Honger zoekt revolutie - Bogdan Vanden Berghe

Als je even afstand neemt en vanuit de ruimte naar de aarde kijkt, zie je dat onze benzinetank rechtstreeks concurreert met het bord van mensen in heel wat Afrikaanse landen. Wereldwijd produceren we de helft meer voedsel dan onze behoefte en we gebruiken dat om in onze tank te steken of weg te gooien. Tegelijkertijd lijdt bijna één miljard mensen honger en eet nog eens een miljard te eentonig om gezond te zijn.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het antwoord op die patstelling is nog steeds een variatie op het refrein dat we al 40 jaar horen: meer produceren.

Toegegeven, dat is ons deels gelukt. Sinds de jaren ‘60 nam het beschikbare voedsel per hoofd van de bevolking op wereldschaal met bijna 20% toe. Genoeg eten dus, alleen krijgen we het niet verdeeld. Blijkbaar slaagt de wereldmarkt er niet in om al dat voedsel naar de juiste plaats te krijgen.

Meer dan de productie verhogen moeten we ze efficiënter maken en zorgen dat ze haar basisfuncties kan vervullen: goed en voldoende voedsel voor iedereen, een goed inkomen voor zij die het voedsel produceren en de mogelijkheden voor toekomstige productie behouden. Dat is wat ngo’s doen wanneer ze samen met de boeren in ontwikkelingslanden kijken naar manieren om efficiënter te produceren met minder middelen en meer opbrengsten. Dat werkt, maar het volstaat niet.

'Bio'-brandstoffen zorgen voor honger

De oplossing ligt niet enkel in de productie of bij de landbouw. Voor het probleem van de honger hebben we dringend een omslag nodig in het denken. We moeten voor eigen deur vegen en de nieuwe oorzaken van honger aanpakken. Vandaag al lijden 45 miljoen mensen honger als een gevolg van de klimaatverandering. In 2008 leidde een speculatieve zeepbel in de voedselmarkten tot extreme prijsstijgingen. 63 miljoen mensen werden veroordeeld tot honger en ondervoeding. Met het voedsel dat Europa vandaag tot biobrandstoffen verwerkt zou je 100 miljoen mensen kunnen voeden. Tel de getallen op en je ziet dat veel mensen honger lijden als rechtstreeks gevolg van keuzes die wij dagelijks maken. En daar moet wat aan gebeuren.

Neem de biobrandstoffen. Europa wil meer hernieuwbare energie, ook in het transport. Tegen 2020 moet 10% van ons transport ‘groen’ zijn. Zonder daar veel langer bij na te denken besliste Europa dat vooral te doen door biodiesel en bio-ethanol bij normale diesel en benzine te mengen. In België is biobrandstof in het transport goed voor 5% van het totaal. Daarvoor hebben we 32% van de gecultiveerde landbouwgrond in België nodig. Een cijfer dat nog kan verdubbelen als we het huidige beleid blijven doorzetten.

Het prefix ‘bio’ is misleidend. Eigenlijk betekent het niet meer dan dat het gaat om brandstoffen op basis van voedsel: koolzaad, soja, palmolie, tarwe, suikerbiet, etc. Vandaag al gaat 5% van de Europese plantaardige olie in onze tank en moeten we 40% van de grondstoffen voor biodiesel en 20% voor bio-ethanol invoeren. En hoe meer koolzaadolie we in onze tank stoppen, hoe meer de voedselindustrie op zoek moet naar alternatieven buiten Europa. In de praktijk betekent dat palmolie. Ongezond, zoals bekend, maar met een verwoestende impact op leefmilieu en plaatselijke boeren.

Slimme alternatieven

Zonder veel nadenken, want ondertussen weten we beter. Biobrandstoffen blijken in de meeste gevallen helemaal niet goed voor het klimaat, ontwrichten de voedselmarkten en de immer stijgende vraag naar landbouwgrond voor biobrandstoffen verjaagt kleine boeren in ontwikkelingslanden van hun velden. De afgelopen 5 jaar werd 6 miljoen ha Afrikaanse landbouwgrond overgenomen door Europese investeerders. Dat is bijna het dubbel van de totale landbouwgrond van België en Nederland samen. In 2020 zouden de prijzen van plantaardige olie bijna verdubbelen, die van maïs en suiker met een kwart toenemen. Genoeg redenen om het aandeel biobrandstoffen op basis van voedsel in onze tank opnieuw te verlagen en te investeren in echte duurzame mobiliteit. Want de waarheid over biobrandstoffen is dat ze geen oplossing voor het klimaatprobleem vormen en bovendien honger creëren.

Kunnen we die omslag maken? Onze politici kiezen vandaag nog heel vaak voor een status quo. Ze aarzelen over klimaatmaatregelen, laten speculanten hun gang gaan en kiezen voor een verhoging van het percentage biobrandstoffen in plaats van te investeren in slimme alternatieven. Dat veranderen zou pas echt een revolutie zijn. Een revolutie die alle pogingen om ook de productie te verbeteren kans van slagen geeft.

(Bogdan Vanden Berghe is algemeen directeur 11.11.11.)

 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.