Waar was u... toen Kennedy werd vermoord?

Een halve eeuw geleden werd de Amerikaanse president John Kennedy tijdens een rondreis in Dallas in Texas vermoord. De schutter is vrijwel zeker gekend, maar werd kort daarop vermoord. Wie daarachter zat, weten we nog niet.
1963 AP

De Democraat John Fitzgerald Kennedy was de "eerste tv-president". Door zijn charisma haalde hij het daarom in 1960 erg nipt van zijn Republikeinse rivaal Richard Nixon. 

Niemand had gedacht dat de moord op Kennedy drie jaar later ook uitgevoerd zou worden voor de tv-camera's.

Op 22 november iets over de middag reed de open limousine van Kennedy doorheen de menigte in de stad Dallas in het oerconservatieve Texas. De auto remde voor een scherpe bocht en kort daarop werd er geschoten, wellicht vanuit een pakhuis in de bocht. 

1963 AP

De eerste kogel trof Kennedy en naast hem de gouverneur van Texas John Connally die voorin zat. De tweede kogel vernietigde deels het hoofd van Kennedy. Een ander schot was een misser. Op amateurbeelden die veel later werden vrijgegeven, is te zien dat het hoofd van Kennedy daarop nog naar de andere richting schokte, wat doet vermoeden dat er ook vanuit een andere richting geschoten was.

Kennedy werd naar een ziekenhuis gebracht en een half uur na de schietpartij werd hij dood verklaard. Anderhalf uur later legde zijn vicepresident Lyndon Johnson aan boord van een vliegtuig de eed af als nieuwe president.

1963 AP

Hollywood kon dit niet verzinnen

Kort na de moord werd ene Lee Harvey Oswald (links) aangehouden als vermoedelijke schutter. Oswald zou vanuit een pakhuis in de buurt op de president hebben geschoten, maar ontkende alles met klem.

In volle Koude Oorlog was Oswald echter zo al een verdacht figuur. Hij had een verleden bij de Marines, maar had grote belangstelling voor het communisme. Hij had zelfs in de Sovjet-Unie gewoond en was getrouwd met een Russische. Daarna keerde hij terug naar de VS, waar hij plots anticommunistische kringen opzocht.

Dat Oswald voor de geheime diensten zoals de CIA of de KGB werkte, is niet uitgesloten, maar dat zullen we pas in 2029 te weten komen als die dossiers openbaar gemaakt mogen worden. Van Oswald zelf zullen we het niet horen, want die werd twee dagen na de moord op Kennedy in het politiekantoor van Dallas doodgeschoten door de nachtclubeigenaar Jack Ruby.

1963 AP

Die Ruby (links) was minstens even bizar als Oswald. Hij verklaarde gehandeld te hebben in een bevlieging, maar daarover bestaat twijfel. Jack Ruby had in het uitgaansleven banden met zowel de politie als met maffiasyndicaten, onder andere van uitgeweken Cubaanse eigenaars van goktenten.

Volgens sommige bronnen zou Ruby eerder ook wapens naar Castro op Cuba gesmokkeld hebben. Ruby overleed in de gevangenis in 1967 vooraleer zijn proces voor de moord op Oswald afgelopen was. 

1964 AP

Who and why?

De commissie-Warren -met onder meer de latere president Gerald Ford- publiceerde bijna een jaar na de moord een lijvig rapport van 888 bladzijden met in bijlage nog eens tienduizenden pagina's tekst.

Het rapport stelde dat er slechts een schutter was die drie schoten had gelost, waarvan er twee de president hadden geraakt. Kennedy was overleden aan de tweede fatale kogel. Eén getuige herkende Oswald als een man die vanuit een raam van het pakhuis had geschoten, maar was later iets minder zeker. 

Enkele jaren later werd het Warren-report echter al in twijfel getrokken door Jim Garrison, procureur in New Orleans. Die zag in 1967 aanwijzingen voor een samenzwering om Kennedy te vermoorden en verdacht de zakenman Clay Shaw die in extreemrechtse kringen bewoog en contacten had met sommige CIA-agenten. Shaw werd echter vrijgesproken. Garrisons boek "On the trail of the assassins" werd later door cineast Oliver Stone (links) gebruikt als basis voor het script van de film "JFK" met Kevin Costner in de rol van Garrison.

Samenzwering of niet?

Sinds de moord duiken er voortdurend nieuwe complottheorieën op. De Sovjet-Unie en Cuba werden meteen met de vinger gewezen, onder meer dankzij Lee Harvey Oswald, maar het is niet duidelijk wat Moskou noch Castro te winnen hadden bij de dood van Kennedy.

Cubaanse anti-Castro-ballingen zouden boos geweest zijn wegens de mislukte Varkensbaai-invasie in 1961 en de beslissing van Kennedy om Castro voortaan met rust te laten nadat hij in '62 zijn slag had thuisgehaald tijdens de Cubaanse rakettencrisis. In dat verband worden ook ex-CIA-agenten genoemd als belanghebbenden.

Een theorie die steeds terugkomt, is die van de maffia. Die zou Kennedy tijdens zijn campagne gesteund hebben, maar werd daarna vervolgd door diens broer Robert Kennedy, toen minister van Justitie. En net die Robert Kennedy werd in 1968 als presidentskandidaat vermoord in al even mysterieuze omstandigheden door de Palestijn Sirhan Sirhan, die zich niets meer herinnerde en nog altijd in de cel zit. Was de maffia beducht voor wraak van RFK eens die president zou worden? Sommigen vermoeden dat Robert Kennedy in feite het belangrijkste doelwit van de moorden geweest zou zijn. Het mysterie blijft wellicht nog jaren voer voor films en boeken.

 

1967 AP