"Meneer de voorzitter, u was een groot staatsman"

Liefst 8 binnen- en buitenlandse politici en hoogwaardigheidsbekleders namen het woord tijdens de begrafenisplechtigheid van oud-premier Wilfried Martens vanmorgen in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Allen loofden ze hem als een groot staatsman die mensen samenbracht en steevast het compromis nastreefde. Een overzicht.
Europees Commissievoorzitter Barroso spreekt de aanwezigen toe.

Als eerste was de huidige voorzitter van CD&V Wouter Beke aan het woord. Hij bouwde zijn toespraak op rond Martens' iconische uitspraak "Dat is evident". "In 1972 werd hij de evidente voorzitter van de toenmalige CVP", zei Beke.

"In de jaren 1980 was hij de evidente premier van het land, even vanzelfsprekend als koning Boudewijn of de Belgische frank. Bij regeringsvormingen was het niet de vraag wie premier zou worden, maar wel welke coalitie zou worden gevormd. In de jaren 1990 was Wilfried vervolgens de evidente voorzitter van de Europese Volkspartij."

"Enkele jaren geleden werden ten slotte ook Miet en Wilfried evident", besloot Beke. "Miet, je kan terugkijken op de mooiste jaren samen", sprak hij Martens' weduwe toe.

"Plichtsbewust en nooit rancuneus"

"Je had een roeping", stak oud-premier Jean-Luc Dehaene van wal. "Met een ongelooflijk doorzettingsvermogen ben je altijd je jeugdidealen blijven nastreven. Je wou iets doen voor je volksgemeenschap. Je wou een institutioneel kader uitbouwen waarbij de ene gemeenschap solidair met de andere bleef, dit zowel in België als in Europa."

"Je zocht altijd naar compromissen als pragmatische stappen naar een einddoel dat je nooit uit het oog verloor. Je was plichtsbewust en nooit rancuneus. Je was een groot staatsman."

"Europa is niet het probleem, maar de oplossing"

Een dag voor zijn dood gaf Martens om gezondheidsredenen het voorzitterschap van de Europese Volkspartij (EVP) door aan de Fransman Joseph Daul. Ook hij nam het woord tijdens de begrafenisplechtigheid.

"Ik heb je de vrijdag voor je overlijden nog gesproken", vertelde hij. "Je was een man van consensus, in dienst van Europa. Je bent een gelukkig man Wilfried: je hebt de groten van Europa in deze kathedraal verenigd."

"Je wou een Europa dat vooruitgaat. "Europa is niet het probleem, maar de oplossing", zei je altijd." Daul verklaarde nog dat hij de stichting van de EVP wil herdopen tot de stichting Wilfried Martens.

"Een politiek én een sociaal Europa"

"Persoonlijk en in naam van de Europese Commissie wil ik hulde brengen aan een stichtend lid van de EU en van de EVP", zei Commissievoorzitter José Manuel Barroso. "Europa heeft een man met een sterke overtuiging en solide waarden verloren."

"Wilfried wou een politiek én een sociaal Europa, zoals ook de founding fathers Robert Schuman en Konrad Adenauer dat wilden. Hij was ook toegewijd om de nieuwe democratieën in Centraal- en Oost-Europa bij de EU te brengen."

"De droom van Wilfried is nog steeds bij ons"

"Het leven heeft je veel gegeven: een briljant verstand, een sterk karakter en een uitzonderlijke loopbaan", stelde de voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy. "Het leven heeft je ook veel ontnomen en beproefd", ging hij verder. "Na de gelukkige laatste vijf jaren van je leven ben je nu vertrokken naar het onbekende land waar je moeder op je wacht."

"Allen zijn we op zoek naar de zin van het leven. Die kan enkel in dienst van de ander worden gevonden. Zo'n zinzoeker was Wilfried. Hij droomde van een federaal België in een federaal Europa. Die droom is nog steeds bij ons."

"Het politieke leven is als een trein. Hoe ouder je wordt, hoe meer stoelen leeg blijven. De stoel van onze voorzitter, zal vanaf nu leeg zijn."

"Ik verlies een vertrouweling en een politieke vriend"

"Europeanen zijn in geluk verenigd. Volgens dat ideaal leefde Wilfried en hij droeg het ook uit", meende de Duitse bondskanselier Angela Merkel. "Hij wilde mensen samenbrengen en verenigen om zo oplossingen te bereiken, als premier van België en als voorzitter van de EVP."

"Met Wilfried verliezen we een grote christendemocraat en Europeaan. Zelf verlies ik een vertrouweling en een politieke vriend. Binnen de EVP zullen we zijn werk verderzetten."

"We nemen afscheid van een voorbeeld"

"Een echte staatsman drukt zijn stempel op de geschiedenis. Dat is het geval voor Wilfried in België en Europa", verklaarde premier Elio Di Rupo (PS). "We nemen afscheid van een voorbeeld, zelfs al behoorden we niet tot dezelfde politieke families. Hij incarneerde waarden die mij altijd zullen inspireren, zoals respect voor het gegeven woord."

"Tijdens de politieke crisis van 2010 en 2011 heeft hij me steeds aangemoedigd. Daarvoor ben ik hem dankbaar. Hij toonde me hoe iemand zowel voor de eigen gemeenschap als voor het algemeen belang kan opkomen, hoe iemand Vlaming, Belg én Europaan kan zijn waarbij het ene het andere versterkt. Samen met heel veel Belgen zal ik de waarden die Wilfried zo hoog hield nog lang koesteren."

"No man is an island, entire of itself"

Als laatste nam oud-premier en partijgenoot Yves Leterme het woord. "Meneer de voorzitter", sprak hij de lijkkist van Martens toe, om te vervolgen met een citaat uit een gedicht van John Donne. "No man is an island, entire of itself. Every man is a piece of the continent, a part of the main. Afgelopen zomer kwamen deze zinnen nog spontaan ter sprake tijdens een gesprek dat we voerden."

"Een oprechte overtuiging en een authentiek engagement laten zich niet in functies opsluiten. Zijn hele leven lang heeft Wilfried zich in dienst gesteld van Vlaanderen, België en Europa. Het levenswerk van Wilfried Martens leest als een testament, als een aansporing."