De genade van De Wever - Luc Van der Kelen

Het is in de politiek niet anders dan in de film of de muziek. Hypes komen op en verdwijnen steeds sneller.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Die van Verhofstadt met zijn burgerbeweging in de jaren negentig heeft niet eens een volle legislatuur geduurd. Tegen de eerste verkiezing was het alweer over. Maar alles samen heeft Verhofstadt de politiek toch een jaar of twintig kleur gegeven of gedomineerd. Na de bevlogen idealist ging de politiek over tot de orde van de dag. Die van de wat saaie realist Dehaene.

Een jaar of tien later deden we het nog eens over met Steve. In 2003 stonden zijn supporters hem in de grote gang van de VRT de avond van de verkiezingen op te wachten alsof hij de wereldbeker voetbal had gewonnen. Het ligt vandaag alweer tien jaar achter ons en het aureool van Stevaert is inmiddels tot op de grond afgebroken. Zijn opkomst, bloei en terugval duurde alles samen een jaar of tien, half zo lang als die van Verhofstadt.

In 2007 kon Yves Leterme de kiezer raken in zijn meest tere plek, die van de Vlaamse verontwaardiging. Een jaar of vijf heeft het geduurd, tot Leterme de garant werd van zijn eigen strategische mislukking als premier van lopende zaken.

Van hemel naar hel

Sinds de laatste peiling heeft de nieuwste hype, die van De Wever, zijn beste pluimen verloren. De Wever is iets minder onderhevig aan het succes van opeenvolgende overwinningen als het Vlaams Blok (en het Vlaams Belang nadien). Die partij was voor de volle honderd percent electoraal gedreven. Het was immers de enige hoop die VB zijn kiezers kon bieden om ooit zijn ideeën te kunnen omzetten in macht. De eerste nederlaag bleek later ook het begin van het onstuitbare verval.

Bart De Wever heeft die handicap niet of alvast veel minder. Hij kon zijn kiezers de hoop bieden om ooit aan de macht te komen in België — om het land op te doeken — gedreven door zijn machtsdeelname in Vlaanderen en Antwerpen. Maar het stond in de sterren geschreven dat de angst van de gevestigde politiek voor een machtsovername door De Wever zou verdwijnen bij de eerste tekenen van zwakte van de N-VA.

Zover zijn we nu. De gemeenteraadsverkiezingen waren een eclatant succes in een hele reeks steden, maar achter dat succes waren er signalen dat de partij haar plafond naderde of had bereikt. Geen sprake van 40 percent, zelfs geen 35 meer. In de provinciale verkiezingen bleek de partij 31 percent waard. Als men het VB meerekent is dat de minimumgrens om incontournable te zijn voor de regeringsvorming van volgend jaar.

In het nieuwe peilingenseizoen bevestigde de eerste peiling meteen dat resultaat van de provincieverkiezingen. Opnieuw 31. Een maand later staat de N-VA in de veruit meest betrouwbare peiling, die van de VRT-De Standaard, op een kleine 28 percent, iets lager dan de behaalde uitslag van 2010.

Voor De Wever was het meteen het einde van de staat van genade, waarin hij verkeerde sedert de dag dat Siegfried Bracke van de VRT naar zijn politiek overliep.

Plaat

Ik word altijd getroffen door de snelheid waarmee politieke waarnemers in staat zijn helden te creëren en ze weer af te schrijven. In 2010 was de 28 percent voor de N-VA aanleiding tot een vorm van complete euforia op zijn Rode Duivels. Sindsdien bestonden de andere partijen nog enkel als sparring partner voor nieuwe mediatriomfen van de Slimste Politicus. Op uitzonderingen na was zelfs de minste nuance of bijgedachte afwezig. En wie het toch durfde was een journalist van het Ancien Régime. De Wever werd collectief aanbeden, hij werd geportretteerd te land, ter zee en in de lucht, als politicus, als diëtist, als sportman, als de onstuitbare veroveraar.

En zie, daar haalt diezelfde De Wever, in een peiling nota bene, precies evenveel als in 2010 bij de verkiezingen en dat volstaat voor een aantal waarnemers om hem op slag af te schrijven. Dat is blijkbaar het verschil tussen een 28-plus en een 28-min-resultaat. Laten we toch nog maar wat afwachten op een bevestiging van deze cijfers, in de volgende peilingen, goed wetende dat er maar één ware peiling is, die van 25 mei 2014.

Maar dat de hype voorbij is, dat kunnen we poneren met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid. De politieke pers zit er al een hele tijd op te wachten en de nieuwsdesks van de kranten hebben het al een tijd gehad met de N-VA-boodschappen over de belastingregering Di Rupo. Zet die ploat af, zei Patrick Dewael aan het adres van Jan Jambon en hij had nog gelijk ook.

De mediawet is hard

De wetten van de media zijn keihard. Kranten, tv-zenders, radiostations zitten niet langer te wachten op successen die ze in alle toonaarden hebben beschreven. De enige grote verrassing, goed voor kopstukken en ronkende titels, is niet “meer van hetzelfde”, het is niet langer de opgang, maar wel het begin van de ondergang van de N-VA.

Er werd al enige tijd naar uitgekeken en geloof me vrij, als de N-VA niet snel verrassend uit de hoek kan komen met nieuwe schandalen of nieuwe voorstellen, dreigt de neergaande tendens sterker te worden. De journalisten zijn niet langer bang om uitgesloten te worden door De Wever, en de partijen van de meerderheid in de federale regering zijn niet langer bang om hem frontaal aan te vallen.

In 2010 heeft De Wever zijn kiescampagne op gang geschoten met de transfer van Siegfried Bracke. Kan hij die truc van toen nog eens overdoen. Wie wordt er al niet genoemd? Jan De Nul, Fernand Huts, Marc Coucke for president, of Jo Libeer, Geert Noels... Maar het was precies de afkomst van Bracke, iemand van de linkerzijde, die zoveel mensen over de streep heeft getrokken. Als die De Wever al gelijk gaf, dan moest het wel waar zijn.

Inhoudelijk zit De Wever met een probleem. Zijn partij bestaat uit een basis van oude Volksunieërs — de harde zuidflank — gewezen Blokkers en overgelopen kiezers van de centrum-partijen CD&V, Open Vld en wat verweesde socialisten. Hij moet dus een kiesprogramma maken waarin hij verschillende verlangens moet vervullen: separatisme voor de VU-vleugel, een veiligheids- en anti-islamdiscours voor de oud-VB'ers en een belastingvermindering voor de centrumkiezers.

Op zoek naar symbooldossier

Maar als een partij echt wil scoren, moet ze één trekker hebben in haar programma, één item waar ze al de rest aan kan ophangen. Denk aan de slogans van Martens (Geen ommekeer), De Clercq (Niet u, maar de staat leeft boven zijn stand), Tobback (Uw sociale zekerheid), Leterme (Wie gelooft die mensen nog?).

In 2010 had De Wever zo'n trekker. Het was BHV, een eis met grote symboolwaarde, die de Vlaamse verontwaardiging over de Franstalige “non”'s perfect uitdrukte. Het verschil met vandaag is duidelijk: zo'n symbooldossier is er niet. De Wever zal waarschijnlijk een economisch thema bespelen, de strijd tegen “de belastingregering van de PS”. Maar dat is ten eerste een negatieve boodschap — veel minder wervend dan BHV, in essentie een positieve Vlaamse eis — en ten tweede ook een moeilijker boodschap, waarbij de kiezers de indirecte link moeten leggen naar de Vlaamse economie, een thema waarover veel tegenspraak bestaat onder economisten en politici, niet zoals over BHV, waar heel Vlaanderen het over eens was.

Nog een verschil met 2010: de N-VA heeft het speelveld niet meer alleen. De andere partijen weren zich nu met al wat ze in zich hebben en er komen ook nieuwe boegbeelden op het veld. Kris Peeters voor CD&V, Maggie De Block voor Open Vld om er een paar te noemen.

Omgekeerde wereld

Nu al is het duidelijk dat De Wever alleen staat met zijn vraag naar een nieuwe staatshervorming. Daar zal niets van in huis komen, in de eerste plaats om praktische redenen. De zesde staatshervorming zal zeker vijf jaar vragen om de nieuwe regionale instellingen en bevoegdheden vlot te doen draaien. De afwerking van het federale België, dat is iets voor later.

Vorige zondag in De Zevende Dag zat Bart De Wever alleen tegen drie voorzitters van de meerderheid. Het was de eerste keer sinds de laatste verkiezingen dat hij nog eens op zo'n voorzittersdebat aanwezig was. Zijn houding was calimero-voorspelbaar: ik sta alleen tegen iedereen en dat is niet eerlijk.
Zijn belangrijkste stelling was deze: het federale België werkt niet.

Dat is toch wel de omgekeerde wereld. Eerst gebruik je de Vlaamse regering om een vijandbeeld te creëren tegenover de federale overheid, en daarna concludeer je dat het federalisme niet werkt, dat je bewust niet wou laten werken.

Dat brengt ons bij de terechte opmerking van Ivan De Vadder. Het Belgische federalisme heeft symmetrische regeringen nodig van dezelfde samenstelling, die ook samenwerken. Er is in een federalisme met twee of drie geen andere mogelijkheid.

(De auteur was politiek commentator bij Het Laatste Nieuws.)

 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.