150 jaar Gettysburg Address van Lincoln

"Four score and seven years ago". Zo begint de speech die de toenmalige Amerikaanse president Abraham Lincoln heeft gehouden bij de herdenking van de slachtoffers van de Slag bij Gettysburg in 1863. Generaties Amerikaanse schoolkinderen hebben deze woorden uit het hoofd geleerd. Ze weerklinken op elk schoolfeest. Tot op de dag van vandaag is de Gettysburg Address een van de meest beroemde speeches uit de Amerikaanse geschiedenis.
1863 AP

In de namiddag van 19 november 1863, vandaag precies 150 jaar geleden, houdt president Lincoln een korte toespraak in Gettysburg, Pennsylvania, bij de wijding van het Soldiers National Cemetery. Het is aanvankelijk niet de bedoeling dat de president zou speechen. Die eer komt toe aan de bekende spreker Edward Everett. Maar wanneer Lincoln wordt uitgenodigd om aanwezig te zijn op de plechtigheid, ziet hij zijn kans schoon om het Amerikaanse volk een duidelijke boodschap te geven over het belang van de burgeroorlog die op dat moment woedt.

In tegenstelling tot de twee uur durende toespraak van Everett, wat gewoon was in die tijd, telt de speech van Lincoln maar 272 woorden en is ze na minder dan twee minuten voorbij. De fotografen hebben niet eens genoeg tijd om een goede foto te nemen. Volgens enkele mythes zou de president de speech pas hebben geschreven op de trein naar Gettysburg, maar sommige bronnen ontkennen dat en zeggen dat het grootste stuk al zou zijn geschreven voor Lincoln Washington DC verlaat.

Tijdens de treinrit naar Gettysburg laat de president zijn medewerker John Hay weten dat hij zich niet al te best voelt. De ochtend van 19 november geeft hij aan dat hij zich duizelig voelt. Ooggetuigen merken op dat hij er tijdens zijn toespraak bleek en afgepeigerd uitziet. Een paar dagen later krijgt Lincoln een milde variant van de pokken, wat waarschijnlijk al aan het broeien was in Gettysburg. Ondanks dat Lincoln die dag niet in goede doen is, slaagt hij erin om in zijn toespraak de burgeroorlog samen te vatten in tien zinnen.

AP1864

In zijn korte speech vertelt de president waarom die dag 15.000 mensen bijeenkomen in Gettysburg. Hij spreekt over de reden van het ontstaan van de jonge republiek van de Verenigde Staten en waarom een verschrikkelijke oorlog die republiek nu in tweeën aan het scheuren is. En waarom de soldaten die de Slag bij Gettysburg niet hebben overleefd, hun offer hebben gebracht.

De toespraak wordt in eerste instantie maar lauw ontvangen. Een van de toehoorders vertelt later dat er een betekenisvolle stilte valt op het einde van de speech. "Er was geen applaus toen hij stopte met spreken. En het applaus dat later toch kwam, was eerder beleefd", klinkt het. Ook Lincoln zelf is niet echt tevreden over de redevoering, waarvan hij elke letter zelf heeft geschreven, in tegenstelling tot andere presidenten die er schrijvers of adviseurs voor nodig hebben. Verhalen willen dat de andere spreker, Everett, de president de volgende dag een brief schrijft waarin hij Lincoln prijst voor zijn welsprekendheid en zijn goede speech. Waarop de president antwoordt blij te zijn dat zijn toespraak geen "totale mislukking" was.

9999 AP

Van de speech bestaan vijf manuscripten. Ze zijn genoemd naar de mensen die ze ontvangen hebben van de president. Vlak na zijn redevoering geeft Lincoln een kopie aan twee van zijn naaste medewerkers, John Nicolas en John Hay. Deze twee teksten worden bewaard in de "Library of Congress". De andere drie versies zijn een hele tijd na 19 november geschreven. De bekendste daarvan is de Bliss Copy. Die wordt gebruikt als de standaardversie voor onder meer de schoolopvoeringen. 

In het licht van de geschiedenis wordt Lincolns korte en eenvoudige toespraak beschouwd als de meest elegante en beeldschone samenvatting van de Amerikaanse burgeroorlog, de reden waarom hij gevochten werd, het hogere doel achter al de ellende die hij bracht en de drijfveren van de hele Amerikaanse samenleving in die tijd. Lincolns poëtische woorden zijn vereeuwigd op het Lincoln Memorial.

Slag bij Gettysburg

Op 1,2 en 3 juli 1863 werd de Slag bij Gettysburg geleverd. De slag  vond plaats in en om het Amerikaanse stadje Gettysburg in de staat Pennsylvania en staat bekend als grootste veldslag van de Amerikaanse burgeroorlog. De twee grootste legers van de oorlog stonden er tegenover elkaar en de strijd wordt gezien als het keerpunt van die oorlog. Na het verlies van vele manschappen moest het zuiden uiteindelijk het onderspit delven.
 

AP1862