Over een stomme beslissing gesproken - Luc Van der Kelen

Zullen we nu medelijden hebben met Johny Thijs, nog heel even baas van Bpost? Gemeten aan de reacties van zijn maatschappelijke klasse - die van de captains of industry - zou je daar bijna toe komen.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het heeft iets aandoenlijks, al die verontwaardiging van de ceo's. Ze lijken wel de vakbond van de hooggeplaatsten, die hun wereld bedreigd zien door een soort neomarxisten, aangevoerd door Paul Magnette en Bruno Tobback, schrik van de rijken. Maar terug naar de vraag. Moeten we nu medelijden hebben met de brave man? Natuurlijk niet. Medelijden is misplaatst. Het berooft iemand van zijn eigenwaarde.

Een man met een missie

Laten we het liever over meevoelen hebben. Dat is waar ik Thijs en zijn ceo's kan volgen. Ik heb enkele keren tegenover de man gezeten voor een interview. Ik heb naar hem geluisterd en ik heb een enthousiaste man gezien, die van in het begin het beste van zichzelf heeft gegeven om van de oude Tante Pos een modern bedrijf te maken. En of hij daarin geslaagd is. Daar zat een man met een missie.

Ik hoor vakbonden roepen dat het ten koste is gegaan van duizenden jobs bij de Post. En dat ze daar nu 30 percent productiever moeten werken. Alsof dat negatief zou zijn. Dat is in het geval van dat oude staatsbedrijf geen schande, wel integendeel. Het is een verdienste en het is precies daardoor dat onze post nog een toekomst heeft. Kijk eens wat er gebeurt met de post in Canada: de bedeling ten huize wordt er afgeschaft. Geen dagelijkse ronde meer van de facteur.

God voor de staatskas

Misschien staat het onze facteurs ook ooit te wachten, als de opvolg(st)er van Thijs niet van zijn kaliber is. Minister Labille, opgegroeid in de beschermde omgeving van een ziekenfonds, Bruno Tobback en anderen denken dat je voor de helft van de prijs ook wel een goeie vindt.

Wel, bij de NMBS kregen de ceo's een kleine helft van wat Thijs ontving per maand. En was het daar een succes? De vraag stellen is ze beantwoorden. En de NMBS staat niet alleen. Kijk voor resultaten maar naar Belgacom en bpost, twee succesrijke bedrijven die de ceo goed betaalden.

Objectief bekeken zou men daaruit kunnen afleiden dat een goeie manager geld kost maar daar wel waar voor levert. Goed voor de staatskas en goed voor de tienduizenden die bij die bedrijven werken. Hoeveel bij Belgacom zouden er terug willen naar de tijd van de aloude RTT?

Het geheim van de Persgroep

Laat me eens even vergelijken met een privé-bedrijf, de Persgroep waar ik zovele jaren voor heb gewerkt en vandaag nog. Ik hoor mensen regelmatig zeggen dat Christian Van Thillo, topman van de Persgroep, zo'n type ceo is die saneert tot op het bot en daar dan de winst uithaalt. Wel, ze vergissen zich.

De belangrijkste factor die Van Thillo heeft toegelaten van zijn bedrijf een succes te maken, is niet het geld, het is niet de kostenefficiëntie, het is zelfs niet het beleidsteam. De belangrijkste factor heet inspiratie. Dat is wat ceo's van het Van Thillo-type overbrengen op hun bedrijf. Het is die inspiratie, die hem heeft toegelaten een topteam rond zich te verzamelen en zijn enthousiasme over te brengen op zijn kaders en zijn personeel. Daar zit het “geheim”.

Uit de lucht vallen

Wel, diezelfde drive heb ik over de jaren heen gezien bij Johny Thijs, iedere keer opnieuw. De manier waarop hij rechtstreeks communiceerde, de bezieling waarmee hij zich tot hen richtte, de vorming van een klasseteam rond zich, de inspiratie die van hem uitging, de creativiteit om nieuwe activiteiten te vinden die toegevoegde waarde opleveren en jobs, dat zijn de redenen waarom Johny Thijs zo succesrijk was (is).

Wel, Bruno Tobback en Paul Magnette, zo'n m/v komt niet uit de lucht vallen. Er bestaat zoiets als een internationale ceo-markt waar de prijzen worden bepaald. En de kans dat er zo'n Thijs zit te wachten op de reservebank is kleiner dan de kans dat een topvoetballer in het eerste elftal van OH Leuven geraakt.

Trouwens, behalve François Hollande, die er overigens om verguisd wordt, heb ik nog geen partijvoorzitter ooit de vraag horen stellen waarom we van voetballers wel accepteren dat ze zich onmetelijk rijk kunnen spelen voor een fractie van de normale belastingopbrengst en niet van een ceo die 30.000 man een job geeft of van een wetenschapper die een Nobelprijs krijgt.

Geen boterham minder

Ik zal niet beweren dat bpost zal ten onder gaan zonder Johny Thijs. De eerste tijd zal dat niet het geval zijn, omdat het team er staat, maar als de opvolg(st)er niet die inspiratie uitdraagt en niet het vertrouwen geniet van het personeel zal het niet lang duren of er duiken problemen op. Het wordt een dubbeltje op zijn kant. Het kan goed vallen of verkeerd, maar is dat een goede manier van handelen met 30.000 jobs in het geding?

Als je die nieuwe minister hoort, Jean-Pascal Labille, zou je zowaar heimwee krijgen naar Michel Daerden. Hij heeft blijkbaar besloten de greep van de overheid op de staatsbedrijven opnieuw te versterken. Dat is de omgekeerde wereld. Bedrijven van de overheid die optreden in een commerciële markt, moeten in staat zijn te concurreren met de beste privé-ondernemingen. Het ergste wat hen kan overkomen, is aan de minister te moeten vragen hoeveel ze hun personeel mogen betalen.

Johny Thijs zal geen boterham minder eten omdat hij 25.000 euro per maand netto zou hebben in plaats van het dubbel of daaromtrent. Het gaat erom dat hier een ceo staat met een uitzonderlijke staat van verdienste, iemand met wie de overheid nooit een probleem had, een man die vooral jobs behield en de staatskas spijsde en die zelf had aangegeven dat hij wel een geste wou doen voor een nieuw mandaat.

Het benoemingsbeleid

Uiteindelijk heeft de regering Di Rupo de ceo in een dictaat gebrandschat met een veertigste penning naar het model van Filips II. Dat minister Labille nog het lef had om de ceo van bpost te bedanken voor het goede werk, is van een ongezien cynisme. “U hebt goed gewerkt, wat zeggen we, u hebt uitstekend gewerkt. Dus zullen we uw loon halveren.”

De regering Di Rupo heeft meer doortastende maatregelen genomen dan de Vlaamse regering, ze heeft moed getoond en volharding. Maar ze maakt dat allemaal ongeloofwaardig door haar benoemingsbeleid. De oude demonen van politieke benoemingen en rechtstreekse bemoeienissen binnenin beursgenoteerde ondernemingen voorspellen het ergste.

Natuurlijk is 1,1 miljoen objectief een hoog loon. Ceo's betalen mede daardoor nu de prijs voor die toplonen en voor indecente bonussen, omwille van die bedragen op zichzelf en nog meer omdat de loonkloof met de “vloer” erg groot is geworden.
Wat we nooit hadden verwacht, toch niet bij ons in het oude deel van Europa, is dat de nieuwe euromiljonairs nog marxistenjagers à la Luc Bertrand zouden produceren, onbeschaamd genoeg om voor zichzelf kastelen op te eisen en voor de werkende klasse het minimumloon, of daar nog onder.

Johny Thijs wordt door hen opgevoerd als een soort symbool tegen het opkomende linkse egalitarisme, ten onrechte, want het is niet de strijd die hij zelf wou voeren. Hij wou gerespecteerd worden in plaats van een trap na te krijgen van partijen die zich laten meedrijven op de stroom van afgunst en jaloezie die doorheen de samenleving waart. Dat dit zomaar kon passeren in de regering Di Rupo, zegt veel over de leidende Vlaamse politici. Goede kans dat het zeker in Wallonië een van de topthema's zal worden van een PS die zich bedreigd voelt.

Geen alleenstaand feit

Het geval Thijs staat niet alleen. Het is een voorbode van wat nog komen zal. Bij Belgacom, bij het Spoor, bij bpost, werken nu managers die méér verdienen dan de grote baas/bazen. Dat is een zeer ongezonde situatie die even kan duren, maar niet heel lang. Maanden en geen jaren.

Als minister Labille een nieuw beleid inzake de verloning in overheidsbedrijven aankondigt, bedoelt hij daar voorzeker een algemene herziening mee van de lonen van managers en topkaders. Er zal dus een algemene beweging omlaag volgen om top en basis opnieuw dichter bij elkaar te laten aansluiten. Er komt dus een rechtstreekse ingreep van de staat in de verloning van de staatsbedrijven, niet aan twijfelen. En reken maar dat het even ingrijpend zal zijn als bij Johnny Thijs. De ceo vertrekt, zijn topkaders zullen volgen, naar de privé. Vandaar is de stap naar nieuwe politieke benoemingen, ook op lagere niveaus, niet heel groot. En daarom is dit een van de stomste beslissingen die een regering in lange tijd heeft genomen.

(Luc Van der Kelen werkte een leven lang voor de krant Het Laatste Nieuws.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.