Moeder Courage en haar kinderen - Rik Tyrions

In Duitsland zijn christen- en sociaaldemocraten het na vijf weken onderhandelen eens geworden over een regeerakkoord. Razendsnel naar Belgische normen. Bij dat akkoord lijkt de grote overwinnaar van de verkiezingen van 22 september, Angela Merkel, slecht bedeeld te zijn. Maar bij Merkel is niets wat het lijkt.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Wie het kersverse regeerakkoord in Duitsland alleen oppervlakkig bekijkt, zou tot de conclusie kunnen komen dat de sociaaldemocraten het grootste deel van de buit hebben binnengehaald. Om te beginnen komt er een minimumloon, flächendeckend, dus voor heel Duitsland, vanaf 2015. Peer Steinbrück heeft het op ieder marktplein in Duitsland luidkeels geëist tijdens de verkiezingscampagne. Altijd met bijzonder veel applaus.

Meestal ging Peer dan op zijn elan verder en eiste en passant ook nog een extraatje voor de laagste pensioenen. En pensioen op 63 voor wie 45 jaar gewerkt heeft. En zie: dat staat allemaal in het regeerakkoord, vanaf bladzijde 72. Ook de dubbele nationaliteit heeft het akkoord gehaald. Jonge Turken zullen niet meer moeten kiezen tussen de Turkse en de Duitse nationaliteit, ze kunnen beide behouden.

Autowegentaks

De Beierse christendemocraten, onder aanvoering van Horst Seehofer, hebben hun PKW-Maut binnengehaald. Een autowegentaks, die wij buitenlanders zullen moeten ophoesten als we gebruik willen maken van de majestueuze Duitse Autobahnen.

Seehofer is nooit te beroerd om een combinatie te maken van nationalisme en populisme en zijn redenering om de taks in te voeren was weer een prachtig staaltje demagogie: als wij op vakantie gaan in Italië of Frankrijk, dan moeten we tol betalen, en de Italianen en de Fransen betalen bij ons niets. Bondskanselier Merkel moest hem er eerst vriendelijk, daarna toch dringend op attent maken dat een taks alleen voor buitenlanders niet mag van Europa. Maar Seehofer was niet te stuiten en bleef de PKW-Maut op tafel gooien.

Nog niet voor morgen

Uiteindelijk kreeg Horst zijn zin, maar die toestemming zit zo gebetonneerd in voorwaarden dat iedereen er van uitgaat dat het wel erg moeilijk zal worden om de autowegentaks in te voeren. Om te beginnen moet de taks de zegen krijgen van Europa, want van Brussel mogen buitenlanders niet gediscrimineerd worden. Maar dat is juist wat er in de tweede voorwaarde staat: de taks moet neutraal zijn voor de Duitse automobilisten.

Seehofer wil dat desnoods verrekenen via de gewone autobelasting. Maar nu al betalen chauffeurs met een kleine en zuinig auto een pak minder dan de 100 euro per jaar, waarvan sprake is bij het autowegenvignet. Zodat de verrekening in het voordeel speelt van grote, benzine zuipende terreinwagens, die 80.000 kilometer per jaar rijden. En die net in Beieren worden gefabriceerd.

Tenslotte moet de autowegentaks méér opbrengen dan het kost om hem te innen. Wat niet evident is, voor wie zich nog de opeenvolgende fiasco’s herinnert bij de invoering van de autowegentol voor vrachtwagens in Duitsland. De sociaaldemocratische onderhandelaar Ralf Stegner vatte het kernachtig samen. De taks komt er als Kerstmis en Pasen op één dag vallen. Of zoals we in Vlaanderen zeggen: met sint-juttemis. Hoewel: onderschat nooit de fanatieke ijver van de voorstanders van een slecht idee.

Pensioenrechten voor huisvrouwen

Bij dit alles lijkt het wel alsof de grote winnares van de verkiezingen, Angela Merkel, helemaal niets binnenhaalt. Ja, de coalitiepartners hebben de uitbreiding van de Mutterrente goedgekeurd, waarbij vrouwen, die vroeger zijn thuisgebleven om hun jonge kinderen op te voeden, extra pensioenrechten krijgen.

Het is een typische Merkel-maatregel: bestemd voor haar conservatieve kiespubliek en op het eerste gezicht onbeduidend. Tot je de rekening gepresenteerd krijgt: zes tot zeven miljard Euro per jaar, dat is meer dan al de pensioenplannen van de sociaaldemocraten. De kanselier heeft veel kiezers gelukkig gemaakt.

Geen cadeau’s, alleen kleine maatregelen

Angela Merkel hoeft trouwens geen cadeaus uit te delen, daar hebben de Duitsers haar niet voor herkozen. Otto en Heidi met de pet verwachten van hun kanselier niet dat die iets verandert. Merkel heeft haar kiezers ervan weten te overtuigen dat het goed gaat met Duitsland. Hier en daar mag het huis een beetje bijgespijkerd worden, maar verbouwen hoeft niet.

En dat zit juist in dit regeerakkoord: kleine maatregelen, die het leven van de Duitsers aangenamer zullen maken. Een kleine greep uit de tekst: de Duitse spoorwegen moeten stipter gaan rijden (neen, bij onze oosterburen lukt dat ook niet); er moet een open draadloos netwerk komen in de steden; er komt meer geld om geluidshinder tegen te gaan; de belastingaangifte wordt voortaan ingevuld door de administratie en kan met één muisklik goedgekeurd worden; en dat gaat zo maar door, bladzijden lang. Het zou mij niet verwonderen als binnen vier jaar zou blijken dat Merkel dit weer perfect heeft ingeschat.

Bedrijfswereld niet in rep en roer

Tenslotte nog dit. Je zou verwachten dat de “communistische” voornemens van de nieuwe Duitse regering (minimumloon, hogere pensioenen) de bedrijfswereld in rep en roer zouden zetten. Economische analisten hadden hel en verdoemenis afgeroepen als de sociaaldemocraten hun plannen zouden kunnen uitvoeren. Niets van die strekking.

Zelfs de specialisten van de eerbiedwaardige en eeuwenoude Berenbergbank, die vooral het besserverdienende clientèle bedient, kwamen tot de conclusie dat de maatregelen de “economische groei in Duitsland niet uit de rails zullen duwen”. Op de beurs in Frankfort brak geen paniek uit, integendeel, de DAX-index gaf geen krimp, noch letterlijk, noch figuurlijk. Aan de grens met Luxemburg zijn nog geen files van opvallend grote auto’s gesignaleerd. Had gekund trouwens. Want in de Bondsdag hebben sociaaldemocraten, ex-communisten en groenen sinds 22 september een meerderheid…


(De auteur is specialist Duitsland van de nieuwsdienst)