Het njet van Open VLD - Luc Van der Kelen

Het is stil bij de oppositie. Dat heeft zo zijn redenen. De eerste reden is dat de regeringspartijen elkaar naar het leven staan — in Vlaanderen net zo goed als bij de Franstaligen — en daarmee precies het tegendeel doen van wat ze altijd hebben voorgehouden: eensgezind de economie en het land weer opbouwen. Het was hun belangrijkste argument om de regering Di Rupo te verdedigen. Zes (of acht) partijen tegen de chaos.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Misschien komen ze door deze opmerking tot bezinning maar ik zou er geen gif op innemen. De tweede reden is dat de N-VA moeilijk kan volhouden dat Di Rupo II al op de sporen staat. Niets daarvan blijkt uit de houding van de regeringspartijen, tenzij in zekere mate bij de socialisten die zich koesteren in de warmte van de PS. Maar CD&V en Open VLD? Daar is een heruitgave van deze regering zeer veraf.

En kijk, ook tussen MR en PS is de verkiezingsretoriek in volle gang. Weg de geruchten dat de twee partijen het al op een akkoordje hebben gegoten om samen Brussel en Wallonië te besturen. Ook aan Franstalige kant vertoont de meerderheid diepe barsten.

Voor de verkiezingen zal daar niet veel meer aan veranderen en als Koen Geens denkt, dat hij nog veel zal realiseren, dan is dat een naïeve gedachte. Ik weet het wel, niets is onmogelijk in de politiek, maar de Wetstraat heeft zo haar wetmatigheden. Het feit dat de regering-Di Rupo maar weinig tijd heeft gekregen om haar beleid te realiseren, doet daar niets aan af.

Een les in politiek

Rien ne va plus, uiteraard omdat de verkiezingen eraan komen. Het zal een lange kiescampagne worden. Vreemd dat sommige waarnemers in de pers en politicologen daar verbaasd over zijn. Maar het kan gewoon niet anders. De ratio is helemaal weg, de emotie heeft het overgenomen. De overlevingsdrang is te sterk geworden. De “politieke” wetten heersen over de bestuurlijke wetten.

1. Eerste wet van de politiek: een regering beslist in het eerste jaar, voert uit in het tweede en derde jaar en oogst in het laatste jaar. In het geval van de regering-Di Rupo zijn de jaren wat ingekort omdat er anderhalf jaar verloren is gegaan aan ruziegemaak met de N-VA maar het stramien blijft hetzelfde.

2. Tweede wet van de politiek: ongeveer een jaar voor de verkiezingen eindigt het beleid. Nieuw beleid is van dan af onmogelijk.

3. Derde wet van de politiek: handen af van elkaars handelsfonds. Nieuwelingen van buiten de politiek hebben daar moeite mee, zelfs als ze kabinetschef zijn geweest. Ze denken dat ze de aard van de politicus kunnen veranderen. Quod non. Een echte politicus ziet dan in zijn dromen enkel nog een kiesbrief. Dag in, dag uit.

Te laat

Passen we die politieke wetten nu even toe op de regering-Di Rupo.

Deze regering heeft haar grote hervormingen in feite doorgevoerd in haar eerste begroting, om precies te zijn in de eerste maand van haar bestaan, december 2011. Ze heeft het eerste anderhalf jaar verloren en is in feite nooit onder de politieke druk uit geraakt, tenzij enkele maanden in de zomer van dit jaar. Het echte regeringswerk heeft Di Rupo I afgesloten begin juli 2013. Op dat ogenblik verkeerde ze in een staat van lichte opwinding, omdat alle puzzelstukjes plots op hun plaats vielen en er nog een koninklijk toetje was als dessert.

Helaas heeft het kabinet nadien de euforie laten wegdrijven in de vakantiesfeer met enkele dossiers die de goede indruk hebben weggenomen. Vooral de vaudeville rond de topbenoemingen bij de Spoorwegen en elders heeft bij de publieke opinie en in de media het gevoelen doen ontstaan dat de partijpolitieke belangen zwaarder doorwogen.

De premier en zijn topministers hebben veel te weinig beseft hoe ondermijnend het dossier van de (politieke) benoemingen is geweest voor de goede sfeer binnen het kabinet en hoe funest de aanslepende discussies over de toplonen en de verloning van de politici zelf.

Het heeft de grootste oppositiepartij toegelaten met een doelgerichte en strak georganiseerde strategie zichzelf onder de regeringsdruk uit te wurmen en beetje bij beetje opnieuw het initiatief te nemen. De regeringspartijen hebben dat laten gebeuren, en vooral, ze hebben hun zorgvuldig opgebouwde reputatie van een eensgezinde en slagvaardige regering laten verloren gaan.

Nu proberen sommige partijen dat nog ultiem recht te zetten, maar daar traden dan de tweede en derde politieke wet in werking: het is te laat, de verkiezingen zijn te dichtbij, de partijen laten niet meer aan de essentials van hun bestaan raken.

Zin voor ratio valt weg

CD&V probeert nog te redden wat te redden valt. De partij, in euforie door goede resultaten in peilingen en een goed congres met een plebisciet voor haar voorzitter, heeft enkele harde politieke slagen moeten incasseren.

Pieter De Crem heeft op zijn lip moeten bijten in de kwestie van de btw op elektriciteit, noodzakelijk om Kris Peeters te laten scoren met een concurrentiepact, en de partij is buitenspel gezet in het euthanasiedossier, een echt trauma voor de partij.
Minister Koen Geens probeert er nog wat aan te doen met de spaarfiscaliteit, maar veel meer dan een licht geamputeerde bankenwet zal hij niet meer binnenhalen.De minister van Financiën heeft maar één jaar gekregen om nog wat van het departement Financiën te maken. Hij is daarin redelijk geslaagd, soms zelfs briljant, dankzij een frisse nonsensicale aanpak, maar hij heeft de derde wet van de Wetstraat onderschat: partijen laten in een pre-electorale periode niet meer raken aan wat zij als de essentie van hun partij beschouwen.

Voor de liberalen ligt dat voor de hand: afblijven van de belastingen. Ieder gerucht kan dodelijk zijn voor Open VLD, want als de burgers het woord belasting horen, slaan ze tilt. En de liberalen zijn na hun prachtige congres brutaal uit de droom gerukt door toedoen van enkele overlopers, louter omdat ze te maken hebben met een politiek roofdier als tegenstander. Elke zin voor ratio valt dan weg. Logische, zelfs positieve voorstellen halen het dan niet meer.

Waarom toch, vragen commentatoren, die de VLD niet begrijpen.

De pluimen krijgen

Daarvoor gaan we ten rade bij minister Milquet in een zeer lucide moment:

Grote fiscale hervormingen voer je door ná verkiezingen; je vraagt er de mening van de kiezer over en je maakt het tot je kernpunt in een nieuw regeerakkoord. Zo is het en zo zal het altijd gaan.

De opmerking is nog terecht ook: in het parlement is er op vraag van Alexander De Croo een werkgroep aan de slag die een grondige hervorming van de fiscaliteit voorbereidt. Intussen gauw nog een voorgift nemen op die hervorming is eigenlijk niet zo verstandig. Het is precies door dat soort aanpak dat de fiscaliteit in ons land zo'n onoplosbaar kluwen is geworden. Laten we het nu eens grondig aanpakken, de principes van een gezonde fiscaliteit vastleggen, de effecten daarvan onderzoeken en dán beslissen.

Ten tweede: de fiscaliteit is hét kernpunt en tegelijkertijd de angel in de voet van de liberalen. De kiezers zijn op hun hoede, als twee begrippen tegelijk in het nieuws zijn: belastingen en spaargeld.

Ten derde een fundamentele opmerking: als er iets ten goede verandert aan de spaarfiscaliteit, dan wil … Open VLD daar de credit voor krijgen. Niet een minister van CD&V. De belastingkaas van je brood laten eten door een concurrent in het politieke centrum? Ha nee. Het moet duidelijk zijn dat goed nieuws over de belastingen van de liberalen komt, en van niemand anders. Meer moet dat niet zijn, maar ook niet minder.

(De auteur was politiek commentator bij Het Laatste Nieuws.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.