"Soutienkes" en potige kerels - Guy Janssens

De soundbite over mannen die "soutienkes in plastieken zakjes moeten steken" – copyright Fernand Huts - maakt nu al een goede kans om één van de quotes van het jaar te worden. Het voordeel van de quotes van Fernand Huts is dat ze aan duidelijkheid weinig te wensen overlaten.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Potig

Fernand Huts zegt: er is havenarbeid, en die wordt verricht door potige kerels, volgens de voorwaarden die door de wet-Major destijds zijn opgezet, en er is niet-havenarbeid, genre "soutiens in plastieken zakjes" die zich weliswaar ook afspeelt in het havengebied maar die niets te maken heeft met het laden en lossen van schepen.

Het ‘potige mannenwerk’ kan rustig doorgaan. Niemand denkt eraan om dit deel van de havenarbeid te onttrekken aan de wet-Major, die de omstandigheden regelt waarbinnen havenarbeid mag worden verricht. Het gaat dan om de territoriale omschrijving van het havengebied en over de taken die er worden verricht en die onder de noemer ‘havenarbeid’ vallen. Havenarbeiders moeten bovendien worden erkend. Het vormt een redelijk gesloten systeem. De categorie waar nu discussie over ontstaan is, en die Huts heeft aangekaart, slaat op logistieke activiteiten. Dat is een ander soort werkzaamheden dan het lossen en laden van goederen. Vaak het verzendklaar maken in kleine pakketjes van goederen die per container toekomen. Die werkzaamheden spelen zich ook binnen de perimeter van de haven af en is derhalve ‘havenarbeid’ sinds een wetsaanpassing in 2000.

Ook in andere Europese havens

Het systeem-Major is niet zo uniek in België, zegt professor Theo Notteboom, die gespecialiseerd is in maritieme zaken. Ook in andere Europese havens bestaan er systemen waarbij havenarbeiders in een pool worden ondergebracht en vervolgens worden ingezet waar ze nodig zijn. Alleen is het in Antwerpen erg rigide. "En dat heeft ons trafieken gekost," zegt Eddy Bruyninckx van het Antwerpse havenbedrijf. Wat het logistieke werk betreft, het is hoogst ongebruikelijk dat dit onder havenarbeid wordt ondergebracht, zegt Notteboom. Op dit moment heerst er rechtsonzekerheid over dit soort werk. Havenarbeid of niet? Daar moet duidelijkheid over komen.

De socialistische vakbond is niet van plan om op dat punt toe te geven. Yvan Victor van de Belgische Transportarbeidersbond wijst erop dat er geen flexibeler systeem denkbaar is dan het huidige, waarbij havenarbeiders worden aangeworven naargelang van de behoeften. "Als de economische activiteit 30 procent terugvalt, dan valt het arbeidsvolume meteen ook dertig procent terug. Daar wordt niet over gezeurd. Flexibiliteit troef. Dat is toch net wat de werkgevers willen?"

Toch zullen alle partijen water in de wijn moeten doen om een win-winsituatie te creëren. In het federale regeerakkoord staat de modernisering van de havenarbeid ingeschreven als één van de punten die moeten worden verwezenlijkt. Aangejaagd door Europa, vanzelfsprekend. De Europese Commissie heeft opnieuw een voorstel van een Europese havenverordening, het zogenaamde ‘Port Package 3’. Twee vorige pogingen tot liberalisering werden na hevig vakbondsprotest weggestemd door het Europees parlement. De federale regering wil anticiperen op dit Europees initiatief door zelf te proberen werk te maken van de hervorming van de havenarbeid. De federale minister van arbeid Monica De Coninck heeft alvast een werkgroep opgestart die van de week bijeenkomt. Even kijken of dit een nieuw hoofdpijndossier wordt voor de minister van Werk, na het dossier arbeiders-bedienden.

Concurrentiekracht havens in gevaar?

Nu is dat speciale statuut van de havenarbeiders niet echt van doorslaggevend belang als het erop aankomt de concurrentiekracht van de Vlaamse havens, en van de Antwerpse in het bijzonder, af te meten tegen de andere Europese. Belangrijker is de productiviteit van de havenarbeiders, en die is goed, dat wordt door niemand betwist. Ook de sociale rust is belangrijk. Van havenstakingen is de laatste jaren weinig sprake geweest.

"Belangrijker is specialisatie," zegt Bruyninckx. Niet alleen tonnen wegen door, ook toegevoegde waarde speelt een rol, en daar is Antwerpen zeker een te duchten concurrent van bijvoorbeeld Rotterdam. Bovendien is er ook concurrentie van, jawel, de havens in Zuid-Europa. Reders zullen nagaan of ze het Europese hinterland niet efficiënter kunnen bereiken via havens als, bv. Genua of Marseille, aan de Middellandse Zee. Als op die manier vaarroutes kunnen worden ingekort en de bereikbaarheid over land is ook korter is, dan zullen reders allicht niet aarzelen. De concurrentiestrijd is nog maar pas begonnen.

(De auteur is VRT-journalist en presentator van de Vrije markt.)