Uw stem over Europa - Rob Heirbaut

2013 was een rustig jaar voor Europa. Er waren geen spoedbijeenkomsten van de regeringsleiders. Op de financiële markten bleef alles kalm.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Iets waar de doorsnee Griek, Portugees, Spanjaard op Cyprioot geen boodschap aan heeft. De Zuiderse landen blijven geteisterd door torenhoge werkloosheid en stijgende armoede. Officieel is Ierland intussen geen “probleemland” meer: het land heeft geen noodleningen meer nodig van de eurozone en het IMF, en kan zelf weer geld lenen op de financiële markten. Maar de gewone Ier is de voorbije jaren een pak armer geworden.

Cyprus werd pas in 2013 toegevoegd aan het lijstje probleemlanden, maar iedereen wist al langer dat dit er zat aan te komen. Cypriotische banken hadden onverklaarbaar veel geld geleend aan Griekenland, en ze verloren dus veel geld toen ze die schulden van Griekenland “vrijwillig” moesten kwijtschelden.

De ministers van Financiën van de eurozone pasten op Cyprus een nieuwe remedie toe: aandeelhouders en obligatiehouders van banken mee doen opdraaien voor opdoeken en afslanken van banken. Spaarders deelden voor het eerst ook in de klappen: alles van meer dan 100.000 euro op hun rekening waren ze kwijt.

Banken

De Europese banksector is nog altijd niet gezond. Het gevaar blijft bestaan dat een bank in de problemen komt, en zo het land waar de bank gevestigd is meesleurt in een financiële put. Om dat te vermijden, is er het hele jaar getimmerd aan de zogenaamde Bankenunie. Er werd een akkoord bereikt over een eengemaakt bankentoezicht: voortaan zullen alle banken onder het toezicht komen van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Dit moet vermijden dat nationale toezichthouders een oogje dichtknijpen wanneer een eigen bank de regels overtreedt.

Wat als de ECB onoplosbare problemen vaststelt bij een bank? Wie gaat de bank opdoeken? Het is de bedoeling dat er een Europese instantie komt die tijdens een weekend snel kan ingrijpen, zodat tegen maandagochtend wanneer de beurzen opengaan, de bank in kwestie op een of andere manier is opgeruimd. De ministers van Financiën hebben in december echter een procedure uitgewerkt, die zo ingewikkeld is dat het wel een weekend duurt om ze te begrijpen. Veel landen willen immers die macht over hun banken niet zo maar uit handen geven aan een Europese instantie waar ze geen greep op hebben.

Buitenland

Dat er in Europa niet veel gebeurde, had veel te maken met de Duitse verkiezingen. Europa moest wachten tot er een nieuwe Duitse regering was, en dat duurde tot half december . Merkel blijft kanselier, en is machtiger dan ooit in Europa. Ze leidt nu een regering zonder liberalen, maar met socialisten. Veel verschil maakt dat niet voor Europa: Duitsland blijft zich verzetten tegen elke oplossing die inhoudt dat de Duitse belastingbetaler de rekening betaalt van slecht beleid in andere landen.

Europa boekte een paar successen in het “buitenland”. Buitenlandvertegenwoordiger Cathy Ashton slaagde erin om Servië en Kosovo te verzoenen, en ze speelde ook een belangrijke rol bij de onderhandelingen over het Iraanse atoomprogramma in Genève. En in Oekraïne kwam de bevolking massaal op straat met Europese vlaggen, toen de Oekraïense regering beslisten om geen samenwerkingsverdrag met Europa te ondertekenen.

Voor de betogers in Kiev staat Europa gelijk met vrijheid, met een eerlijke overheid, die corruptie bestrijdt. Helemaal anders dan Oekraïne, en dan de USSR waartoe Oekraïne vroeger behoorde. De pro-Europese Oekraïners staan in schril contrast met de eurosceptische partijen bij ons, die claimen dat de EU een soort EUSSR is, waar lidstaten en hun bevolking via oekazen en dictaten worden verknecht. Een EU die bovendien bestuurd zou worden door een corrupte elite.

Boegbeelden

Zowat alle voorspellers zien de Europese verkiezingen van 22-25 mei 2014 uitdraaien op een succes voor de eurosceptici. Het valt af te wachten of die voorspellingen zullen kloppen. In elk geval zal de verkiezingscampagne interessanter worden dan ooit.

Pro-Europese partijen worden verplicht om hun zaak te verdedigen. Hoewel, het lijkt erop dat iederéén de schuld gaat geven aan Europa van wat er mis gaat. Voor linkse partijen heeft Europa de werkloosheid veroorzaakt, en de sociale dumping. Voor rechtse partijen is Europa verantwoordelijk voor immigratie en regelneverij.

Het grootste slachtoffer van de campagne dreigt de waarheid te worden. Zowel de socialist Martin Schulz als de liberaal Guy Verhofstadt haalden onlangs uit naar de Europese Commissie, omdat die van plan zou zijn regels uit te vaardigen voor toiletpotten. Het is compleet van de pot gerukt, want de Commissie stelt enkel voor om vrijwillige ecolabels in voeren: toiletpotten die weinig water verspillen, krijgen het beste label. Omdat verschillende kranten dit verkeerd begrepen hadden en over nieuwe “door Brussel opgelegde” wc-pot-regels hadden geschreven, is het verhaal zijn eigen leven gaan leiden.

Voor het eerst zullen de Europese verkiezingen Europese gezichten krijgen. Alle Europese partijen gaan een boegbeeld kiezen, die een gooi gaat doen naar de job van voorzitter van de Europese Commissie. De boegbeelden zullen met elkaar in debat gaan, het kan een extra Europese dimensie geven aan de campagne die tot nu toe altijd binnen de landsgrenzen gevoerd werd.

Clash?

Na de verkiezingen, zullen er besprekingen beginnen tussen het parlement en de regeringsleiders. Het boegbeeld dat op de steun van een meerderheid kan rekenen in het parlement, zou dan Commissievoorzitter worden. Bij de regeringsleiders is een ander scenario te horen. “Geen enkele kandidaat is geschikt om Commissievoorzitter te worden”, zei een hooggeplaatste bron vorige week. De kans bestaat dat de Europese Raad iemand zal aanduiden die géén boegbeeld was tijdens de verkiezingen, wat tot een clash met het Europees Parlement zou kunnen leiden.

Door de verkiezingen zullen Europese politici veel met zichzelf bezig zijn. Intussen blijft het conflict in Syrië voortduren, is de toestand in Egypte onstabiel, en lijkt Centraal Afrika in een geweldspiraal terecht te komen. Ook in 2014 zullen vluchtelingen hun leven blijven riskeren met een gevaarlijke oversteek van de Middellandse Zee, in de hoop op een betere toekomst in Europa.

(De auteur is VRT-journalist en specialist Europa.)