Stuur die bommen terug - Tom Sauer

Zondagnamiddag 20 oktober is er een vredeshappening in het Jubelpark in Brussel tegen de laatste kernbommen op Belgisch grondgebied. De regering hanteert drogredenen om die wapens niet terug te sturen naar afzender.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Onze Minister van Buitenlandse Zaken Reynders draagt (terecht) de mensenrechten hoog in het vaandel. Als chemische wapens worden ingezet in Syrië is hij (terecht) verontwaardigd. Tegelijkertijd voert diezelfde minister een beleid in het kader van de NAVO dat blijft dreigen met het (als eerste) inzetten van kernwapens. Die beestjes zijn 15 maal krachtiger zijn dan de bom die Hiroshima van de kaart heeft geveegd en 250.000 vaders, moeders en kinderen gedood heeft. Hoe valt het gebruik van kernwapens te rijmen met mensenrechten en het internationaal humanitair recht, mijnheer de Minister ?

Meer nog, ons land is één van de weinige NAVO-lidstaten die nog steeds kernwapens op haar grondgebied heeft liggen. Voor diegenen onder u die hieraan twijfelen, het is onlangs bevestigd door oud-Eerste Minister Eyskens. Als Trabelsi in zijn opzet geslaagd was Kleine Brogel op te blazen, dan had het effect 200 keer groter kunnen zijn dan wat er op 6 augustus 1945 plaatsvond. Het Nederlandse TV programma Brandpunt heeft onlangs een reportage getoond waaruit blijkt dat de Nederlandse regering achter de schermen hard op tafel heeft geslagen om van de Amerikanen te weten te komen wie verantwoordelijk is in geval van een ongeluk met zo'n kernbom op Nederlands grondgebied.

Solidariteit

De Belgische regering daarentegen doet alsof haar neus bloedt en vindt blijkbaar dat de tijd nog steeds niet gekomen is om deze nucleaire bommen, gearriveerd eind jaren zeventig en bedoeld om in te zetten tegen de Sovjetunie en het Warschaupact, terug naar afzender te sturen. De Sovjetunie en het Warschaupact zijn zonder slag of stoot geïmplodeerd, ondertussen ook al weer meer dan twintig jaar geleden. Maar de kernbommen zijn we blijkbaar uit het oog verloren en vergeten terug te sturen.

Meer nog, onlangs werd bekend dat onze Belgische regering, ondanks het regeerakkoord dat oproept tot ontwapening, in alle stilte akkoord is gegaan met de modernisering van deze nucleaire wapens. Geen enkel Belgisch politicus, door ons verkozen, wil dit echter voor de camera's toegeven. Defensie Minister De Crem schuift de hete aardappel door naar Buitenlandse Zaken, en Reynders geeft niet thuis. Ooit Eerste Minister Di Rupo al iets horen zeggen over die massavernietigingswapens in Limburg ?

Opiniepeilingen geven aan dat een grote meerderheid van de Belgen die inhumane wapens liever kwijt dan rijk is. Ook veel politici zijn zogezegd voorstander van de verwijdering. Is er dan een duistere kracht die maakt dat onze verkozenen hun politieke macht verliezen als het gaat over kernwapens ? Ja en neen. Als je goed luistert naar de weinigen die er iets over kwijt willen, zoals bijvoorbeeld oud-Defensie Minister De Donnea onlangs op een defensiedebat op Actua-TV, is het niet zo dat België kost wat kost wil vasthouden aan die kernwapens, maar dat de NAVO solidariteit - zo gaat het argument - maakt dat België dit niet "unilateraal" kan doen.

Drogredenen

Dit vraagt echter een woordje uitleg. Met unilateralisme wordt enerzijds bedoeld dat niet enkel de VS, maar ook Rusland moet ontwapenen, en anderzijds dat over de verwijdering van deze wapens van ons grondgebied een akkoord moet zijn binnen de NAVO. Bij nader toezien zijn dit drogredenen, en kan de Belgische regering wel degelijk de kernwapens onmiddellijk en onvoorwaardelijk terugsturen, iets wat al twintig jaar geleden had moeten gebeurd zijn.

Wat Rusland betreft is het zo dat dit land haar kernwapens allemaal heeft teruggetrokken uit Centraal-Europa na de Koude Oorlog. Het is niet omdat de VS nagelaten heeft om indertijd hetzelfde te doen dat Rusland nu opnieuw aan zet is. Rusland vraagt terecht dat de VS eerst de tactische kernwapens uit Europa naar de VS brengt, en dat op dat moment bilateraal onderhandeld wordt over de mogelijke vernietiging ervan. Amerika is vandaag de enige kernwapenstaat met kernwapens op andermans' territorium.

Gaan we wachten tot dat China of Pakistan hetzelfde beginnen te doen ? Heeft de NAVO dan geen voorbeeldfunctie ? Eisen dat de Russen nu reeds aan de onderhandelingstafel aanschuiven is bovendien niet in ons belang. De Russen bezitten - ook omwille van geografische redenen - meer tactische kernwapens dan de VS. Als we alle tactische kernwapens willen weg onderhandelen zullen we dus nog iets extra aan de Russen moeten aanbieden, wat onderhandelingsmatig niet in ons belang is.

Een betere methode is dit op een reciprocale manier te organiseren, ttz "ik doe een positieve geste, gevolgd door een positieve geste door jou". Zo is het merendeel van de tactische kernwapens trouwens weggehaald ten tijde van Gorbatchov en vader Bush. Veel creativiteit vraagt het dus niet om deze oefening te herhalen, temeer daar zelfs de VS en de NAVO - in recente formele documenten - die mogelijkheid hebben gesuggereerd. In een gezamenlijk opiniestuk schreven oud-Eerste Ministers Dehaene en Verhofstadt samen met oud-NAVO Secretaris-Generaal Willy Claes en oud-Minister van Buitenlandse Zaken Michel in 2010 het volgende: 'soms moeten we het voorbeeld geven, en hopen dat dit inspirerend werkt'.

Onenigheid

Dat geldt ook voor de besluitvorming binnen de NAVO. De Belgische regering lijkt een beleid te voeren dat vereist dat er eerst een consensus binnen de NAVO moet bestaan opdat de kernbommen verwijderd kunnen worden. Dit is een recept voor een status-quo beleid. Het volstaat dat één klein NAVO land vindt dat het toch beter is om die wapens "nog even" in Europa te houden, dat de verwijdering opnieuw op de lange baan wordt geschoven. Dat is dan ook gebeurd.

Mocht u er aan twijfelen, zelfs binnen de NAVO heerst grote onenigheid over deze ondingen. Een land als Duitsland heeft in de periode 2009-2012 zeer sterk aangedrongen op de verwijdering van de kernwapens uit hun land, ook al omdat het in het Duits regeerakkoord stond vermeld. Maar de Baltische staten hebben daar een stokje tussen gestoken.

Akkoord, historische redenen maken dat deze landen meer schrik van Rusland hebben. Maar Rusland heeft niet de minste intentie om die landen onder de voet te lopen en opnieuw te bezetten. Deze landen zijn vandaag lid van zowel de EU als de NAVO, inbegrepen alle veiligheidsgaranties, inclusief de strategische kernwapens van de VS, het VK en Frankrijk. Als ze echt wakker liggen van de Russische dreiging, waarom geven Estland en co dan niet meer dan 1% van hun BNP uit aan defensie ? Opnieuw dus een vals argument.

Time to go

De Belgische, Nederlandse en Duitse bevolking vindt het volkomen illegitiem dat er nog steeds massavernietigingswapens op onze territoria opgeslagen liggen. Het kan niet zijn dat drie lilliputters opgestookt door de Fransen deze verwijdering blijven kunnen tegenhouden.

U ziet, mijn (en mogelijks ook uw) NAVO solidariteit slinkt met de dag. Meer fundamenteel bestaat er geen wet of verdragsregel die stelt dat eerst alle lidstaten van de NAVO hun akkoord moeten geven voor de verwijdering van wapensystemen die op basis van een bilateraal verdrag tussen de VS en België gestationeerd zijn. Integendeel, 90% van alle tactische kernwapens zijn unilateraal - eigenlijk bilateraal - teruggehaald door de VS, zo ondermeer uit Griekenland in 2001. Hierover is helemaal geen NAVO consensus nodig.

Onze regeringen hebben zich laten ringeloren als ze met dit principe akkoord zouden zijn gegaan, iets wat onduidelijk is. Ted Seay, tot voor kort een Amerikaanse NAVO bureaucraat, stelt dat als een land als België, Nederland of Duitsland vandaag duidelijk zou maken aan de Obama administratie dat ze deze kernwapens wil terugsturen, dat dit voor het eind van de maand kan geregeld en uitgevoerd zijn. Waar wacht onze regering op ?

Wanneer krijgen we eindelijk argumenten te horen waarom die massavernietigingswapens anno 2013 in Kleine Brogel nog moeten blijven liggen ? Time to go.

(Tom Sauer doceert Internationale Politiek aan de UA en is auteur (samen met Jorg Kustermans) van het recent verschenen boek Vechten Voor Vrede (Lannoo).)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.