Werkcheques: terug in de tijd - Ive Marx

De federale regering wil blijkbaar het stelsel van de dienstencheques uitbreiden zodat werkgevers laaggeschoolde jongeren goedkoop kunnen aannemen. De Vlaamse regering heeft ook plannen om zowat 125 miljoen euro uit te trekken voor loonlastenverlagingen in de vorm van verminderde werkgeversbijdragen voor kansengroepen. Ongetwijfeld spelen hier de beste intenties. Maar de realiteit is ook dat men hier een kans laat liggen voor het laten varen van een vorm van actief arbeidsmarktbeleid dat in vele andere landen al goed en wel in het museum is beland.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het lijkt logisch

Uit het vele onderzoek weten we ondertussen dat dergelijke lastenverlagingen niet de meest effectieve manier zijn om iets aan de werkloosheid te doen. Op papier lijkt het idee geheel perfect logisch. Als we ervoor zorgen dat mensen met lagere kansen in de arbeidsmarkt wat goedkoper worden, dan zullen werkgevers ze eerder aannemen. Dat betekent minder uitgaven voor werkloosheid, meer inkomsten op termijn voor de fiscus en de sociale zekerheid. Win-win.

Het brengt minder op dan gehoopt

Zo werkt het helaas niet helemaal. Onderzoek – en er is wel wat - laat zien dat de mensen die daadwerkelijk worden aangenomen doorgaans ook een job zouden hebben gevonden zonder die subsidie. Er is dus wat men noemt afroming. Zelfs als men de subsidies richt op de mensen die behoren tot de zogenaamde kansengroepen, dan zijn het nog de mensen met de meest troeven die worden aangenomen. Simpel gezegd: we betalen werkgevers voor mensen die ze grotendeels sowieso zouden hebben aangenomen.

Bovendien gaat een verhoogde tewerkstelling bij mensen voor wie een vermindering wordt toegekend vaak samen met verminderde tewerkstellingskansen bij de niet-gesubsidieerden. De meeste studies laten zien dat de netto-tewerkstellingsopbrengst doorgaans veel lager is dan verhoopt..

Er zijn betere bestedingen

Daarmee heb ik dus niet gezegd dat de netto-opbrengst nul is. Punt is dat er betere bestedingen zijn. Dat is ook de reden waarom men in veel landen is afgestapt van dit soort van beleid. In Nederland bijvoorbeeld was het mede een reden om de specifieke afdrachtskorting (SPAK), een selectieve loonlastenverlaging voor laagbetaalde werknemers, versneld af te schaffen.

De beste bestedingen, zo leert onderzoek, zijn allerlei programma’s die mensen naar een job helpen begeleiden. Dat is nu net waar er in Vlaanderen, maar zeker ook in Wallonië en Brussel ruimte is voor verbetering. Nog niet lang geleden kwam er kritiek op de VDAB als zou deze niet voldoende dicht op de bal spelen, met name dan naar werkzoekende jongeren toe. Of, en in welke mate deze kritiek terecht is laat ik hier in het midden, maar het is duidelijk dat organisaties zoals de VDAB, FOREM en Actiris middelen nodig hebben om die rol effectiever te kunnen spelen, en dit in samenwerking met andere organisaties en partners. Verder zou men kunnen inzetten op tal van andere maatregelen waarvan we tenminste uit evaluatieonderzoek weten dat ze een hoger rendement hebben dan lastenverlagingen.

(Ive Marx doceert arbeidsmarktvraagstukken aan de Universiteit Antwerpen.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.