Wat is er aan de hand in Thailand? - Guido Van Liefferinge

Als ex-journalist en buitenlandse resident in Thailand sedert vele jaren frappeert het me telkens weer hoe de buitenlandse berichtgeving over de herhaalde politiek onrust in mijn gastland er niet in slaagt de complexiteit van de Thaise politieke situatie te duiden. De belangrijkste reden daarvoor is dat buitenlandse journalisten ( en Westerse regeringen) de Thaise samenleving bekijken door een Westerse bril.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De gelen (de rijken) tegen de armen ( de roden)

Thailand mag dan naar onze begrippen een volwaardige democratie zijn - een man, een stem - in werkelijkheid is het een "work in progress" dat niet te begrijpen is zonder de historische context te schetsen sedert de jaren '30 toen een militaire coup een einde maakte aan de absolute monarchie en een constitutionele monarchie installeerde, naar Belgisch model overigens en waaraan een aantal van onze rechtsgeleerden meewerkten. Maar dat zou te veel inspanning vragen van de nieuwsconsument en dus vervalt de verslaggeving , zelfs van de gezaghebbende The International New York Times", in simplismen : de rijken tegen de armen, de elite van Bangkok en het rijke zuiden (de gelen) tegen het arbeidersvolk van de arme noordoostelijke provincies die Isan worden genoemd (de roden).

Kort door de bocht gesteld is het wel juist dat het een machtsstrijd is tussen de oude politieke elite ( het boegbeeld van de protesten, Suthep is een ex-vice-premier en vorig ondervoorzitter van de democratische partij van ex-premier Abisith , de gelen) en de nieuwe politieke elite (de Shinawatra-familie van ex-premier Thaksin die er met zijn geld en macht in slaagt de "Reds " voor zijn kar te spannen). Maar belangrijker nog is dat het deze keer een strijd is voor een nieuwe grondwet die moet voorkomen dat in de toekomst een premier van een meerderheidspartij, zoals die van de Shinawatra-familie, weer zou kunnen gaan regeren als een dictator zonder tegenover een controlerende overheidsinstelling enige verantwoording voor zijn daden en beslissingen te moeten afleggen.
Dat onder druk van de protesten die reeds vele maanden aansleepten premier Yingluck Shinawatra aftrad en nieuwe verkiezingen uitschreef voor volgende maand 2 februari had dan ook geen enkel effect. Zonder grondige wijzigingen aan het politiek bestel worden ze een zoveelste maat voor niets.

Thais houden van Thais

De democratisering van Thailand blijft een verhaal van vallen en opstaan. Dat heeft vooral te maken met de wijze waarop de diverse machten zijn georganiseerd en functioneren. De corruptie is alomtegenwoordig, in alle ministeries en overheidsinstellingen en in alle lagen van de samenleving . Een betrouwbaar systeem van checks en balances ontbreekt.

Het wil wat zeggen als tijdens een recente nationale poll blijkt dat zowat 70 procent van de bevolking er geen probleem mee heeft dat zijn leiders corrupt zijn als ze er ook zelf van beter worden !
De polarisering van de Thaise samenleving is een politieke realiteit van het laatste decennium. Ze is het resultaat van de extreme populistische politiek van de partij van de ex-premier Thaksin Shinawatra, een gewezen politieman die het tot mediatycoon en miljardair schopte. Hij besefte als geen ander politicus voor hem het stempotentieel van de Isan-regio , de ruim bevolkte noordoostelijke provincies waar weinig industrie is en hoofdzakelijk arme boeren en weinig opgeleide en geschoolde arbeiders wonen die in de bouw en de industrie nog altijd hongerlonen ontvangen voor hun hard labeur ( 300 bath per dag, 1€ is vandaag 44,5 bath).

Thaksin vestigde er zijn partijbasis. Hij beloofde hen gouden bergen. Hij kaapte met zijn geld de lokale grass roots-beweging, de Reds, en pompte in de verkiezing van 2001 honderden miljoenen bath waarmee een campagne op zijn Amerikaans werd gevoerd , massaal stemmen werden gekocht en zijn verkiezingsoverwinning werd verzekerd.

Zijn partij Thai Rak Thai (Thais houden van Thais) won de verkiezingen en hij werd premier. Na zijn gedwongen vertrek in 2006 zal zijn partij onder de leiding van een of ander familielid dezelfde strategie blijven voeren en honderden miljoenen blijven investeren om telkens weer de verkiezingen te winnen.

Veroordeeld voor fraude

Premier Thaksin regeerde als eenmansregering. Hij zag Thailand als zijn private onderneming die hij leidde als een autoritaire CEO. Hij dicteerde de belangrijkste beslissingen van alle ministeriële departementen. Hij startte een war on drugs waarbij meer dan 2000 vermoedelijke drugsdelinquenten op arbitraire gronden werden vermoord zonder dat er een proces had plaats gehad .Hij lanceerde diverse economische projecten die vooral zijn eigen imperium en zijn familie en ministers ten goede kwamen. Hij investeerde massaal overheidsgeld in de regio die voor hem hadden gestemd en strafte de regio die dat niet hadden gedaan. Hij richtte landbouwfondsen op die de overheid honderden miljarden bath aan belastinggeld kosten zonder dat het de situatie van de boeren en arbeiders van Isan fel verbeterde.

Bovendien bleken vele van de overheidsprojecten geplaagd door fraude en verdween veel geld in de zakken van politieke medestanders en tussenpersonen.

Thaksin verenigde in zijn persoon zowat alle machten door aan het hoofd van de controlerende instellingen politieke vrienden te benoemen, van de politie over de financiële sector tot justitie. Toen hij ook nog probeerde de laatste schakel, het leger, in handen te krijgen, was zijn politieke lot bezegeld.

Thaksin werd in 2006 door de militairen opzij gezet . Hij werd veroordeeld tot een gevangenisstraf voor machtsmisbruik van zijn ambt en fraude. Veertig miljard bath prive geld van hem werd in beslag genomen en verbeurd verklaard . Hij had de bui zien aankomen en had voor de uitspraak het land reeds verlaten. Hij leeft sedertdien in ballingschap en verblijft meestal in Dubai. Hij blijft van daaruit de politiek van Thailand bepalen. Er lopen nog tientallen onderzoeken tegen hem voor fraude, corruptie en machtsmisbruik.

Amnestie voor grote broer

Zijn jongste zuster Yingluck Shinawatra volgde hem na een nieuwe verkiezingsoverwinning op . Het werd meer politiek van hetzelfde.
Voor haar was ook reeds een schoonbroer en daarna een vertrouweling van Thaksin premier. Ze waren ook moeten opstappen, wegens machtsmisbruik of omdat de verkiezingen ongeldig waren verklaard. Andere familieleden werden bedacht met topposities in de overheidsinstellingen, bij de politie of het leger.

De straatprotesten kwamen op gang toen Yingluck en haar meerderheidsregering twee omstreden wetsvoorstellen aankondigden : een algemene amnesty wet die alle politici die in het verleden veroordeeld waren voor politieke misdrijven een blanco strafregister zouden geven en een wijziging om de voltallige senaat te laten verkiezen (nu bestaat de senaat uit de helft verkozenen en de andere helft uit vertegenwoordigers van de diverse nationale maatschappelijke instellingen).

De amnesty-wet was bedoeld om haar verbannen grote broer Thaksin straffeloos naar Thailand terug te halen, hem politiek in ere te herstellen en hem zijn aangeslagen geld terug te bezorgen. Door de wijziging van de samenstelling van de senaat zou de enige controlerende overheidsinstelling die nog neutraal en onafhankelijk werkt ook in de handen van Shinawatra terecht komen.
Ondanks de vele waarschuwingen van beleids- en opiniemakers, bedrijfsleiders en de pers en het groeiend straatprotest om de wetsvoorstellen te schrappen, bleef de Yingluck en haar regering de parlementaire werkzaamheden voor de wetswijzigingen hautain verderzetten. Ze moest onder de groeiende druk van de straatprotesten aftreden en haar regering ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Het leidde tot de impasse waar Thailand nu middenin zit en die alle kanten uit kan.

Een processie van Echternach

De democratisering van Thailand begon met een coup . Er hadden sedertdien reeds tien coups plaats, zeven andere pogingen werden voortijdig verijdeld of afgeblazen. Zolang het democratiseringsproces niet is voltooid en zijn werkbaarheid heeft bewezen, zal de dreiging van een militaire ingreep nooit ver weg zijn wanneer de stabiliteit van het land erdoor in het gedrang komt.

Het is van in het begin een processie van Echternach geworden. Er worden om de zovele jaren ondemocratische stappen genomen om een democratische stap vooruit te zetten. "When democracy becomes a dictatorship , revolution is a duty" , verklaarde een protestleider.

Straatprotesten en militaire coups zijn essentieel onderdeel geworden van het politieke spel. Zolang er binnen de democratie op zijn Thais geen integer en geloofwaardig systeem van checks en balances is geïnstitutionaliseerd , zal dat niet veranderen.
Het stemt hoopvol want het uiteindelijke resultaat kan alleen maar een eerlijkere en harmonieuzere samenleving zijn waar binnen alle Thais zich thuis voelen en op gelijke voet worden behandeld. Maar de weg is nog lang en zal zoals in het verleden nog een tijd lang een rollercoaster zijn in plaats van een rustige vaart.

Reisadvies overtrokken

In de loop der jaren hebben de straatprotesten reeds enkele keren tot een bloedband tussen betogers, tegenbetogers en ordediensten geleid wat niet te rijmen valt met het vredelievende karakter van de gemiddelde Thai. Maar de populistische retoriek en de polarisering van de geesten hebben daarin in de loop der jaren verandering gebracht. Het blijft koffiedik kijken hoe deze "shutting down" eindigt van Bangkok waar intussen de stad verder bruist zoals gewoonlijk maar zonder de traffic jam van elke dag.

Toeristen die Thailand een fantastische reisbestemming vinden en dat is het ook, hoeven dus niet meteen hun reis te annuleren noch hun voornemen om naar hier te reizen te veranderen. De veiligheid is enorm groot en zolang er geen tegenbetogers in de buurt zijn, is er geen enkele reden tot ongerustheid. Thais straatprotest is creatief en kleurrijk en baadt in een ware kermisstemming, het milde weer zal er ook niet vreemd aan zijn. En als je wegblijft van het protest, merk je d' er niet eens iets van.

De Engelstalige kranten The Nation en The Bangkok Post geven elke ochtend uitvoerig verslag van de dag voordien en veel praktische informatie over wat volgt en waar.
De "actie" in Bangkok blijft meestal beperkt tot enkele grote boulevards (Silom, Sukhumvit. Lumpini, Ratchaprasong, Pathumwan) en de symbolische verzamelplaats van alle betogers op het plein van het Victory Monument, of course.
In het binnenland zijn de optochten en protesten beperkt en in strandbestemmingen zoals Phuket, Krabi, Pattaya, Hua Hin of op de eilanden zoals Koh Samui en Koh Phangan merk je d'er al helemaal niets van.

Het blijft mij en andere Vlamingen die hier wonen telkens weer verbazen hoe snel en paniekerig sommige buitenlandse regeringen en hun ambassades hier negatieve reisadviezen uitsturen en hun burgers afraden om naar Thailand af te reizen. Ze zijn overtrokken en in de meeste gevallen niet gefundeerd. Ze kosten de Thaise economie en vooral de toeristische sector handenvol geld.
Residenten zoals ik en die reeds enkele coups hebben meegemaakt, liggen daar al lang niet meer wakker van.This is Thailand, after all.
 

 

(Guido Van Liefferinge is oud-journalist en uitgever en woont al jaren in Thailand.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.