"Toekomst WTO staat op het spel tijdens top in Bali"

Op het Indonesische eiland Bali gaat dinsdag een bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) van start. Daarbij staat niet alleen de geloofwaardigheid van de organisatie op het spel, maar ook de toekomst ervan. Dat heeft WTO-topman Roberto Azevedo toegegeven.

De negende ministeriële bijeenkomst gaat onder een slecht gesternte van start. Ondanks maanden van vooronderhandelingen in Genève zijn de 159 lidstaten er niet in geslaagd een akkoord te bereiken dat ze aan de ministers kunnen voorleggen.

"We gaan niet naar Bali met afgeronde teksten, we zijn er niet in geslaagd tot een vergelijk te komen", stelde Azevedo eerder al. De Braziliaan, die in september de Fransman Pascal Lamy opvolgde aan het hoofd van de WTO, heeft nochtans veel moeite gedaan om de Doha-ronde nieuw leven in te blazen.

De Doha-ronde werd gelanceerd in 2001 om hindernissen voor de internationale handel weg te werken en zo de economie aan te zwengelen. Dat zou volgens een Amerikaanse studie wereldwijd 34 miljoen banen kunnen opleveren. De onderhandelingen werden echter nog niet afgerond.

Voor de top in Bali werden de ambities al fel bijgesteld. Het "Bali-pakket" waarover de ministers tot vrijdag samenzitten, omvat maar ongeveer 10 procent van de Bali-ambities. Maar de onderhandelingen lopen spaak op het luik landbouw: de ontwikkelingslanden willen voorraden aanleggen om de armsten goedkoop te kunnen voeden, maar de WTO beschouwt dat als een subsidie en legt draconische beperkingen op.

Om toch een akkoord te bereiken, zou een aantal lidstaten het Bali-pakket willen versnijden. Zo is er wel een consensus mogelijk over de hulp aan de minst ontwikkelde landen.

"Een mislukking in Bali zou erg wreed zijn voor de WTO, en zou haar geloofwaardigheid en relevantie schaden", verklaarde Sergio Marchi, voormalig Canadees minister van Internationale Handel.

Ook Azevedo erkende dat niet alleen de toekomst van de Doha-ronde op het spel staat, "maar ook de toekomst van de WTO". Hij gelooft wel nog in de gesprekken. "Als de ministers een akkoord willen bereiken, is dat zeker mogelijk. Wat we nodig hebben, is politieke wil."

Bali betekent "de laatste kans om de multilaterale onderhandelingen te redden", oordeelt ook Kevin P. Gallagher, analist aan de universiteit van Boston. Hij wijst erop dat bijvoorbeeld de Verenigde Staten al voorbereidingen lijken te treffen om een streep te trekken onder de Wereldhandelsorganisatie, om zich te concentreren op regionale handelsakkoorden.

WTO-topman Azevedo waarschuwt wel dat dergelijke akkoorden "het vaakst de zwaksten en de armsten uitsluiten". "Een mislukking in Bali zou er niet alleen eentje zijn van de zakenwereld, maar ook van de meest kwetsbaren onder ons."