Akkoord over nucleair programma Iran

De VS, Rusland, China, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland hebben in Genève een historisch akkoord gesloten met Iran. Dat stemt in met een aantal beperkingen in ruil voor het verlichten van de sancties tegen het land. Het akkoord is een half jaar geldig. De Amerikaanse president Barack Obama en zijn Russische collega Vladimir Poetin noemen het akkoord een eerste belangrijke stap naar een veiliger wereld. Het akkoord is de eerste belangrijke overeenkomst tussen de VS en Iran na meer dan 30 jaar vervreemding. Alleen Israël reageert furieus.
AP2013

Het was Catherine Ashton, de hoge vertegenwoordigster van het Europees buitenlands beleid, die na marathonoverleg bekendmaakte dat er een akkoord was. Onderhandelaars van de zogenoemde 5+1, de VS, Rusland, China, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, zaten al sinds woensdag met Iran in Genève bijeen over het omstreden nucleaire programma van Iran.

Het akkoord bestaat erin dat Iran de volgende zes maanden een deel van zijn nucleair programma stillegt. In ruil worden een aantal internationale sancties tegen Iran ter waarde van zeven miljard dollar opgeheven. De zes maanden van het voorlopige akkoord moet de diplomaten de kans geven om een verstrekkender akkoord op te stellen.

De Amerikaanse president Barack Obama die bij de onderhandelingen vertegenwoordigd was door zijn minister van Buitenlandse Zaken John Kerry noemde het akkoord een "opening naar een veiliger wereld".

"De meest voor de hand liggende paden naar een bom zijn met dit akkoord afgesloten", aldus Obama. Hij waarschuwde wel dat Iran verdere ambities voor een nucleair wapen moet opbergen. John Kerry zelf (foto, rechts) zei dat het in Genève bereikte akkoord "meer zekerheid zal bieden aan de wereld, aan Israël en aan onze partners".

"We hopen dat het nucleaire akkoord kan leiden tot nieuwe betrekkingen tussen Iran, het Westen en de buurlanden van Iran", zei Kerry. "Ik ben ervan overtuigd, net als president Obama, dat we de juiste keuze hebben gemaakt", voegde hij er nog aan toe.

Ook Moskou reageert positief. "Ik beklemtoon dat een doorbraak is bereikt, maar het is slechts de eerste stap op een lange en moeilijke weg", laat de Russische president Vladimir Poetin weten in een persbericht. 

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle heeft het over "een keerpunt", zijn Franse collega Laurent Fabius over "een belangrijke stap in de juiste richting".

De Iraanse minister van Binnenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif (foto, links) zei dat het akkoord "een belangrijke verwezenlijking" is, maar voegde er tegelijk aan toe dat het nog maar om "een eerste stap" ging. "We hebben een gezamenlijke commissie opgericht die er moet op toezien dat het akkoord nageleefd wordt. Ik hoop dat de twee partijen nu vooruitgang kunnen maken zodat het vertrouwen kan worden hersteld. Dit akkoord is een kans om een eind te maken aan een onnodige crisis en nieuwe horizonten te openen."

"Controle op naleving akkoord bepalend"

Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) verwelkomt op zijn beurt het akkoord maar benadrukt dat het overeengekomen plan nu wel "snel en goedschiks" door Iran moet worden uitgevoerd.

Het akkoord van Genève is "een eerste stap" in een definitieve oplossing voor de kwestie van het Iraanse atoomprogramma, maar de naleving ervan zal bepalend zijn om na te gaan of Teheran zijn internationale verplichtingen ook nakomt.

Reynders dringt erop aan dat de onderhandelaars van het huidige momentum gebruik maken om een finale en globale overeenkomst te bereiken. "Het doel is verhinderen dat Iran een atoomwapen kan ontwikkelen."

De belangrijkste punten uit het akkoord

  • Geen verrijking van uranium boven de 5 procent. Hiermee blijft het verrijkingsniveau ruim onder de 90 procent, het percentage dat nodig is om wapens te maken. Vijf procent verrijkt uranium is voldoende om brandstof aan te maken in de centrale van Bushehr aan de Perzische Golf.
  • Het neutraliseren van de voorraad van 200 kilogram van 20 procent verrijkt uranium. Dit niveau is maar enkele stappen verwijderd van het vereiste niveau voor de aanmaak van atoomwapens.
  • Geen nieuwe centrifuges of installaties. Inspecteurs van het Internationaal Atoomagentschap zullen hierop toezien. In Iran zijn er meer dan 18.000 centrifuges, meer dan 10.000 produceren ook. De twee belangrijkste verrijkingsinstallaties mogen blijven produceren.
  • De werkzaamheden aan de centrale in Arak worden stopgezet. De geplande reactor in Arak maakt gebruik van een moleculaire variant van water als koelmiddel. De reactor werkt op niet-verrijkt uranium