"Slachtoffers mensenhandel te vaak zelf bestraft"

Slachtoffers van mensenhandel worden nog vaak bestraft voor misdaden die ze onder dwang hebben begaan. Maar de politie en het gerecht zouden beter focussen op het fenomeen van de mensenhandel dan de misdaden die slachtoffers begaan. Dat heeft het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) verklaard bij de voorstelling van zijn jaarverslag "Mensenhandel en Mensensmokkel 2012".

Slachtoffers van mensenhandel worden vaak gedwongen om tot misdaden over te gaan. Dat kan bijvoorbeeld gaan om schijnzelfstandigheid, prostitutie, drugsdealen, diefstal of het aannemen van een valse identiteit. Een Europese richtlijn schuift het niet-bestraffen van deze mensen naar voren, maar het Centrum heeft vastgesteld dat het niet altijd eenvoudig is om dat principe te hanteren.

"Slachtoffers worden vaak niet herkend", zegt Jozef De Witte, directeur van het CGKR. "We vermoeden dat het te weinig onderzocht wordt. De reflex om na te gaan of de dader van een misdrijf niet tegelijk het slachtoffer is van een ander misdrijf, zoals mensenhandel, is nog onvoldoende aanwezig."

Hoeveel mensen daardoor ten onrechte geen aanspraak kunnen maken op het statuut van slachtoffer van mensenhandel, is evenwel niet te achterhalen. "Het is onmogelijk om daar een cijfer op te plakken", aldus De Witte.

Het Centrum wil dat het probleem meer onder de aandacht komt bij de politie. Zo moeten de verschillende politiediensten volgens het CGKR beter samenwerken met de sectie mensenhandel van de federale politie. Ook moeten de eenheden die niet in mensenhandel gespecialiseerd zijn, maar die zich bijvoorbeeld bezighouden met drugshandel, beter geïnformeerd worden.

Maar ook de parketten moeten er een hogere prioriteit aan geven. Het Centrum beveelt daarom aan om het motief "slachtoffer van mensenhandel" in de lijst van de seponeringsmotieven op te nemen. Ook wil het CGKR dat er een open lijst wordt opgesteld van typische inbreuken die samengaan met mensenhandel. "Het heeft geen zin om daar een exhaustieve lijst van te maken, want de mensenhandelaars zullen altijd proberen om van nieuwe soorten misdaden gebruik te maken", aldus De Witte.

Voor slachtoffers die in schijnzelfstandigheid gedwongen worden, stelt het CGKR dan weer een kwijtschelding van de schulden bij de Rijksdienst voor de sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) voor. "Vaak weten de slachtoffers zelfs niet dat ze zelfstandige zijn en sociale bijdragen moeten betalen", zegt de directeur.

Tot slot benadrukt het Centrum dat ook de houding van de slachtoffers een rol speelt. "Dikwijls zijn ze bang om belastende verklarende af te leggen, of beschouwen ze zichzelf niet als slachtoffer", klinkt het. Bouwen aan vertrouwen is dan ook zeer belangrijk, zo wordt onderstreept.