"Ik wilde zelf naar Syrië en heb er vrijwilligerswerk gedaan"

Jejoen Bontinck, de Syriëstrijder uit Antwerpen, heeft in een lang gesprek met VRT-journaliste Inge Vrancken gezegd dat hij in Syrië niet gestreden heeft en er enkel vrijwilligerswerk gedaan heeft. "Tien maanden voor ik vertrokken ben, heb ik Sharia4Belgium verlaten. Mijn vertrek was een vrije keuze. Ik ben alleen vertrokken en heb alles zelf moeten betalen."

Bontinck wilde naar eigen zeggen vooral naar huis voor twee operaties: aan zijn neus en om zijn 4 wijsheidstanden te laten verwijderen. Een maand geleden is hij erin geslaagd contact op te nemen met zijn vader. "Ik ben blij dat ik terug ben", zegt Jejoen. "Het was mooi om mijn zus en moeder terug te zien. Mijn vader heeft gedaan wat een echte vader moet doen." 

"Ik ben op 22 februari vertrokken, niet onder invloed van Sharia4Belgium zoals iedereen denkt. Tien maanden voor ik vertrok, heb ik de organisatie om privéredenen verlaten, dat was een vrije keuze. Er was dus geen invloed."

Naar eigen zeggen is Bontinck "uit een rechtvaardigheidsgevoel" en "vanuit religie" vertrokken. Via Turkije is hij in Syrië geraakt. "Ik heb er vrijwilligerswerk gedaan in een ziekenhuis in een grensstadje. Mijn functie was er het transport van zieke mensen en medicijnen. Ik bezocht ook veel mensen en deed dat graag. Ze waren blij als ze een buitenlander zagen die wilde helpen."

Jejoen Bontinck benadrukt in het lange interview dat hij in Syrië niet gestreden heeft aan de zijde van de rebellen en dat hij ook geen andere jongeren geronseld heeft (iets wat andere teruggekeerde Syriëstrijders wel beweren, nvdr). "Ik heb slechts enkele dagen voor mijn vertrek beslist om naar Syrië te gaan. Ik was er niet bij een organisatie. Indien ik er wel gestreden had, dan was ik dood geweest zoals de rest. Zonder wapen is het er wel gevaarlijk."

"Als men mij niet gelooft, is dat mijn zaak niet", zegt Jejoen Bontinck. "Als ik aangehouden word, dan is het zo en dan zit ik maar lekker in de cel, geen probleem." Toch geeft hij toe dat hij niet rechtstreeks naar België gevlogen is "omdat ik meteen zou aangehouden worden op de luchthaven". "Dat wilden we voorkomen. Het hangt van justitie af."

Opgepakt door het Assad-regime

Tijdens de periode van 8 maanden waarin hij in Syrië verbleef, is hij ook 6 weken vastgehouden door het regime van president Assad, vertelt hij.

"Ik kwam aan een checkpoint en dacht dat er rebellen stonden. Ze hadden me herkend als buitenlander. Geblinddoekt en geboeid ben ik naar een ondergrondse gevangenis gebracht. Dat zijn gevangenissen die officieel niet bestaan. Onderweg ben ik niet gemarteld. Ik was niet bang."

In de gevangenis zat hij in een donkere, kleine kamer. "Er was geen zonlicht, ik kreeg een beetje brood en een soort van kattenvoer. Ik hoorde dat anderen gemarteld werden, er was veel geroep en een geur van chemische gassen. Ik ben er nooit ondervraagd, maar wel gefolterd met een soort van matrak en met elektrische schokken. Op een dag was alles stil. Wanneer je naar het toilet mocht, kon je zien waar je bent. Het was een soort huis of kantoor, ik zag veel deuren. En toen ben ik ontsnapt. In de stad heb ik niet gevraagd waar ik was."

Terug naar huis

Jejoen heeft naar eigen zeggen een maand geleden contact opgenomen met zijn vader Dimitri om hem te laten weten dat hij wilde terugkeren.

Via via had hij wel vernomen dat zijn vader hem eerder al was komen zoeken in Syrië, maar dat kon hij nooit checken. "Er was geen internet en bellen was ook heel moeilijk. Ik heb maar enkele keren kunnen bellen: twee keer naar mijn "zogezegde" vrouw en dan naar mijn vader."

Jejoen benadrukt dat hij in Syrië niet met andere Belgische strijders in contact gekomen is. "Ik heb er geen Belgen herkend, al waren er misschien wel Arabisch sprekenden uit België. Ik heb daar Arabisch geleerd. Ik zat er heel veel binnen en kon er veel kennis opdoen omdat er geen afleiding was."

"Je voelt dat er gaten in zijn verhaal zitten"

Op Inge Vrancken maakte Jejoen geen getraumatiseerde indruk. "Hij is fysiek niet erg veranderd, maar hij ziet er opvallend ontspannen uit voor iemand die 8 maanden in een conflictgebied geweest is. Radicaal vind ik hem wel. Als je vraagt naar extremisme, hij is absoluut voor een islamitische samenleving te vinden."

"Hij ontkent absoluut dat hij de wapens heeft opgenomen tegen het regime", vervolgt Vrancken. "Dat heeft veel te maken met zijn terugkeer. Alle jongeren die uit Syrië zijn teruggekeerd, zijn al opgepakt om te bekijken of ze geen criminele feiten gepleegd hebben." Volgens Vrancken is het heel duidelijk dat Jejoen hier ook erg mee bezig is.

"Hij geeft toe dat hij geradicaliseerd is, al gebruikt hij dat woord niet", zegt Vrancken. "Hij heeft in de islam de waarheid gezien, hij ontkent dat hij nog banden heeft met Sharia4Belgium, maar hij onderschrijft hun ideologie wel nog altijd. Ik denk dat hij zich wel aan het indekken is en hij is misschien ook wel bang voor represailles uit de hoek van Sharia4Belgium. Je voelt dat het verhaal dat hij vertelt niet volledig klopt, er zitten gaten in. Hij gelooft in een islamitische staat, dat wil hij wel verder verkondigen."