Duitsland kiest een nieuw parlement

In Duitsland zijn de stembureaus voor de parlementsverkiezingen geopend. Grote vraag is of kanselier Angela Merkel de coalitie tussen haar christendemocratische CDU/CSU en de liberale FDP kan voortzetten.
Kanselier Angela Merkel brengt haar stem uit.

Dat Merkel zich zelf zal opvolgen als kanselier is zo goed als zeker. Liefst zou zij zelf voortregeren met de liberalen, maar dan moet de FDP de kiesdrempel van vijf procent halen, wat volgens de peilingen helemaal niet zeker is.

In de laatste peiling van de openbare zender ZDF komt de CDU/CSU uit op 40 procent, de SPD op 27, Die Grünen op 9 procent, Die Linke haalt 8,5 procent en de FDP 5,5 procent. De Piratenpartij haalt de kiesdrempel niet, de anti-europartij Alternative für Deutschland ook niet, al komt die met 4 procent wel in de buurt. Het blijft ook afwachten of de peilers het deze keer bij het rechte eind hebben: 30 procent van de ondervraagden wist nog niet voor wie ze vandaag zullen stemmen.

De grootste oppositiepartij, de SPD, zet in op een coalitie met Die Grünen, maar of beide partijen aan een meerderheid komen is zeer de vraag. Een rood-rood-groene coalitie, met Die Linke erbij, heeft de SPD uitgesloten.

Als ook zwart-geel (CDU/CSU en FDP) niet aan een meerderheid komt, dan is de meest waarschijnlijke meerderheid een grote coalitie tussen CDU/CSU en SPD, al zal dat dan zonder Peer Steinbrück zijn. De kandidaat-kanselier van de SPD heeft vooraf al laten weten geen rol te willen spelen in een nieuwe regering onder leiding van Merkel.

AP2008

Twee stemmen

Het Duitse kiesstelsel voor de Bondsdag is een mengvorm van een meerderheidsstelsel (zoals in Groot-Brittannië) en een stelsel van evenredige vertegenwoordiging (zoals bij ons).

De Duitse kiezer brengt twee keer zijn of haar stem uit. Met de eerste stem (Erststimme) kiest iemand een kandidaat in zijn of haar kiesdistrict volgens het meerderheidsprincipe (Direktmandat). Er zijn 299 kiesdistricten. De tweede stem (Zweitstimme) is een stem voor een partij en daarbij geldt het principe van de evenredige vertegenwoordiging. Een partij die hier de kiesdrempel van 5 procent niet haalt, valt uit de boot.

De Bondsdagzetels worden verdeeld aan de hand van de Zweitstimme. Daarmee wordt berekend hoeveel zetels een partij heeft verworven op nationaal niveau. Deze zetels worden verdeeld per deelstaat. Pas daarna wordt gekeken naar het aantal Erststimmen. Het aantal Direktmandaten wordt afgetrokken van het aantal mandaten waarop een partij in een deelstaat recht heeft volgens de tweede stem. Het aantal zetels dat overblijft wordt verdeeld onder de kandidaten die het hoogst op de landelijke lijst van de partij staan maar geen Direktmandaat hebben behaald. De tweede stem geeft dus de doorslag voor de zetelverdeling in de Bondsdag.

Als een partij meer Direktmandaten haalt dan waar ze volgens het aantal Zweitstimme recht op heeft, dan hoeft de partij die zetels niet in te leveren, maar worden ze opgeteld bij het totaal aantal zetels in de Bondsdag. Dit zijn de zogenaamde Überhangmandate. De Bondsdag telt in dat geval meer dan 598 leden.

Omdat de FDP onder de kiesdrempel van 5 procent dreigt te vallen, heeft de partij een oproep gedaan aan de kiezers van de CDU/CSU om hun tweede stem aan de liberalen te geven. De christendemocratische kiezers zouden dan met hun eerste stem op de CDU/CSU kunnen stemmen, terwijl ze er met hun tweede stem voor zorgen dat de liberalen zeker in het parlement komen.