"Verticaal mikken en zo dicht mogelijk bij het urinoir staan"

Mannen gaan bij het plassen best zo dicht mogelijk bij het urinoir staan en mikken liefst verticaal naar beneden om vervelende spetters op de vloer of (erger) de kleren te vermijden. Dat zijn de belangrijkste conclusies van een Amerikaans onderzoek naar de fysica achter opspattend water bij het plassen. De resultaten kunnen niet alleen gênante situaties voorkomen, mogelijk zijn ze ook nuttig om de hygiëne in bijvoorbeeld ziekenhuizen te verbeteren.

Elke man heeft het al eens meegemaakt: één verkeerde beweging bij het plassen in combinatie met een glibberig urinoir en gênante spetters op de broekspijpen zijn een feit. Een team wetenschappers van het "Splash Lab" in de Amerikaanse staat Utah heeft nu het fysische proces achter het vervelende fenomeen nader onderzocht.

"De wetenschappers hebben eerst een "urinoirsimulator" gebouwd", legde professor in de fysica Dirk Van Dyck vanavond uit in "Nieuwe feiten" op Radio 1. "Daarin voerden ze allerlei tests met stralen gekleurd water uit. Die filmden ze met een hogesnelheidscamera die alle individuele druppels vastlegde. Op die manier hebben ze allerlei mogelijke situaties nagebootst en daar vervolgens conclusies uit getrokken."

Een kei in een waterplas

Het probleem van het opspattend vocht blijkt tweeledig te zijn. Enerzijds stelden de wetenschappers vast dat een waterstraal gelijk aan die van een menselijke urinestraal 15 tot 17 centimeter lang ononderbroken blijft. Na die afstand breekt de straal uiteen in verschillende druppels.

Wanneer die druppels in aanraking komen met de natte wand van het urinoir en zeker wanneer ze rechtstreeks op het waterreservoir onderin belanden, dan veroorzaken ze dezelfde reactie als een kei die in een waterplas wordt gegooid. Niet de urine zelf spat op, maar wel het water eromheen. Dat is meteen wat de spetters anderzijds veroorzaakt: de wand van een urinoir is doorgaans vochtig, onder meer door detergenten. Wanneer een druppel urine de natte wand raakt, spat het vocht op, met de gekende resultaten.

De wet van Plateau-Rayleigh

De principes die het onderzoek heeft blootgelegd, zijn niet nieuw. Reeds in de jaren 1930 bestudeerde de Gentse professor Jozef Plateau de fysica van vloeistoffen. Ook hij kwam toen tot gelijkaardige conclusies die tot de wet van Plateau-Rayleigh leidden.

De wetenschappers van het "Splash Lab" hebben hun onderzoek gelukkig met enkele nuttige tips afgerond. Ze raden mannen aan bij het plassen zo dicht mogelijk tegen het urinoir te gaan staan. Op die manier is de urinestraal met wat geluk nog niet in druppels uiteengevallen wanneer die de wand bereikt. Ook de hoek waarin mannen mikken is van belang. Wanneer de straal de wand loodrecht raakt, is de kans op spetters groot. Beter is de hoek zo scherp mogelijk te maken door verticaal naar beneden te richten.

Ook voor de makers van urinoirs hebben de onderzoekers nog enkele aanbevelingen. Zo raden ze aan komaf te maken met de gladde, porseleinen wanden. Beter zou zijn voor zogenoemde "hydrofobe" materialen te opteren die vocht beter absorberen. Niet alleen zouden gênante situaties op die manier beter kunnen worden vermeden, minder spetters bij het plassen zou ook een significante verbetering van de hygiëne kunnen betekenen in ziekenhuizen, scholen en werkplekken.