Vragen staat (niet) vrij - Willy Legendre

Binnenkort is het Kerstmis en worden we - traditiegetrouw - bedolven onder de liefdadigheidscampagnes. Om ons een schuldgevoel te schoppen. ‘Want, mijnheer of mevrouw, hoe kunt u nu in hemelsnaam genieten van uw kalkoen, ijsgebak of geschenken onder de kerstboom, terwijl Syrische vluchtelingen in overvolle kampen doodvriezen’. Hulporganisaties hebben geld nodig, veel geld, tonnen geld, en de Kerstperiode is D-Day voor de internationale hulpverlening.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Geen blad voor de mond

Richard Dowder, directeur van de ‘Royal African Society’ neemt geen blad voor de mond; ‘hongersnood, vooral hongersnood veroorzaakt door oorlog, is een verbazingwekkende goede opportuniteit voor hulporganisaties om geld in het bakje te krijgen. Indien je als hulporganisatie je logo daar in beeld kunt brengen, kan je 100% zeker zijn dat je funding door het dak gaat’.

Misère is miljardenbusiness en het aantal ‘non-profits’ blijft groeien. In België steeg het totaal aan fiscaal aftrekbare giften aan dergelijke organisaties van 136,5 miljoen € (2009) tot 172,7 miljoen € (2011). In de VS werd verleden jaar maar liefst 240 miljard € gedoneerd aan liefdadigheid. De liefdadigheidssector zit in de lift want aan ellende, burgeroorlogen of natuurrampen is er, godzijdank, geen gebrek.

"Red Nose Day"

Ik werk sinds 1992 als internationaal hulpverlener in vluchtelingenkampen, sloppenwijken en (burger)oorlogen, en ik ben hoegenaamd niet tegen het doneren van geld aan hulporganisaties. Waarom zou ik? Ik ben echter vierkant gekant tegen het principe dat Janmodaal wel diep in de portemonnee mag tasten, maar blijkbaar geen recht heeft om vragen te stellen.

Volgens een recent uitgezonden BBC Panorama reportage (‘All in a good cause’), blijkt dat ‘Comic Relief’ (één van de grootste liefdadigheidsinstellingen in het Verenigd Koninkrijk en bedenkers van de ‘Red Nose Day’) donorgelden heeft geïnvesteerd in de tabaksindustrie (3,5 miljoen €), de wapenhandel (750.000 €), en in de alcohol producerende sector (360.000 €). En dit terwijl de organisatie campagne voert tegen tabak en alcoholmisbruik en steun geeft aan slachtoffers van gewapende conflicten.

Bovendien zijn de werkingskosten van de organisatie enorm (20 miljoen €), en zit Comic Relief op een berg van bijna 120 miljoen € aan donaties maar weigert de organisatie tekst en uitleg te geven over hoe dit geld wordt geïnvesteerd.

Poverty Barons

Misère wordt bovendien ook heel goed betaald; de CEOs die de dag van vandaag aan het hoofd staan van internationale hulporganisaties, de VN of mensenrechtenorganisaties genieten van riante financiële uitkeringen en kregen daarom de bedenkelijke bijnaam: ‘Poverty Barons’.

Zo kan de CEO van Comic Relief rekenen op een maandelijks loon van meer dan 10.000 €, het ‘Department of International Development’ (DfID) spendeert jaarlijks 600 miljoen € aan ‘adviseurs’ die in de zogenaamde derdewereldlanden advies geven over … armoedebestrijding, en in 2011 gaf DfID meer dan 23 miljoen € uit aan hotelkosten waaronder een goed aantal vijfsterrenhotels.

Internationale niet-gouvernementele organisaties (INGOs) betalen salarissen van gemiddeld 3.000 € per maand. Daarbovenop krijg je een maandelijkse ‘food allowance’ van 500 € (ook voor je partner, zelfs indien die niet voor de INGO werkt), en kan je rekenen op een vakantiepremie van nogmaals 3.000 of 4.000 €. Je woont gratis, je reiskosten worden betaald, er staat een auto voor de deur en een kok in de keuken, je hebt een goede verzekering en je kinderen gaan gratis naar school (indien je in een land werkt waar het voldoende veilig is voor je kinderen en partner).

Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te beseffen dat een dergelijke job lucratief is en niet overal waar hulporganisaties werkzaam zijn is het oorlog of zit je tot aan je nek in een rampgebied.

"Inschrijvingsgeld"

Onlangs kwam er terecht kritiek op het feit dat hulporganisaties er niet voor terugdeinzen om te betalen om bijvoorbeeld in Somalië te kunnen of ‘mogen’ werken. Zo moesten INGO’s 10.000 € ‘inschrijvingsgeld’ betalen aan al-Shabab één van de meest psychopathische terreurorganisaties ter wereld, berucht omwille van de gruwelijke publieke executies zoals onthoofding, en die banden onderhouden met al-Qaida.

INGO’s betaalden bovendien ook nog ‘tax’, moesten hun budgetten en projectvoorstellen bij al-Shabab indienen en, of je het gelooft of niet, waren zelfs bereid om lijsten aan al-Shabab te overhandigen met de namen en persoonlijke gegevens van hun personeel. ‘We werden daartoe verplicht’ klinkt het nu flauwtjes als verontschuldiging.

Verbijsterend wanneer je weet dat het, volgens internationaal recht, verboden is om business te doen met terroristenorganisaties. Medewerkers van bijvoorbeeld Artsen zonder Grenzen, hebben in dergelijke landen een brief op zak, gericht aan potentiële kidnappers, met de tekst (in het Arabisch) dat AzG, uit principe ‘geen losgeld betaalt’… Maar wel ‘inschrijvingsgeld’?!

Is dit de toekomst voor INGO’s werkzaam in conflictgebieden? Ook in Syrië moeten hulporganisaties ‘samenwerken’ met regeringstroepen of met de rebellen, waardoor hulp kan worden gebruikt, of misbruikt, enkel en alleen voor en door specifieke fracties. Maar is dit niet een flagrante inbreuk op het principe van ‘neutraliteit’ wat de meeste hulporganisaties hoog in het vaandel dragen?

Liever kwijt dan rijk


Neen, er is geen gebrek aan geld in de hulpverlening. Volgens betrouwbare rapporten kreeg Haïti met een bevolking van 10 miljoen zielen, na de verschrikkelijke aardbeving van januari 2010, meer dan 13 miljard dollar aan steun. Voldoende om het verarmde land naar de 21ste eeuw te katapulteren. Bijna al het geld werd geparkeerd op de bankrekeningen van internationale hulporganisaties ‘omdat de regering van Haiti niet te betrouwen was’.

Nu, bijna vier jaar later, en ondanks de aanwezigheid van talloze hulporganisaties in het land, is Haiti opnieuw één van de armste en meest corrupte landen ter wereld. Duizenden buitenlandse hulpverleners doen werk wat makkelijk door de locale bevolking kan worden gedaan, waardoor de werkeloosheid hoog ligt. En VN Blauwhelmen, aanwezig om de orde te handhaven, waren verantwoordelijk voor een cholera epidemie. Niet moeilijk dat de bevolking van Haiti de buitenlanders liever kwijt dan rijk is.


De goededoelsector is een miljardenindustrie die niet enkel draait op donaties, subsidies en belastingsgeld, maar ook op globaal menselijk leed. Daarom is het noodzakelijk dat het werk en de uitgaven van dergelijke organisaties kritisch wordt bekeken. Want het kost blijkbaar veel geld om mensen hulpbehoevend te houden.

(Willy Legendre coördineert zelf internationale hulpverlening in Zuid-Oost-Azië.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.