Wie betaalt de Europese boete van 10 miljoen euro?

Het Europees Hof van Justitie heeft ons land veroordeeld tot een boete van 10 miljoen euro omdat de waterzuivering in de gewesten in gebreke is gebleven. Het is de eerste keer dat België effectief een Europese boete opgelegd krijgt. Het is niet duidelijk wie het bedrag gaat betalen. De federale Staatssecretaris voor Leefmilieu Melchior Wathelet (CDH) zegt dat de deelstaten onder elkaar een verdeelsleutel moeten overeenkomen, omdat het gaat om een bevoegdheid van de gewesten.

Het Europese Hof van Justitie veroordeelt België tot een geldboete van 10 miljoen euro omdat de waterzuivering in de gewesten in gebreke blijft. Sinds 1998 mag vervuild stedelijk water - van agglomeraties groter dan 10.000 inwoners - niet meer ongezuiverd in "kwetsbaar gebied" terechtkomen, maar ons land is te laat met de aanpassingen.

Ook nu nog beschikt een aantal Belgische steden volgens het Hof nog steeds niet over een adequaat waterzuiveringssysteem voor afvalwater. Het Vlaams en Brussels Hoofdstedelijk Gewest zouden sinds kort alles in orde hebben gebracht, maar in vijf Waalse steden zou dat nog niet gebeurd zijn. De Waalse watermaatschappij ontkent dat. "De situatie is sinds enkele maanden veranderd", zegt Remy Frere (kleine foto) van de watermaatschappij. "Sinds april zijn alle waterzuiveringsinstallaties operationeel."

België werd negen jaar geleden al een eerste keer veroordeeld door het Europees Hof van Justitie voor de gebrekkige waterzuivering. "Het Hof herinnert eraan dat de niet-nakoming ongeveer 9 jaar heeft geduurd, wat overdreven lang is, zelfs al moet worden toegegeven dat de omvang van de uit te voeren werken een significante periode van meerdere jaren vergde en dat de uitvoering van het arrest van 8 juli 2004 vergevorderd, ja zelfs nagenoeg voltooid is", luidt het.

Wie betaalt wat?

België kan niet in beroep gaan tegen de boete. Het blijft wel zeer de vraag wie effectief de boete gaat betalen. België mag dan wel veroordeeld zijn door het Europese Hof voor Justitie, het afvalwater is wel degelijk gewestmaterie. Volgens Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V, kleine foto) is Vlaanderen al sinds 2011 in orde. "Dat was voor de dagvaarding van ons land", klinkt het. "Het is nu aan de federale overheid om een regeling voor te bereiden die aangeeft hoe België de boete zal inlossen", zegt ze.

Waals minister-president Rudy Demotte (PS) en Waals Milieuminister Philippe Henry (Ecolo) vrezen dat de boete een "onvermijdelijke impact zal hebben op de Waalse budgetten, met het risico op een reductie van de geplande milieu-investeringen". Demotte en Henry betreuren dat Europa het tot een boete laat komen, hoewel ons land en de verschillende gewesten intussen volledig in orde zijn met de Europese richtlijnen.

Dat laatste benadrukt ook Brussels Milieuminister Evelyne Huytebroeck (Ecolo). "België houdt zich vandaag overal aan de Europese normen", hekelt ze. "Dat we veroordeeld worden nu we de eindmeet hebben bereikt, en in volle crisisperiode, is economisch gezien onlogisch."

"Surrealistisch dat federale niveau zou tussenkomen"

Staatssecretaris voor Leefmilieu Melchior Wathelet (CDH) wil niet ingaan op de Vlaamse vraag aan het federale niveau om "een regeling voor te bereiden" voor het betalen van de Europese boete. "De gewesten vragen dat het federale niveau tussenkomt in een puur regionale materie. Dat is surrealistisch", zegt Wathelet bij monde van zijn woordvoerster.

Het EU-Hof van Justitie veroordeelde het land België, maar omdat het om een bevoegdheid gaat die 100 procent in handen is van de gewesten, zijn het de regio's die het geld op zullen moeten hoesten, laat staatssecretaris Wathelet duidelijk verstaan. "De regio's moeten met drie een verdeelsleutel overeenkomen om de boete te betalen", legt Wathelet uit.

Het was Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) die in een eerste reactie zei dat de federale regering de verdeelsleutel moet "voorbereiden", maar dat begrijpt Wathelet niet. "Net op een moment dat we bezig zijn massieve hoeveelheden bevoegdheden over te dragen naar de gewesten, omdat zij die beter kunnen uitvoeren, krijgen we die vraag. Het gaat hier om een puur regionale materie, waar het het federale niveau geen enkele bevoegdheid over heeft. Surrealistisch."

Mochten de gewesten er niet in slagen de boete onder elkaar te verdelen, zal Wathelet artikel 16 van de wet van 8 augustus 1980 inroepen. "Die zegt dat de federale staat het geld mag terughalen op de getransfereerde middelen", legt zijn woordvoerster uit. Maar ook dan is het niet duidelijk welke verdeelsleutel toegepast zou moeten worden.

Het viel Wathelet ook op dat de N-VA in haar reactie zei dat de gewesten beter "rechtstreeks hun verantwoordelijkheid nemen tegenover Europa". "Enkel autonome lidstaten kunnen dat", zegt Wathelet. "Ik stel vast dat de N-VA heel duidelijk aangeeft dat ze voor een onafhankelijk Vlaanderen gaat."