Het jaar van het afscheid - Wouter Dambre

Deredactie.be start met een jaaroverzicht. We focussen niet op wat er dit jaar gebeurd is, maar wel wat belangrijk is om volgend jaar te begrijpen. We doen dit samen met de collega's die werkten aan het jaaroverzicht van Eén. Wouter Dambre, de maker van dat programma, zoekt de rode draad.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Het afscheid

2013 is een jaar van afscheid nemen. Afscheid van een koning en een koningin. In Nederland besluit koningin Beatrix na 33 jaar de troon af te staan aan haar zoon Willem-Alexander. In eigen land maakt koning Albert bekend dat de kroon voor hem te zwaar weegt.Troonsafstand dus, en dat is een primeur voor België.Op een bloedhete 21 juli legt Filip de eed af. Voor velen blijft het wennen als we het over koning Filip en koningin Mathilde hebben. Filip staat na de verkiezingen van mei 2014 voor de vuurproef.

Afscheid nemen we ook in Rome van paus Benedictus XVI. Ook dat is zelden gezien: een paus die uit eigen beweging terugtreedt. Zijn opvolger heet Jorge Mario Bergoglio. Een Argentijn van Italiaanse afkomst die de naam Franciscus kiest. Voor Time Magazine is hij al meteen man van het jaar.

En we nemen van nog meer dingen afscheid: van de Fyra bijvoorbeeld, de Italiaanse snelle mankementen-trein. Van minister van financiën Steven Vanackere, die samen met het ACW onder vuur komt te liggen. Van Belgacom-topman Didier Bellens, die het vertrouwen van de regering-Di Rupo verliest. Van journaalanker Jan Becaus, die met “geen kattenpis” zijn populariteit ziet boomen. Er is ook definitief afscheid genomen. Van Lou Reed, van JJ Cale en van kleinkunstzanger Miel Cools. Van schilder Roger Raveel. Van Wilfried Martens, van André Denys en van Margaret Thatcher.

En dan is er nog het afscheid van oud-president Nelson Mandela in Zuid-Afrika. Als symbool van de anti-apartheidsstrijd ontpopt hij zich na zijn vrijlating tot symbool van verzoening. President Obama citeert Mandela: ‘Ik ben geen heilige, tenzij je denkt dat een heilige een zondaar is die blijft proberen’. Mandela is geboren in 1918, het einde van Wereldoorlog 1. Het begin van die slachtpartij wordt in 2014 in de hele wereld herdacht.

Gif, bootjes en protest

Oorlog en terreur zijn traditioneel een vast ingrediënt in ieder jaaroverzicht. 2013 is geen uitzondering. In Syrië wordt er voor het derde jaar gevochten en gemoord. Tegenstanders van president Assad krijgen zelfs gifgas over zich heen. De internationale verontwaardiging is zo groot dat het bijna tot een militaire interventie komt. Bijna. Op de valreep gaat Assad ermee akkoord dat zijn chemische wapens worden vernietigd. Die job wordt gedaan door experts van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens; ze krijgen er de Nobelprijs voor de Vrede voor.

Syrische vluchtelingen proberen alles om weg te komen. Zoals een tocht met een gammele boot richting Italiaanse kust. Voor het eiland Lampedusa loopt het mis: driehonderd mensen verdrinken. Elders vallen nog meer doden. Bij oorlogsgeweld in Mali en de Centraal-Afrikaanse Republiek. Bij terreuraanslagen op de marathon van Boston en in een luxueus winkelcentrum in Naïrobi. Het is maar een greep.

2013 is ook een jaar vol onrust. In tal van landen trekken ontevreden burgers de straat op. In Turkije is er massaal protest tegen premier Erdogan. In Egypte protesteren voor- én tegenstanders van de afgezette president Mursi. Er is ook straatprotest in Brazilië, Thailand en Griekenland. En in Oekraïne betoogt de oppositie tegen president Janoekovitsj.

De overgang

In de Wetstraat is 2013 een overgangsjaar. Er is geregeerd: de regering-Di Rupo doet dat volgens sommigen beter dan verwacht, volgens anderen dan weer niet. Maar het vertrouwen stijgt. In Vlaamse peilingen duikt de PS-premier op in de top vijf van populairste politici. Di Rupo rondt de zesde staatshervorming af, die de bevoegdheden en financiële armslag van de gewesten uitbreidt. Economisch gezien doet België het niet slecht. En de ploeg van Di Rupo lost dingen op: er komen nieuwe bazen bij het spoor en Belgacom, de begroting blijft op koers, fraudeurs worden aangepakt (al is dat soms met een minnelijke schikking) en de instroom van asielzoekers loopt terug (daar plukt Maggie De Block dan weer de vruchten van ).

Elio Di Rupo is ook een feliciterende premier: hij is er graag bij als de Rode Duivels zich plaatsen voor het WK in Brazilië. En ook op de dag dat bekend wordt dat François Englert de Nobelprijs voor Fysica wint, zien we Di Rupo aan zijn zijde. En de oppositie? Die kijkt vooral naar 2014. De moeder aller verkiezingen is in aantocht, en iedereen vraagt zich af: ‘Quid N-VA?’.

De biecht

In 2013 wordt er ook gebiecht. Over epo. Lance Armstrong bekent zijn dopinggebruik bij Oprah Winfrey. Doping voor zijn zeven tourzeges. Ook andere oud-wielerhelden geven hun bedrog toe. De meest opvallende klokkenluider van 2013 heet Edward Snowden. Deze Amerikaanse computerspecialist brengt de massale afluisteroperaties van de nationale veiligheidsdienst NSA aan het licht. Snowden gaat op de loop en krijgt asiel in Rusland.

Het beeld

Is 2013 een ongeluksjaar? Aan rampspoed alvast geen gebrek. Meest indruk maakt de tyfoon Haiyan, die de Filipijnen teistert. De zwaarste storm die ooit ergens aan land is gegaan, zo blijkt. Duizenden doden en vermisten zijn er. En de materiële schade is immens. De hulpverleners van B-Fast zijn als eerste Europees team ter plekke actief. Op de klimaatconferentie van Warschau smeekt de Filipijnse afgevaardigde Yeb Sano de wereld om tot actie over te gaan; maar de wereld luistert niet echt.

En er is nog meer “13”, met overstromingen, tornado’s, bosbranden en aardbevingen. In Bangladesh stort een kledingfabriek in; er vallen meer dan 1100 doden. Wetteren en Compostela worden opgeschrikt door zware treinrampen. In Temploux stort een vliegtuigje van een parachuteclub neer. Een reeks kettingbotsingen in de mist maken van de A19 in West-Vlaanderen een autokerkhof.

Meer dan andere jaren krijgen we ‘live’ beeld van rampen en andere gebeurtenissen. Smartphones en bewakingscamera’s zorgen ervoor dat we alles ‘zien’ gebeuren. Zelfs een meteorietinslag in Rusland wordt tientallen keren gefilmd. En Panorama brengt de zaak-Jonathan Jacob: de bewakingscamera in de politiecel registreert hoe de ‘bottinekes’ van de Antwerpse politie tekeer gaan.

Jan

Als we ons jaaroverzicht nog eens door de vingers laten glijden, lijkt 2013 toch een zachter jaar dan de vorige. Ondanks de minder opwekkende beelden, krijg je regelmatig ook een goed gevoel. Op de bijsluiter voor de kijker kunnen we schrijven: geen gevaar voor acute depressie. Dat is ook de verdienste van gepensioneerd nieuwsanker Jan Becaus. Jan maakt een korte comeback en presenteert in zijn bekende stijl de grote verhalen van 2013. En zo is 2013 niet alleen het jaar van Albert, Beatrix en Nelson, maar ook het jaar van Jan.

(De auteur is vrt-journalist en eindredacteur van het jaaroverzicht op Eén.)

Meest gelezen