Zorgenkind klimaat - Ben Vanheukelom

Extreem weer is zeker niet altijd het gevolg van klimaatverandering. Toch vinden wetenschappers de lange, barre winter in Europa en de Verenigde Staten geen toeval. In de zomer van 2012 smolt een recordhoeveelheid pakijs aan de Noordpool. Minder ijs betekent een grotere zeeoppervlakte die de warmte absorbeert. De warme lucht stapelt zich op aan de pool en jaagt de koude lucht naar het zuiden.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

In Kansas en Portland in de Verenigde Staten woeden de ergste sneeuwstormen ooit.
Aan de andere kant van de wereld, in Australië, tekenen weerkundigen de warmste maand op sinds de eerste metingen.

Op het politieke front stelt de Vlaamse regering haar klimaatplan voor voor de volgende 7 jaar. Maar de gewestregeringen en de federale regering komen er dit jaar niet uit over wie nu precies hoeveel moet doen.
Het Europees Milieu Agentschap tikt ons land op de vingers. Zelfs met bijkomende maatregelen, zal België de Europese norm niet halen van 15 procent vermindering tegen 2020, luidt het verdict.

Lente: afkalvende kliffen

In Saoudi Arabië vallen 18 doden na overstromingen door de aanhoudende regen.
In het westen van de Verenigde Staten woeden uitzonderlijk veel bosbranden, aangewakkerd door krachtige Santa Ana winden die meestal in de herfst voorkomen. Het oosten van de VS beleeft een witte lente door zware sneeuwstormen.
Aan de zuidkust van Groot Brittannië kalft een recordaantal kliffen af door de hevige regens. Delen van Duitsland en Centraal Europa staan blank door de zwaarste neerslag ooit in de regio.
In het noorden van India valt 375% meer neerslag dan tijdens een normale moessonbui. Duizenden mensen komen om.

Zomer: "Turn down the heat"

De Wereldbank waarschuwt in haar rapport "Turn down the heat" voor de snel oplopende kosten van klimaatrampen. Volgens de Wereldbank zal in de volgende 20 jaar zal steeds meer geld nodig zijn voor de gevolgen van orkanen en overstromingen.

Maar deze zomer worden weinig orkanen geboren in de Atlantische Oceaan. Wel zijn er in de rest van de wereld veel hittegolven. In China, Japan en Zuid Korea sterven honderden mensen door de hitte. Kerncentrales worden gesloten uit vrees voor overbelasting. Het oosten, het midwesten en het westen van de Verenigde Staten kreunen onder de hitte. In Arizona sterven 19 brandweerlui in de strijd tegen bosbranden. In Europa zijn er hittegolven van Portugal tot Noorwegen.

Herfst: koolstofarm

Onderzoekscentra Vito en Climact berekenen dat België 80 tot 95% minder broeikasgassen kan uitstoten tegen 2050. Het kàn dus.

De wetenschap wikt

In Stockholm wordt het vijfde klimaatrapport van de Verenigde Naties voorgesteld. Honderden wetenschappers hebben het belangrijkste klimaatonderzoek sinds 2007 gebundeld in een lijvig rapport. De conclusies zijn nog duidelijker dan die van de vorige vier rapporten. De mens is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde. De uitstoot van broeikasgassen moet drastisch verminderen om de stijging van de temperatuur onder de 2° C. te houden. Met de huidige opwarming vergroot de kans op meer extreem weer zoals hitte-en koudegolven, stormen en orkanen. En die extremen kunnen ook krachtiger worden, extremer dus. Als we laten betijen zal de temperatuur deze eeuw met 6° Celsius stijgen ten opzichte van het begin van de industriële revolutie.

Toch was er de laatste jaren ook twijfel gerezen over de opwarming van de aarde. De jaarlijkse stijging van de hoeveelheid broeikasgassen leidde niet tot een sterke temperatuurstijging zoals we die op het einde van vorige eeuw zagen. Maar het VN rapport neemt de twijfels weg. De aarde blijft wel degelijk opwarmen, maar veel van die hitte is door de oceanen opgeslorpt. Meer CO2 in zee zorgt voor een verzuring van de oceanen en dat is dan weer niet goed voor het zeeleven.

Haiyan: ongeziene stormkracht

Op 8 november teistert tyfoon Haiyan de Filipijnen. De tyfoon geselt de eilanden Leyte en Samar met windsnelheden van meer dan 300 kilometer per uur. Het zijn de hoogste windsnelheden ooit van een storm die aan land komt. Huizenhoge golven zorgen voor een enorme ravage. Meer dan 4,5 miljoen mensen zijn getroffen door de natuurramp. Het dodental loopt op tot meer dan 6000 slachtoffers. Hulpdiensten van over de hele wereld komen toegesneld, maar kunnen de eerste dagen nauwelijks uit de voeten door het slechte weer en de enorme vernieling die de storm heeft aangericht.

Haiyan heeft een veer gebroken, zo blijkt twee weken later op de jaarlijkse VN-klimaatconferentie in Warschau.
 

Warschau: koudwatervrees

Op de openingsdag van de klimaatconferentie kondigt de Filipijnse delegatieleider Yeb Sano aan dat hij in hongerstaking gaat tot er duidelijke toezeggingen komen van de industrielanden. Ontwikkelingslanden vragen ook om een schadefonds voor klimaatrampen. De industrielanden verzetten zich en willen alleen betalen voor het eerder afgesproken klimaatfonds. Geld voor schone technologie en om zich te wapenen tegen de droogtes en overstromingen. Een fonds dat voorlopig nog maar in de kinderschoenen staat.

Gastland Polen organiseert tegelijk een top over steenkool. Steenkool als deel van de oplossing, niet van het probleem. 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot is afkomstig van steenkool. Maar heel wat landen willen niet af van deze relatief goedkope brandstof.
Japan en Australië laten tegelijk weten dat ze hun klimaatinspanningen afzwakken.
Als Polen zijn minister van milieu tijdens de conferentie ontslaat, zakt de temperatuur onder nul. Het gros van de milieubewegingen stapt ostentatief op.

Na een megamarathon komen de 195 landen toch tot een akkoord. Tegen 2015 zal elk land opgeven hoeveel broeikasgassen het minder zal uitstoten vanaf 2020. Landen die hun bossen beschermen zullen daarvoor ook beloond worden.

De toekomst van de hete aardappel

Over twee jaar zal de klimaatconferentie van Parijs moeten leiden tot bindende klimaatafspraken voor ieder land. Dat is ten minste de bedoeling. Tot dan zal het getouwtrek tussen rijke landen, groeilanden als China, Brazilië en India, en de ontwikkelingslanden nog toenemen. Daarvoor is de afhankelijkheid van energie uit steenkool, olie en gas te groot. Ondertussen proberen wetenschappers de klimaatverandering nog beter te doorgronden in de hoop verfijndere prognoses te kunnen maken. Maar of ze er in zullen slagen de politiek te overtuigen dat het moeilijk onderhandelen is met een natuurwet, dat is zeer de vraag.


(Ben Vanheukelom is journalist bij VRT Nieuws.)