De lakmoesproef voor koning Filip - Flip Feyten

Koning Filip. Ik moet er nog altijd aan wennen, aan die nieuwe titel. Het oogt wel fris, zo'n jong stel aan het roer. Je merkt nu pas hoeveel vermoeidheid er afstraalde van Koning Albert en Koningin Paola. Maar het is ook wel vreemd. Mijn naamgenoot Filip is drie jaar jonger dan ik. Dat moet je dan rijmen met het beeld van een koning, die toch een soort vaderfiguur van de natie moet zijn. Ook dat is wennen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Amateurpsycholoog

Hoe zou het met Filip zelf zijn? Ik speel even amateurpsycholoog, maar afgaand op de beelden die ik van hem zie, denk ik dat er een loden gewicht van zijn schouders gevallen is.
Eindelijk - dat straalt hij uit. Eindelijk niet meer dat juk van het wachten, van de speculatie, wanneer hij het zou worden, óf hij het zou worden. Eindelijk, op je 53e, aan de job mogen beginnen waar je al die tijd voor opgeleid bent. Eindelijk niemand boven je hoofd die je doen en laten commandeert.

We zijn nog maar vijf maanden ver, maar tot nog toe hebben ze het heel goed gedaan, Filip en Mathilde. Die Blijde Intredes waren telkens weer een klein feestje, het ene al hartelijker dan het andere. Maar ook met de protesten zijn ze gracieus omgesprongen, er werd eens minzaam geknikt. En vorige week bracht Prins - nee, Koning Filip nog voor dag en dauw een verrassend bezoek aan de vuilnismannen van Brussel. Een meesterlijke zet. Als dat pr-staaltje exemplarisch is voor wat het nieuwe team rond de Koning in petto heeft, zou dat nieuwe koningschap wel eens onverwacht goed kunnen uitpakken.

De koning geeft geen interviews

Maar die afgelopen vijf maanden waren kinderspel, wittebroodsweken. Het ging vooral om ceremoniële taken. Het echte werk moet nog komen.

In bepaalde opzichten is koning zijn makkelijker dan kroonprins. Als prins moest Filip af en toe wel eens een interview toestaan, een ware beproeving voor hem. Als koning kan je dat probleemloos weigeren: de koning geeft geen interviews. En als je niets zegt, kan je ook niks verkeerd zeggen. Als koning kan je ook aanspraak maken op een team met de allerbeste medewerkers. Die zitten niet langer in het team van je vader, jij kan er nu zelf een beroep op doen. Filip is nu ruimer en beter omringd. De rol van de nieuwe kabinetschef Frans Van Daele kan niet onderschat worden. Allemaal dingen die hem kunnen behoeden voor fatale misstappen.

25 mei

Want het echte werk komt er nu aan. Op 25 mei zijn er verkiezingen in dit land, en als we afgaan op hoe dat de laatste keer uitpakte, staat Koning Filip en zijn team een heikele klus te wachten. Dat wordt de lakmoesproef.

Democratie is de wil van het volk. En de koning wordt geacht de democratie te beschermen en te waarborgen. Maar de wil van het volk zou er wel eens totaal anders kunnen uitzien in het noorden en in het zuiden van het land. En de koning wordt geacht de eenheid van het land te bewaren. Er zit conflictstof in die rollen van de koning.

Kersttoespraak

Een eerste lakmoesproefje zit er trouwens deze week al aan te komen. Dan houdt onze nieuwe koning zijn eerste Kersttoespraak. Dan moet - mag - de koning wèl spreken.
Een raar geval, zo'n koninklijke toespraak. Het is wel de koning die ze uitspreekt, maar elk woord dat hij zegt valt onder ministeriële verantwoordelijkheid, en moet dus gedekt zijn door de regering, in casu de premier. Welke uitspraken dan zijn ingegeven door de koning, en welke door de regering, is moeilijk uit te maken.

Zelfs Koning Albert maakte vorig jaar een uitschuiver, door de link te leggen tussen hedendaags populisme en het fascisme van de jaren dertig. Dat werd gezien als een politieke uitspraak, en dat is nu juist wat een koning te allen prijze moet vermijden. De gevoeligheden liggen ook anders in het noorden en het zuiden van het land, en de koning (of de premier) moeten beide feilloos aanvoelen, anders geven ze de indruk kleur te bekennen.

Zelfs een verwijzing naar de eenheid van het land - een legitieme uitspraak voor een koning, hij belooft zelfs die eenheid te bewaren in de grondwettelijke eed die hij aflegt - kan als een politieke uitspraak geïnterpreteerd worden in de huidige context.

Vanwege een aantal ongelukkige démarches in het verleden zal van alle kanten met argusogen toegekeken worden. Ik gok dus op een vaderlijke toespraak met veel verwijzingen naar universele menselijke waarden, waar niemand graten in kan zien.

 

Maar die andere, grote lakmoesproef blijft dus wel onstuitbaar op Koning Filip afkomen.
La fonction fait l'homme, zeggen de Fransen. We zullen zien. 2014 wordt een spannend jaar, voor het land, voor de Belgen, voor de koning.


(Flip Feyten is eindredacteur van De Zevende Dag en royaltywatcher.)

Meest gelezen