Niet méér Staat maar een betere Staat - Walter Van Steenbrugge

Mocht de zon de voorbije dagen Athene al rijkelijk bediend hebben en mocht het voorzitterschap van de Europese Unie vanaf 1 januari in Griekse handen komen, de aanblik in de Griekse hoofdstad was verre van feestelijk.

Aan een infuus

De straten lagen er vuil bij, eivolle afvalcontainers werden niet opgehaald, tot grote gratie van het immense aantal clochards dat zowat alle stadsdelen bestrijkt. Fresco’s maakten plaats voor weinig kunstige graffiti en het prachtige werelderfgoed met de overblijfselen van wellicht één van de meest hoogstaande culturen, wordt zo goed als niet meer verzorgd.

Athene comateus, nog hoogstens aan een flauw infuus.

Kerntaken verwaarloosd

De trotse en immer gastvrije Griek oogt mistroostig, want weet dat zijn toekomst er weinig fraai uitziet. De helft van alle jongeren is werkloos, de salarissen zijn fors gereduceerd, een enorme schuldenlast ten aanzien van Brussel weegt op de huidige en volgende generaties, en de gezondheidszorg ligt plat (onlangs heel treffend in beeld gebracht door Michaël Van Droogenbroeck).

De overheid slaagt er duidelijk niet meer in haar kerntaken na te komen. Het is verschrikkelijk dat zulks precies in Griekenland gebeurt, het land waar zowat 2500 jaar geleden de stadstaat werd uitgevonden als politiek model om het individu met de maatschappij in evenwicht te brengen. Er werd zelfs in het Erechtheion een tempel voor opgericht, bovenop de fraaie Akropolisberg.

Als de Staat geen bondgenoot meer is

De overheid, als regulator van het ongebreideld individualisme en van de steeds verder aanzwellende consumptiemaatschappij, lijkt me de volgende decennia een bijzondere sleutelrol te zullen spelen.
Het valt immers niet langer te betwisten dat in de moderne tijden de economie zowat overal en van alles de maat genomen heeft.

There's no such thing as society”, kwam dan wel uit de mond van de ijzeren lady Thatcher, maar het individualisme, annex kapitalisme, had al veel vroeger de wind in de zeilen. Vakbonden en socialistische partijen hebben gevochten om “The survival of the Fittest” een halt toe te roepen, maar een verzorgingsstaat is, want wellicht onvoldoende goed en efficiënt bemand en bestuurd, een echte vijand geworden van het economische machtsmodel.

De Staat niet als bondgenoot, als maatschappelijk bindweefsel, maar als tegenspeler.

De behoefte aan een vijand

Het individualisme heeft, van nature uit, altijd wel een vijand nodig gehad die het remde bij zijn vooruitgang: nu eens de vreemdeling, dan weer iemand van een andere regio ( bijvoorbeeld een Waal), dan weer de werkloze, de veroordeelde of de zieke.

Het is vandaag bij vele politieke partijen “bon ton” geworden om steeds een dergelijk conflict aan te snijden , de publieke opinie een gemakkelijke prooi voor te schotelen, en zich niks aan te trekken van de fundamentele ongelijkheid die ontstaat op de plaats waar ieders wieg staat, daarvan is de pasgeboren Griek een goed voorbeeld. Terwijl het precies de overheid is die deze ongelijkheid zoveel mogelijk zou moeten wegwerken, daardoor het welzijn van eenieder kan verhogen, met als gevolg een warmere maatschappij.

Die overheid moet dan wel heel kwaliteitsvol worden bevolkt om even kwaliteitsvol te kunnen tussenkomen.

Niet méér Staat...

De overheidstussenkomsten in onder andere justitie, de zorgsector, het onderwijs, de inning van belastingen, het asielbeleid en de publieke media moeten convergeren, in plaats van te divergeren, met de economische principes.
Niet méér Staat, maar een betere Staat, geen dualisme tussen individu en staat, maar unitarisme.

Het zal er denk ik voor de Grieken op aankomen deze principes, die reeds uit de tijd van Socrates dateren, heruit te vinden. Want als in mei bij de Europese verkiezingen de Griek de drachme boven de euro verkiest, riskeert het Europees Voorzitterschap een Europees bloedbad aan te richten. Maar laat ons wel wezen, ook hier te lande mag het respect voor de overheid, zijn (toekomstige) leiders en haar kerntaken aanzienlijk vergroten.
De commentaren over het grote belang van sterke en bekwame leiders van onze overheidsinstituten waren dan ook meer dan terecht.
 

(Walter Van Steenbrugge is strafpleiter.)

lees ook