Belgisch chemieconcern Solvay is 150 jaar jong

Solvay, de trots van de Belgische chemiesector, viert vandaag zijn 150e verjaardag. Op 26 december 1863, een dag na Kerstmis, richtten de broers Ernest en Alfred Solvay samen met enkele financiers Solvay & Cie op.
BELGA/PAPEGNIES

Ernest Solvay was amper 23 toen hij in 1861 een patent nam op een procedé voor de productie van natriumcarbonaat of soda dat hij verbeterd had. In de Industriële Revolutie was dat product op basis van zout, ammoniak en koolzuur erg gegeerd als basisstof voor glas, zeep, textiel, lijm en voor de ontzwaveling van ijzer in de metaalindustrie.

Twee jaar later, op 26 december 1863, richtten Ernest en zijn broer Alfred samen met enkele financiële partners het bedrijf Solvay & Cie op. Vanuit een fabriek in Couillet bij Charleroi werd natriumcarbonaat (Na2CO3) of soda gemaakt, maar de eerste jaren verliepen erg moeilijk en het bankroet kon enkele keren nipt vermeden worden.

Na 1870 kwam de productie goed op gang en begon een internationale expansie in Europa en de Verenigde Staten. Solvay was ook een filantroop en nam sociale maatregelen voor zijn arbeiders, lang voor de Belgische wet bedrijven daartoe verplichtte. Dat had als voordeel een grote sociale rust in een woelige periode en rond 1900 was Solvay de grootste chemiegroep ter wereld die 95% van alle natriumcarbonaat produceerde. België had meteen zijn eerste multinational.

Een passie voor wetenschappen

Ernest Solvay was dan wel nooit naar de universiteit geweest, hij had wel een diepe liefde voor wetenschappen en dan vooral voor fysica en chemie ontwikkeld. Veel van zijn welvaart stak hij dan ook in de oprichting van allerlei instellingen.

Er kwamen instituten voor fysiologie en sociologie en in 1903 richtte hij de Solvay Business School op die nu deel uitmaakt van de Brusselse universiteiten VUB en de Franstalige tegenhanger ULB. Nabij het Leopoldpark in Brussel verrees ook de prachtige Solvay Bibliotheek en zoon Armand liet de de beroemde architect Victor Horta toe zich uit te leven bij de bouw van de familiewoning Solvay Hotel. Dat gebouw aan de Louizalaan in Brussel is door de Unesco uitgeroepen tot werelderfgoed. 

Vanaf 1911 bracht Ernest Solvay ook de belangrijkste wetenschappers van zijn tijd bijeen op congressen in Brussel. Onder meer Marie Curie, Max Planck, Ernest Rutherford, Niels Bohr en een zekere Albert Einstein maakten daar hun opwachting. Uit die ontmoetingen ontstond in 1912 het fameuze Solvay Instituut voor Fysica en Chemie, dat ook onder de vleugels van de VUB en de ULB werkt.

Geheel in de geest van Ernest Solvay richtten studenten van die school in 1985 de Restos du Coeur op die voedsel verstrekten aan armen. Dat idee werd later in Frankrijk verspreid door de komiek Coluche.

Oorlogen en wederopstanding

De Eerste Wereldoorlog was een ramp voor het bedrijf. De fabrieken bleven weliswaar vrij van veel schade, maar door de Russische Revolutie verloor Solvay fabrieken in Rusland. Solvay trok zich terug uit de VS en richtte zich op Europa en dat in moeilijke tijden.

Er kwam sterke concurrentie en Solvay bleef veel te lang vasthouden aan de productie van soda. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest het bedrijf op twee sporen rijden: er was een afdeling in bezet Europa en een in de vrije wereld. Na de oorlog gingen door de communistische regimes in Oost-Europa daar 17 fabrieken verloren.

Solvay nestelde zich nu opnieuw in Noord-Amerika en ging ook meer diversifiëren. De nadruk kwam op plastics en pvc die de basis vormden van de massaconsumptie van de jaren 50 en 60. Het concern begon ook geneesmiddelen te ontwikkelen en werd een bloeiende farmaspeler. 

Familiebedrijf op de beurs

Voor dat alles was meer geld nodig en in 1967 trok Solvay naar de beurs van Brussel. Tot dan was het bedrijf in handen geweest van de familie van stichter Solvay, die door huwelijken verbonden was met andere belangrijke industriële families zoals de familie Janssen van dat andere chemieconcern UCB en de Boëls, u wellicht bekend van Delphine Boël, maar ook van het vroegere staalbedrijf UGB in La Louvière en nu vooral van de holding Sofina.

Die families verankerden hun controle in Solvay via de holding Solvac. Zelf beursgenoteerd is Solvac met een belang van 30% de grootste aandeelhouder van Solvay. De rest zit bij het management of is verspreid op de beurs.

Solvay stond overigens niet stil en wrong zich via Thailand, Zuid-Korea en Japan ook op de groeiende Aziatische markten. Door de val van het communisme in Oost-Europa in 1989 kon het bedrijf zich opnieuw nestelen in dat deel van de wereld en kreeg het enkele fabrieken terug.

In 2008 nam Solvay een drastische stap door de verkoop van de farma-afdeling aan het Amerikaanse Abbott Laboratories. Met de opbrengst sloeg Solvay in 2011 een grote slag door de overname voor 3,4 miljard euro van de Franse chemiegroep Rhodia, een voormalige dochter van Rhône-Poulenc. Ex-topman Jean-Pierre Clamadieu (foto) van Rhodia is nu CEO van Solvay.

Solvay in cijfers

Met de overname van Rhodia en meer recent het Amerikaanse Chemlogics en de chemische afdeling van ERCA in Brazilië, is Solvay uitgegroeid tot de 23e chemiegroep ter wereld en de 10e in Europa. In ons land is Solvay na AB InBev, Delhaize, de holding Frère-Bourgeois en Louis Delhaize het vijfde familiebedrijf.

Solvay is actief in 55 landen en heeft een omzet van 12,4 miljard euro. Het bedrijf telt wereldwijd 29.100 medewerkers, waarvan ongeveer 5.400 in ons land. Solvay maakt ook deel uit van de Bel-20 op de Brusselse beurs, van de CAC40-index in Parijs en de Euronext100-index.