Waan van de dag - William Van Laeken

Vorige keer, in een enigszins als knipoog bedoelde aflevering van deze blog, beantwoordde ik voor mezelf de befaamde Humo-eindejaarsvraagjes. In de categorie ‘beste radio’ sprak ik mijn voorliefde uit voor programma’s waarin veel gepraat en gediscussieerd wordt. Daarover opgebeld door Humo ging ik daar nog even op door. ‘We schijnen in Vlaanderen [op de radio] wel erg bang geworden voor wat sérieux’, liet ik mij ontvallen.

Dit toch wel heel korte zinnetje werd belangrijk genoeg gevonden voor zo’n geïsoleerde quote in De Standaard, een soort tweet op papier. Weer een paar dagen later word ik door dezelfde krant om een opiniestuk gevraagd met als aanleiding het nieuwe cultuurprogramma dat op Radio 1 op zondagochtend te beluisteren zal zijn. Ik vraag beleefd om uitstel. De messen worden al geslepen, maar misschien is het raadzaam om dat programma eerst eens even goed te leren kennen.

Hersenschade

Michael Schumacher gaat van de skipiste af en klapt met zijn hoofd tegen een rotsblok. Hij is er heel erg aan toe. Maar of dat nu wereldnieuws is dat dagenlang in de krant en op televisie moet worden uitgemolken? Is het zó belangrijk dat de Duitse regering middels haar woordvoerder openlijk haar medeleven moet uitspreken? Dat alle media op zoek moeten gaan naar een neurochirurg die misschien iets te melden heeft over de eventuele blijvende schade aan de hersenen van Schumacher? Dat de kliniek in Grenoble als een vesting belegerd wordt? Is Schumacher zóveel belangrijker dan meneer onbekend die net als hij na een ongeval in de coma ligt?

Omdat ik ook Nederlandse kranten lees werd ik destijds op de hoogte gebracht van het feit dat het tot een breuk was gekomen tussen de bekende voetballer Rafael van der Vaart en zijn bloedmooie vriendin Sylvie. Ik las dat niet in De Telegraaf, maar in een kwaliteitskrant. Vroeger konden we over lief en leed van bekende mensen lezen in de ‘boekskes’ bij de kapper. Vandaag hebben celebrity- en roddelnieuws zich ook in de serieuze media een plaats veroverd.

Pop-ups

Wat hebben de voorgaande paragrafen gemeen met elkaar? Dat ze gaan over de zogenaamde ‘waan van de dag’ - een begrip dat zichzelf al kapot heeft gebruikt. De media worden tegenwoordig geteisterd door ’pop-ups’, berichten die, net als op uw computer- of tabletscherm, plots opduiken en even snel weer verdwijnen. Wat is belangrijk en relevant, en wat niet? Zou het kunnen dat daar tegenwoordig iets minder over wordt nagedacht? In een situatie van extreme concurrentie dreigt álles belangrijk te worden. Je kan niets meer opzijschuiven want de concurrent schrijft er waarschijnlijk wél over. En dus wordt de berichtgeving almaar nerveuzer en opgewondener, misschien ook populistischer.

Voor de fun

Daar ontsnappen ook de opiniepagina’s niet aan. Neem het incident aan de Ninoofsepoort in Brussel, waar een jongeman ’s nachts door onbekende daders in de rug werd geschoten. Dat is heel erg. De dagen erna buitelen in mijn kranten de opiniestukken over elkaar heen. Brussel is even de navel van de wereld, Syrië is ver weg. De toon van de stukken is bitsig, er wordt hier en daar op elkaar ingehakt. Hoezeer ik die opiniepagina’s ook koester, er valt volgens mij over dat zinloos geweld niet zoveel uit te leggen, te analyseren. Het gebeurt gewoon af en toe. Een paar klootzakken vinden dat ze op iemand moeten schieten, voor de fun, zoals een paar andere klootzakjes vanop een brug een zware steen door het raam van een passerende trein gooiden, ook voor de fun.

Uiteindelijk hebben al die opinies over ‘Brusselse toestanden’ mij weinig bijgeleerd. Het doet me denken aan de reacties op internetfora die soms ook de vorm van een lawine aannemen. Die laten mij vaak ook verweesd achter. Met permissie, maar er wordt daarin vooral veel op elkáár gereageerd, er wordt meer áfgereageerd dan geárgumenteerd. De onlinemedia, mag ik dat voorlopig concluderen, gedragen zich zo mogelijk nog nerveuzer en opgewondener dan de kranten.

(William Van laeken is oud-journalist van de VRT.)

lees ook