer aan de noden van een moderne luchthaven en ruimt definitief plaats voor Brussel-Nationaal.

Over werkpaarden en viptransport

Vandaag is Melsbroek de thuishaven van de 15e Air Transport Wing, die ook 65 jaar bestaat. De luchttransportwing is bekend van haar C130-Hercules-toestellen. "Ooit werden die binnen het leger smalend "camion poubelle" genoemd, maar vandaag zijn de C130's de werkpaarden van de luchtcomponent", zegt Axel Vermeesch, luitenant-kolonel vlieger op rust.

"We vliegen met elf van die toestellen en hebben in het verleden veel humanitaire opdrachten uitgevoerd", zegt Vermeesch. Bekend zijn de voedseldroppings zonder parachute in Afrika die de luchtcomponent zelf heeft ontwikkeld. Maar waarom zo veel humanitaire opdrachten? "Wij vlogen tegen de helft van de kostprijs", legt Axel Vermeesch uit. "We konden zo genoeg vlieguren halen om als transporteenheid operationeel te blijven."

Daarnaast vliegt de transportwing ook met vier types zakenjets, waaronder de Dassault Falcon 20. Die Falcon is net als de C130 40 jaar in dienst bij de luchtmacht. Voor troepentransport huurt de luchtmacht een grote Airbus A330. De zakenjets en de Airbus worden ook ingezet om leden van het koningshuis of van de regering te vervoeren als dat nodig is.

Ter gelegenheid van de 65e verjaardag van de transportwing en de 40e verjaardag van de C130 en de Falcon 20 zet de vliegbasis Melsbroek dit weekend haar deuren open. Meer informatie vindt u op deze website.