De kronkels van Monty Python - Peter Decroubele

Het belang van Monty Python voor de comedy, de televisie en ga zo maar door is ontzagwekkend. Ze zijn de grondleggers van, ja, van de Python-humor. Het is een genre op zich. Absurd, ja, maar veel meer dan dat.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Ze waren de eersten die zo opzichtig braken met regels en conventies in de humor en op televisie. Ze braken sketches vroegtijdig af, beukten door de heilige vierde wand en spraken rechtstreeks in de camera, ze gebruikten animatiefilm, respecteerden de chronologie van een verhaal vaak niet, gooiden logica overboord, at last, de anarchisten van de comedy.

Het was allemaal zo baanbrekend, zo nieuw en ongezien. “Zowat iedereen die nadien iets met comedy te maken had, is schatplichtig aan hen,”, zei adept Stany Crets in “Joos” op Radio 1. “Al hadden ook zij hun voorbeelden, Peter Sellers om iemand te noemen”, weet Crets. Uiteindelijk maakte het gezelschap 45 afleveringen televisie (“Monty Python’s Flying Circus”) en vijf films. En nog wat platen, met wat obligate verzamelingen erop én registraties van theatershows. Ze zijn erin geslaagd om het absolute maximum te halen uit een oeuvre dat 14 jaar omspant. Dertig jaar na je laatste stoot (“The life of Brian”) nog altijd een cultstatus hebben én een voorbeeld zijn voor pakweg de helft van wie aan comedy doet, respect. Hear hear! En nu: een comeback?

Sketch comedy

Monty Python heeft de ‘sketch comedy’ uitgevonden. Veel navolging gekregen, soms goed, vaak slecht. Zie: vreemde en aparte personages, onlogische wendingen en plots, absurde communicaties en gesprekken, elke acteur heeft een palet vol personages en accenten en is vaak zodanig aangepakt en verkleed dat elke vorm van subtiel realisme ontbreekt. Ook typisch en altijd weer: een erfenis van uitdrukkingen, quotes en versteende taal. Ik noem ze niet allemaal op maar ze zijn wel legendarisch: “the knights who say Ni”, “the parrot is dead”, “nudge nudge wink wink”, de “kokosnotenpaarden”, “always look on the bright side of life” of “the ministry of silly walks”, wellicht de meest iconische televisiesketch uit de geschiedenis.

Scrollend door de jaren kun je er niet naast kijken dat de makers van pakweg “Bottom” of “Blackadder” of “Little Britain” en “Green Wing” wel ergens hun pittige mosterd hebben gehaald. Of bij ons “Buiten de zone”, “In de gloria” en recent nog “Wat als?”. En op het theater bij ons heeft Neveneffecten een modern elan gegeven aan de “sketch comedy”. Eén van hen, Lieven Scheire, bevestigt: “Op ons zolderkamertje in Wachtebeke stortten Jonas (Geirnaert, nvdr) en ik ons op televisiesketches. En onze voorbeelden waren Cleese en zijn bende. Maar de sketches zijn uiteindelijk op het toneel beland.”

Heeft dat wel zin die reünie? Ik ben een beetje bang. De verwachtingen zijn nu al hoog gespannen, wellicht te hoog. Om zoveel jaar na datum even scherp en actueel te zijn, moet je wel heel zeker zijn van je stuk. Net het feit dat de reünie er komt, doet denken dat de heren wel iets achter de hand hebben. Grote risico’s zullen ze niet nemen, daarvoor zijn ze té clever (weet dat ze zowat allemaal in Cambridge en Oxford studeerden). En een theatershow is misschien wel veilig. “Een podium is 100 keer veiliger dan de televisie. Je hebt contact met je publiek, er is veel meer goodwill en de mensen die in de zaal zitten, willen het echt”, meent Lieven Scheire.

Puur voor het geld?

Maar wat speel je dan? Toch niet enkel je ouwe brol, je klassieke sketches? “Minstens 90 procent van de fans wil de hits zien. Stel dat Cleese het podium opstapt met een kooi met daarin een dode papegaai, dan volgt er al een applaus van anderhalve minuut, nog voor er iets is gezegd. Maar het is te hopen dat er ook nieuwe “stuff” bij zit. En vooral dat die nieuwe stukken minstens zeer goed zijn”, zegt Scheire nog. Maar noem mij een reünie die volledig is geslaagd. Theater, comedy of muziek, het is bijna altijd een afgekalfde versie. Op de site van de Britse krant The Guardian regent het reacties en die zijn nogal heel kritisch eigenlijk. Velen vinden de reünie ook eerder een slecht dan een goed idee. Aan de Pythons om ook dat cliché omver te werpen.

En dat ze voor ’t geld doen? Wellicht ook, ja. Van Cleese is bekend dat zijn scheidingen hem handenvol geld hebben gekost. Toen ie vijf jaar geleden kwam speechen in Antwerpen over creativiteit, ving hij een som waarvoor velen bijna een jaar moet werken. Tickets voor shows van Cleese in de VS kosten al gauw 100 dollar. En Terry Gilliam worstelde ook al vaker met geldschieters en schuldeisers.

Maar kom, laat ons blij zijn met de aankondiging. Laat ons hopen dat ze ook België aandoen. En dat de tickets dan maar betaalbaar zijn. Zowat elke comedypromotor zal het willen organiseren, maar de uitkoopsom zal wellicht zeer hoog zal zijn. Het worden geen weggeefprijsjes. De comeback van de heren John Cleese, Michael Palin, Eric Idle, Terry Gilliam en Terry Jones dus, zonder Graham Chapman die al bijna 25 jaar gezeliig in zijn urne huist. Er zijn al mindere aardverschuivingen in het nieuws gekomen!

(De auteur is VRT journalist en kenner van comedy.)