Er was geen vaas in huis

Het was Moederdag geweest. Dus had ik bloemen bij me voor Els, de alleenstaande mama met drie kinderen bij wie we die dag zouden filmen voor Panorama. "Had je niet moeten doen", zei ze, "maar toch heel erg bedankt." Een half uur later zag ik de bloemen nog ingepakt op het aanrecht in de keuken liggen. "Zal ik ze in een vaas zetten", vroeg ik haar.

Els keek rond en zag een vaasje staan met spullen die je overal vindt maar nergens kwijt kan. De vaas viel om toen we de bloemen erin gezet hadden. Een grotere vaas had ze niet. Dan maar een blik van melkpoeder genomen dat ooit door een van de kinderen tot moederdaggeschenk was bewerkt. En ja, de bloemen bleven staan.

Het was zo’n moment waarop ik besefte hoe rijk ik was. Ik heb een vaas in huis voor kleine ruikers, een voor grote ruikers en eentje voor die ene roos waarmee man of kinderen iets goed willen maken.

Er waren nog momenten waarop ik de wereld van verschil voelde. Je gaat naar de restaurantdagen van de scouts, want je vier kinderen hebben daar heel wat kleren vuil gemaakt of doen dat nog steeds. Je eet, je drinkt, je trakteert, want ’t is voor ’t goeie doel. Maar als je betaalt, besef je dat je op één avond het bedrag hebt uitgegeven waar de gezinnen die je aan het filmen bent een week van moeten leven.

Een vaas, een eetfestijn, het kunnen details lijken voor u, voor mij niet meer. Er is geen vaas in huis want er komt toch geen bezoek in dat appartement waar in elke hoek van de kamer schimmel op de muren staat, in dat gebouw waar de hele wereld woont en niemand naar omkijkt. Je gaat niet naar een eetfestijn want je hebt dat geld "broodnodig". "Och", zal u zeggen, "ik heb ook wel van die weekends dat ik liever thuis blijf en niemand wil zien." Het verschil is dat u de keuze hebt.

Armoede zet een rem op je sociale leven

Armoede zet een rem op binnen laten en buiten komen en dus op ontmoetingen met andere mensen met wie je zorgen kan delen of pijn kan weglachen. Het is niet naar de stad gaan om het jezelf of de kinderen niet moeilijker te maken dan het al is, je schaamte overwinnen om naar de voedselbedeling te gaan, opzien tegen de eerste schooldag want dan weet je dat die kinderen van jou moeten vertellen dat ze niet op reis gegaan zijn. Je moet verdomd sterk zijn om vrolijk arm te zijn.

Het was mijn moeilijkste zoektocht ooit, gezinnen vinden die onder de armoedegrens leven en daarover op televisie wilden vertellen. Ik ben de 5 gezinnen die dat voor Panorama gedaan hebben daar ontzettend dankbaar voor. Ze hebben me de werkelijkheid achter de cijfers leren kennen, een werkelijkheid die ik dacht te kennen, maar nu ook gevoeld heb. Ik denk er nog vaak aan, als ik mijn vaas uit de kast haal.