Ontdekten de Portugezen als eersten Australië?

Een tekening van een kangoeroe in een 500 jaar oud Portugees gebedenboek zou de stelling onderbouwen dat Portugese zeevaarders de eerste Europeanen in Australië waren. Officieel werd Australië in 1606 ontdekt door een Hollands schip.

Geschiedenisboeken melden dat het Hollandse schip "Duyfken" (zie replica links) onder commando van Willem Janszoon als eerste Europese expeditie het noorden van Australië bereikte. De heisa die dat teweegbracht -geweld dus- is generaties lang overgeleverd in de mondelinge geschiedenis van de Aboriginals, de oorspronkelijke inwoners van Australië.

Janszoon was net iets sneller dan de Spanjaard Luis Vaz de Torres, die eind dat jaar 1606 door de naar hem genoemde zeestraat tussen Papoea-Nieuw-Guinea en Australië voer. Toch waren het vooral de Hollanders van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) die vanuit hun koloniaal rijk in Indonesië verkenningen langs wat later "Nieuw-Holland" genoemd werd, zouden uitvoeren.

Een echte kolonisatie zou pas eind de 18e eeuw starten, toen de Britten een kolonie van ongewenste gevangenen stichtten in Australië, dat dan uiteindelijk Engelstalig is geworden.

En de Portugezen dan?

Vergeet dat maar, zeggen sommige onderzoekers, want nu is in de kunstgalerij Les Enluminures in New York een oud Portugees gebedenboek opgedoken, dat versierd is met de tekening van een kangoeroe. Opvallend is dat het boek gedateerd wordt tussen 1580 en 1620 en dus zou kunnen aantonen dat de Portugezen al eerder Australië hadden bereikt vooraleer de Hollanders erover berichtten.

Dat is niet zo vreemd en past in de geschiedenis. In de 16e eeuw zeilden de Portugezen als eerste Europeanen om Afrika naar India om tussen 1511 en 1520 delen van Indonesië (Oost-Indië) te koloniseren.

Van daaruit is het niet zo ver meer naar de noordkust van Australië, al zijn er geen verslagen bewaard gebleven over Portugese ontdekkingsreizen naar dat land.

Ook dat is niet uitzonderlijk, want de Portugezen hielden veel van hun ontdekkingsreizen geheim om andere Europese rivalen niet op ideeën te brengen. Dat leidde er mee toe dat Portugal een "Gouden Eeuw" lang een quasimonopolie op de kruidenhandel tussen Oost-Indië en Europa genoot. Pas daarna volgden Hollanders, Engelsen en Fransen hun spoor, om de Portugezen uiteindelijk uit grote delen van Azië te verdringen.

AP2000