Veel studeren en toch geen werk - Fouad Gandoul

Er zijn hopen studies geschreven over de discriminatie van allochtonen als ze zoeken naar een job. Maar het blijft dweilen met de kraan open. Het lukt de overheid niet om concrete en effectieve maatregelen op tafel te leggen.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De commissie diversiteit van de SERV (Sociaal Economische Raad van Vlaanderen) blies dit jaar 10 kaarsen uit. 10 jaar heeft het de Vlaamse regering voorzien van adviezen en aanbevelingen om kansengroepen te helpen in hun ongelijke strijd voor hun plek op de arbeidsmarkt.

Resultaat: een berg papier, heel wat aanbevelingen, maar finaal blijft de situatie, althans wat de participatie van de allochtonen op de arbeidsmarkt betreft, even pijnlijk als 10 jaar geleden. Het voornaamste verschil met toen is dat er nu een wetenschappelijk instrumentarium bestaat dat de diversiteit in onze samenleving en de discriminatie daarvan tracht te meten en in kaart te brengen.

We denken hier bijvoorbeeld aan de Diversiteitsbarometer: Werk van het CGKR en de Vlaamse Migratie- en Integratiemonitor. Beide documenten leggen haarfijn uit hoe de statistische vork aan de steel zit. De sceptische lezer zal meer dan zijn gading vinden in beide instrumenten om de noodzaak aan kordater beleid ter zake in te zien.

Ook hooggeschoolden

Traditioneel zwaaien werkgevers met het excuus dat ze geen geschoold personeel van allochtone origine vinden. Een advies geleverd door de SERV in mei 2008 pleit echter voor ‘een doorgedreven beleid om de positie van hooggeschoolde allochtonen op de Vlaamse arbeidsmarkt te verbeteren’. Ze riep destijds de overheid, werkgevers, werknemers, arbeidsbemiddelaars en het onderwijs op ‘extra inspanningen te leveren’.

Vlaanderen telde in 2008 35.000 hooggeschoolde niet-EU’ers op beroepsactieve leeftijd. De werkloosheidsgraad bij hooggeschoolde allochtonen (21%) lag zeven maal hoger dan bij Belgen (3%). Daarenboven werkten hooggeschoolde allochtonen vaak onder hun niveau. ‘Een verkwisting van maatschappelijk kapitaal’ aldus de SERV.

Het is met andere woorden geen exclusieve zaak van opleidingsniveau. Een probleem dat we overigens zeker niet ontkennen. We hopen dat de volgende minister van onderwijs veel meer animo kan teweegbrengen in het onderwijslandschap om uitsluitingsmechanismen effectief aan te pakken.

Anno 2013 is de negatieve verhouding onder gelijkgeschoolden op de arbeidsmarkt nog steeds dezelfde en is de verhouding onder laag- en middengeschoolden verergerd, mede dankzij de economische crisis. De toenemende ongekwalificeerde uitstroom van allochtone jongeren voorspelt alleen maar hogere werkloosheidscijfers, toenemende armoede, uitingen van ongewenst sociaal gedrag en radicalisering.

Een nieuwe 'Wij'

En wat nu? Hoe los je zo een gigantisch probleem op midden in een economische crisis in een context van besparingen en een economische quasi nulgroei?

Volgens de Nederlandse rechtsfilosoof Andreas Kinneging is sociale gelijkheid ‘het genetische principe is waaruit alle specifieke kenmerken van de moderne, democratische samenleving zijn af te leiden, inclusief de denkbeelden, emoties en gebruiken van de moderne mens.’ Robert Putnam, vermaarde Harvard socioloog, stelt dat een samenleving gemakkelijker de voordelen van migratie zal weten te benutten en de uitdagingen gemakkelijker zal weten op te lossen als migratiebeleid focust op de reconstructie van etnische identiteit door een meer toegankelijke vorm van identiteit te creëren die voorheen gescheiden etnische groepen kan hergroeperen rond een gezamenlijke, gedeelde identiteit.

Hij besluit dat uiteindelijk de uitdaging van de aanwezige diversiteit niet kan worden opgelost door ‘hen’ als ‘wij’ te maken, doch door een nieuwe vermogende ‘Wij’ te creëren waarin de diversiteit ingebed kan worden en waarin deze geen ‘allergische’ reacties los weekt.

Tolerantie voor de aanwezige diversiteit is altijd slechts een eerste stap. Gedeelde identiteiten kunnen versterkt worden door de interactie tussen de etnische groepen te verhogen. We moeten de aanwezige diversiteit respecteren en tegelijk de kansen op interactie drastisch verhogen. Die kansen op interactie doen zich het meeste voor op de schoolbanken, op de werkvloer en in het middenveld. Bij uitstek de terreinen die het hardst gesegregeerd zijn.

Het zou van leiderschap én zin voor eigenbelang getuigen indien zowel de captains of society alsook de overheid een voluntaristisch lange termijn visie over antidiscriminatiebeleid zouden ontwikkelen die verder reikt dan nobele doelstellingen zoals vervat in het symbolische Pact 2020.

Omdat de lange termijn voordelen van immigratie vooral op nationaal niveau tastbaar worden (wetenschappelijke creativiteit, fiscale dividenden, robuuste burgermaatschappij) en dat de korte termijn kosten vooral op lokaal niveau tastbaar zijn (zwakke gemeenschappen, kosten op vlak van onderwijs, arbeid en gezondheidszorg) is het van cruciaal belang dat de bevoegde overheden de getroffen lokale overheden te hulp schiet om de kosten te dragen.

Rolmodel

Wie tewerkstelling zegt, zegt meteen ook opleiding, vorming en onderwijs. Levenslang leren is een evidentie voor een kenniseconomie. Hoe hoger het diploma, hoe sterker de kansen zouden moeten zijn op de arbeidsmarkt. De overheid moet een omkadering kunnen verzekeren waar de nadruk ligt op talentontwikkeling ongeacht de socio-economische achtergrond van de leerling en het beroep van leerkracht herwaarderen door de kwaliteit van de opleiding hoog te houden.

Een bijzondere rol is weggelegd voor de voorhoede in de allochtone gemeenschap zelf. Rolmodellen zijn essentieel voor de motivatie van talentvolle jongeren. Onderzoek wijst uit dat het hebben van een sociaal netwerk waarin dat soort profielen aanwezig zijn is, ook belangrijk is voor de startfase van een carrière.

Zelf ook doen

Een praktijkvoorbeeld van hoe het moet is het jaarlijkse hoofdevent van vzw ABPM (Association Belge des Professionels Musulmans). Elk jaar organiseren zij hun 'Journée du Déclic' in Tour & Taxis. Meer dan 1500 leerlingen uit Brussel en omgeving maken kennis met hoogopgeleide allochtonen. Het feit dat die hoogopgeleide allochtonen vaak uit dezelfde achtergestelde wijken komen en dat ze against all odds alsnog anesthesist, oncoloog, bedrijfsleider, advocaat of universiteitsprofessor zijn geworden, is maatschappelijk van onschatbare waarde.

Ze kunnen immers als de beste zich inleven in de moeilijke omstandigheden waarin de jongeren vandaag opgroeien en hen alsnog de nodige moed inspreken om alles te geven voor een betere toekomst. Discriminatie mag nooit een voorwendsel zijn om niet zijn best te doen of om nonchalant om te springen met de kansen die worden aangeboden.

Sociale innovatie en vooruitgang is geen exclusieve zaak van de overheid noch van de werkgevers. Vooruitgang boek je wanneer iedereen aan dezelfde koord trekt. Engagement is daar het sleutelwoord. Niets komt vanzelf! Mijn advies aan de allochtone jongeren voor het jaar 2014: Indignez-vous! Get organised!

(De auteur is politoloog en regioverantwoordelijke ACV Limburg.)
 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.