Israël na Sharon - Inge Vrancken

Als je tien mensen hun mening vraagt over Ariël Sharon, is de kans groot dat je tien verschillende dingen te horen krijgt. Ariël Sharon was een vat vol tegenstrijdigheden, een man met vele spiegelbeelden. Een man die zich niet laat samenvatten in één artikel, één analyse, laat staat één zin. Eén ding is zeker, Sharon heeft meer dan veel andere politici zijn stempel gedrukt op de ontwikkeling van Israël. Tot acht jaar geleden was Sharon aanwezig bij elk belangrijk en symbolisch moment van zijn land.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Militaire successen

Hij vocht mee in de Onafhankelijkheidsoorlog van ’48, hij was succesvol in de Zesdaagse oorlog in ’67 maar werd vooral bekend tijdens de Jom Kippoeroorlog van ’73. Toen zette hij zonder toestemming van zijn leidinggevenden de aanval in op het Egyptische leger bij het Suez-kanaal, een aanval die een ommekeer betekende in de oorlog. Voor veel Israëli’s is Sharon een held, een man die veel goeds gedaan heeft voor zijn land. “De bulldozer” zoals hij genoemd werd, zette alles op alles om zijn land te verdedigen, om in zijn ogen de veiligheid van de Israëli’s te garanderen.

Meedogenloos

Sharon was graag gezien in het leger. Maar tegelijk noemden velen hem meedogenloos, sommige van zijn eigen collega’s spraken zelfs over een gebrek aan respect voor mensenlevens. In 1953 leidde hij een aanval op Qibiya, een grensdorp op de toen nog Jordaanse Westelijke Jordaanoever. De aanval op het dorp, waar vermoed werd dat Palestijnse strijders zich schuil hielden, kostte het leven aan 69 Jordaniërs, twee derde van hen vrouwen en kinderen. Internationaal werd geschokt gereageerd.

Sabra en Shatila

Grootste smet op zijn carrière is het bloedbad in de Palestijnse vluchtelingenkampen in Libanon, Sabra en Shatila. De Palestijnen die die slachting in 1982 overleefd hebben, hadden niets liever dan Sharon voor de rechter gezien. Christelijke falangisten vielen het kamp binnen en richtten er een ware slachting aan, terwijl het Israëlische leger niets deed. Een Israëlisch onderzoek oordeelde achteraf dat Ariël Sharon persoonlijk verantwoordelijk was voor de slachting omdat hij niets had ondernomen om het bloedbad te voorkomen. Het was één van de gruwelijkste bladzijden uit de Libanese burgeroorlog. De dood van Sharon maakt velen bitter, omdat voor hen een oorlogsmisdadiger straffeloos ontkomen is.

Nederzettingen

Voor veel Palestijnen is Ariël Sharon niet alleen de man van Sabra en Shatila, maar ook de man die de bouw van het afscheidingshek goedkeurde, de man die in 2000 door zijn controversieel bezoek aan de Tempelberg of Haram al-Sharif de tweede intifada deed losbarsten, én de man van de nederzettingen.

Ariël Sharon was de architect en de uitvoerder van de nederzettingenpolitiek. Hij begon zijn politieke carrière in 1972 en was van meet af aan een actief bouwer van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza. Een ommekeer – al is niet iedereen het daar mee eens – kwam er in 2005 toen na beslissing van Sharon de nederzettingen in Gaza werden ontruimd.

Rechts in Israël, waaronder leden van zijn eigen Likoedpartij, was bijzonder boos op hem. Maar dat leek Sharon niet te deren. Hij sprak de bevolking toe en zei dat de mensen niet boos moesten zijn op de Israëlische militairen die de ontruiming van de nederzettingen moesten forceren, maar wel op hem. “Het is mijn beslissing, mijn verantwoordelijkheid, wees boos op mij”, zei Sharon. Hij verliet even later zijn partij en richtte een nieuwe partij op, Kadima. Maar de eerste verkiezingen met Kadima, haalt hij niet.

Wat als...?

Velen vragen zich af wat er gebeurd zou zijn als Ariël Sharon in januari 2006 niet geveld was door een hersenbloeding. Zou hij met Kadima afgestapt zijn van zijn oorlogsbeleid van weleer en zou hij verder de weg inslaan van de ontruiming van nederzettingen? Volgens sommigen heeft Sharon Gaza net ontruimd om nooit toegevingen te moeten doen op de Westelijke Jordaanoever. Andere zeggen dat hij nog veel meer plannen had, dat hij delen land wilde teruggeven aan de Palestijnen om in ruil enkele grote nederzettingen te annexeren bij Israël. Wat als …. We zullen het nooit weten.

Wikileaks

De Israëlische krant Haaretz bericht over geheime documenten die via Wikileaks gelekt zijn en waaruit zou blijken dat Sharon wel degelijk van plan was om verder te onderhandelen met de Palestijnen, zeker na de dood van Yasser Arafat, toen Mahmoud Abbas verkozen werd als nieuwe Palestijnse president. Tegen de – toen – Amerikaanse senatoren Chuck Hagel en Joe Biden zou hij gezegd hebben dat hij bereid was vrede te sluiten met de Palestijnen ondanks het protest dat hem dat in eigen land zou opleveren “vanuit linkse hoek die geen macht heeft, en vanuit rechtse hoek dat totaal tegen het initiatief gekant is”. Belangrijkste eis aan de Palestijnen was dat ze terreur zouden bestrijden. Naarmate de tijd vorderde, leek hij minder en minder vertrouwen te hebben, dat de Palestijnen die eis naar zijn voorwaarden zouden inwilligen.

Israël vandaag

Intussen is het vooral pijnlijk duidelijk geworden dat de nederzettingen in Oost-Jeruzalem en op de Westelijke Jordaanoever de voorbije acht jaar alleen maar groter geworden zijn en gezien worden als één van de grootste obstakels voor vredesonderhandelingen met de Palestijnen. Van vrede lijkt er bijlange na geen sprake, ondanks de inspanningen van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry. Al weet niemand wat er zich precies afspeelt achter de schermen. Ariël Sharon is nu echt niet meer. Hij laat een verdeelde erfenis na en zal in de geschiedenisboeken beoordeeld worden volgens wat hij wél gedaan niet, en niet volgens ‘wat als’...

 

(Inge Vrancken is journalist bij VRT Nieuws met een bijzondere interesse voor het Midden-Oosten.)