Burn-out: eigen schuld, dikke bult? - Rudy De Leeuw

Op donderdag 14 november verscheen op deredactie.be een opiniestuk van VBO-topman Pieter Timmermans onder de titel “Raakt onze brandstof uitgeput?” Het vraagteken in de titel deed al vermoeden dat het een en ander in vraag werd gesteld. De gedelegeerd bestuurder van het VBO zegt dat er te veel gegoocheld wordt met vanzelfsprekendheden en te gemakkelijke verbanden. De oplossingen zouden daarom ook navenant simplistisch zijn.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De werkgeversfederatie beweert dat omwille van de hoge loonkosten, de bedrijven op zoek moeten gaan naar meer productiviteitswinsten om de loonhandicap te neutraliseren. Dit doen ze bijvoorbeeld door meer te automatiseren, wat maakt dat werknemers gelijke tred moet houden met machines met een steeds snellere motor (de negatieve spiraal...). Deze stelling is ook een aanval op de automatische loonindexering, maar dat is een andere discussie…

Voor ons zijn werknemers geen machines en draaien zij niet op een motor. De brandstof die hen draaiende houdt is hun gezondheid en welzijn. Welzijn zowel op professioneel vlak (het zich goed voelen in de onderneming), als op individueel vlak (relatie arbeid/gezin). Je kan werknemers niet behandelen als machines die je op regelmatige basis in de stekker steekt of aan de pomp hangt.

Recupereren op ritme van de onderneming

Het VBO schoffeert vervolgens de werknemer. Die heeft misschien een gebrek aan inzicht of onvoldoende vermogen tot zelfsturing. Wablieft? Omdat we naast het werk zo sterk moeten presteren op sociaal en familiaal vlak, kunnen we blijkbaar onvoldoende recupereren en raken we bijgevolg emotioneel uitgeput.

Sorry voor diegenen die na de dagtaak nog moeten zorgen voor de kinderen of ‘s avonds naar de voetbal willen gaan, actief zijn in het verenigingsleven en in het weekend de kinderen naar de muziekschool of de volleybaltraining willen brengen. Eigen schuld dat je op maandag onvoldoende gerecupereerd bent en zo een burn-out opbouwt omdat je de snelheid van het productieproces op deze manier niet kan volgen.

Bij mijn weten wordt de snelheid van een machine ingesteld door een mensenhand. Die van de werkgever. Er zijn overigens ondernemingen genoeg die het tegendeel van de beweringen van de werkgeversfederatie kunnen en willen bewijzen.

Van de pot gerukt

Het debat herleiden tot een aantal overspannen werknemers die onder tijdsdruk staan omdat ze te veel activiteiten uitvoeren buiten hun job, is dus bijzonder ongenuanceerd. En burn-out koppelen aan loonkosten die te hoog zijn, is al evenzeer van de pot gerukt.

Het VBO legt de bevindingen van een onderzoek, uitgevoerd door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg samen met de Universiteiten van Luik en van Gent in 2010, gewoon naast zich neer. Zij ramen het aantal werknemers dat getroffen wordt door burn-out op 19.000. Dit aantal vertegenwoordigt echter slechts het topje van de ijsberg, omdat veel werknemers die symptomen vertonen, geen dokter raadplegen.

De onderzoekers luiden nochtans de alarmbel: wie teveel met zijn werk bezig is, loopt het meest risico op een burn-out. Dit terwijl het VBO net zegt dat burn-out eigenlijk niet zozeer gerelateerd is aan werk, dan wel deels het resultaat is van het onvermogen om voldoende te recupereren.

Waar blijft de nuance?

In zijn pleidooi voor nuance omtrent het fenomeen burn-out, verliest het VBO zelf een beetje het gevoel voor nuance. Niet alleen stress leidt tot burn-out. Stress is overigens geen oorzaak, maar een gevolg. De echte oorzaken van stress - die in sommige gevallen tot burn-out kunnen leiden - zijn ook veel complexer dan de auteur het wil laten uitschijnen. Het gaat om psychosociale risico’s die de lichamelijke en de geestelijke gezondheid van werknemers in het gedrang brengen en die bijgevolg een impact hebben op de goede werking van de onderneming. Ze kunnen overigens alle werknemers treffen, op alle niveaus van de hiërarchie. Ze kunnen een verband hebben met de werkomstandigheden, de organisatie van het werk, beheer- en managementtechnieken en de socio-economische toestand (bijv. werkonzekerheid, het ‘spook’ van herstructureringen…).

Nefast voor iedereen

Psychosociale risico’s veroorzaakt door werk, zijn nefast voor de individuele werknemer (hoofdpijn, slaapstoornissen, hoge bloeddruk, depressie…). Ze zijn ook slecht voor de ondernemingen, want ze beïnvloeden de werksfeer en brengen een verlaagde productiviteit met zich mee.

De maatschappelijke kost is eveneens onaanvaardbaar. In 2011 heeft het Rijksinstituut voor ziekte en invaliditeitsverzekering (RIZIV), de gevallen van invaliditeit die veroorzaakt werden door allerlei psychische stoornissen, geraamd op 34,5% van het totaal aantal ongeschiktheden en dit voor meer dan 93.000 personen. Daar de kost van invaliditeit in 5 jaar tijd gestegen is met 37%, moet de totale kost van ongeschiktheid omwille van redenen van geestelijke gezondheid, geraamd worden op meer dan een miljard euro.

Het is dus van kapitaal belang om bij te dragen tot de vermindering van dit probleem, door ervoor te zorgen dat een kwaliteitsvolle werkomgeving en goede arbeidsrelaties gegarandeerd worden. En dat is inderdaad de verantwoordelijkheid van de werkgevers, daarover zijn we het dan ten minste wel eens met Timmermans.

(De auteur is ABVV-voorzitter.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.