Gouden Dageraad en burgeroorlog - Bruno Tersago

Het was een brutaal ontwaken, toen onlangs op een woensdagochtend Pavlos Fyssas, bekend onder het rappseudoniem KillahP, in een arme, achtergestelde buurt van Piraeus werd neergestoken door een aanhanger van Gouden Dageraad om zijn politieke overtuiging. Een moord die er zat aan te komen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Want het is al langer bekend waar Gouden Dageraad voor staat. De beweging is opgericht door Nikos Michaloliakos, een man met een gewelddadig verleden, die voor een bomaanslag nog in de cel heeft gezeten. Daar leerde hij Georgos Papadopoulos kennen, de leider van de Griekse junta, die het land heeft geregeerd van 1967 tot 1974, en die een inspiratiebron voor hem vormde.

De verheerlijking van fascistische regimes, en met name van het nazisme, bleek duidelijk uit het tijdschrift van de beweging, die extreem-rechtse sympathisanten bij mekaar wist te brengen. Onder hen ook figuren die ondertussen heel hoog in de hiërarchie zitten van Nea Dimokratia, de partij van premier Samaras.

Grieks bloed in de aderen

Gouden Dageraad profileert zich openlijk als nationaalsocialistisch en grijpt terug naar het oude Griekse verleden, voornamelijk naar de Spartaanse maatschappij van gespierde krijgers, waar geen plaats was voor zwakkeren. Griekenland is voor de Grieken, mensen die het pure Griekse bloed door hun aderen hebben stromen. In het wereldje van Gouden Dageraad is geen plaats voor Albanezen, Bulgaren, Turken, Kosovaren en zeker al niet voor Iraki’s, Pakistani’s of Afrikanen. Het Grieks-orthodoxe geloof is voor de partij belangrijk om de identiteit van Griek-zijn te definiëren en vele priesters vallen de partij daarin bij.

Het discours van de partij is dat van een Griekenland dat wordt bedreigd door allerlei krachten van buitenaf, niet het minst het zionisme, het masonisme, buitenlanders en linkse krachten waartegen enkel weerstand kan worden geboden door een militaristische beweging met een sterke discipline.

Keet schoppen in een bordeel

De partij grijpt de economische crisis aan om te groeien. De gezondheidszorg is in verval en mensen kunnen niet meer worden verzorgd. Gouden Dageraad wil een organisatie Artsen Mét Grenzen opstarten, om enkel Grieken te verzorgen. Leden van de partij vielen het voorbije jaar regelmatig openbare hospitalen binnen om te zien of het personeel dat er werkte wel Grieks was. Wie dat niet was, moest ophoepelen.

De voedselbedelingen, alleen voor Grieken, zijn ook bekend. In ruil voor een portie aardappelen, wortels, tomaten en zo meer, staan honderden, zo niet duizenden Grieken in de rij, en geven ze zonder morren hun identiteitskaart aan de partij, zodat die alle gegevens kan opslaan.

De partij zat jarenlang in de marge, maar het was geweten dat ze veel sympathisanten had, vooral bij de Griekse politie. Bij de laatste Griekse parlementsverkiezingen haalde ze ruim 7% en velen Grieken stemden er voor "omdat de partij dan in het bordeel dat het Griekse parlement is, eens goed keet zou kunnen gaan schoppen". En sinds er 18 leden van Gouden Dageraad in het parlement zitten, is er inderdaad keet geschopt. Ze komen het halfrond binnen met wapens, maar hun acties spelen zich voornamelijk op de straten af.

Salonfähig

U kent misschien de beelden waar leden van de partij op een braderie kraampjes van buitenlanders kort en klein sloegen, nadat uit een controle was gebleken dat de vergunning niet in orde was. Maar ook op de straten, in het openbaar vervoer, zie je groepjes jonge mannen met grote spierballen en kortgeschoren haar, een camouflagebroek en het zwarte T-shirt met het logo van de partij (dat doet denken aan het hakenkruis) regelmatig mensen met een donkere huidskleur vragen naar hun papieren.

Als de avond is gevallen, komen de messen boven. Een Soedanese vluchteling werd bewerkt en de letters XA (Χρυσή Αυγή, de Griekse naam van de partij) werden in zijn rug gekerfd. Een 15-jarige Afghaanse jongen kreeg een kapotgeslagen fles in het gezicht. Een 23-jarige Pakistaan werd neergestoken door 2 jongeren bij wie men thuis wapens en strooipamfletten van de partij vindt.

Tegelijk werd de partij het voorbije jaar alsmaar salonfähiger. De leden zijn voortdurend te zien op televisie, politieke analisten zien de partij als een mogelijke partner voor Nea Dimokratia, woordvoerder Kasidiaris siert de pagina’s van lifestylemagazines met een mooie deerne aan zijn zijde op het strand. Daarbij wordt gemakshalve voorbijgegaan aan de swastika die op zijn schouder staat.

Logo in de schoolbanken

Vanuit de overheid kwam nauwelijks reactie; tot nu. Daardoor kreeg Gouden Dageraad het gevoel dat alle acties gedoogd, zo niet zelfs aangemoedigd werden. De partij Nea Dimokratia vaart zelf ook een extremistische koers. Tijdens zijn verkiezingscampagne had Samaras het volk beloofd om de Atheense straten schoon te vegen van alle migranten. Migranten worden in “opvangcentra” gestopt onder protest van mensenrechtenorganisaties. De huidige minister van Volksgezondheid heeft een boekhandel die een boek van holocaust-ontkenner Kostas Plevris heeft uitgegeven. Een hooggeplaatst lid van de partij heeft beweerd dat Gouden Dageraad een broederpartij is.

De spindoctors van Nea Dimokratia hebben Gouden Dageraad nodig om de politieke oppositie, die mogelijke nieuwe verkiezingen zou kunnen winnen, ervan te beschuldigen geen democratische partij te zijn en om ze in dezelfde extremistische hoek te zetten.

De populariteit van Gouden Dageraad is blijven groeien. Bij de laatste opiniepeilingen haalde de partij 13% van de stemmen, en in de leeftijdscategorieën 18-29 en 30-44 is ze zelfs de tweede partij. Leerlingen krassen het logo van de partij in de schoolbanken.

Polarisering

Zijn Grieken dan nazi’s? Dat niet. Gouden Dageraad is veeleer de stem van de generaties die geen toekomstperspectief meer hebben. Het is een stem van protest tegen de politieke partijen die het land decennialang hebben geregeerd en aan de economische afgrond hadden gebracht, maar het is tegelijk ook een stem die in de oppositiepartijen geen geloofwaardig alternatief zien. En het is een schreeuw tegen de gruwelijke besparingen, die zich niet meer uit in gewelddadige protesten in de straten, maar in de zelfde polarisering van de Griekse maatschappij die na de Tweede Wereldoorlog heeft geleid tot een burgeroorlog.

(Bruno Tersago is VRT-correspondent in Griekenland.)