Rots plaatst wetenschappers voor een raadsel

De NASA breekt zich het hoofd over een mysterieuze rots op de planeet Mars. Onlangs maakte de Marsrobot Opportunity een foto van een deel van het oppervlak waarop niks te zien was. Op een foto van dezelfde plek enkele dagen geleden is plots een rots opgedoken. "Een totale verrassing", zegt het onderzoeksteam. "Mars blijft maar verrassingen in ons gezicht gooien."

Steve Squyres, de leider van het Marsroverproject van de NASA, maakte melding van de opmerkelijke vondst op een evenement dat gehouden werd om de 10e verjaardag van de komst van de Opportunity op de rode planeet in de kijker te zetten. Na tien jaar dachten de wetenschappers ongeveer alles wel gezien te hebben, maar dat bleek niet helemaal te kloppen.

De rots dook op op een foto gemaakt door de Opportunity op sol 3540 van zijn missie op Mars (een sol staat voor een dag op Mars, sol 3540 is 8 januari 2014, nvr). Toen de wetenschappers foto's van dezelfde locatie bekeken die genomen waren op sol 3528, bijna twee weken ervoor, was het gesteente nergens te bespeuren. "Een totale verrassing voor ons", vertelt Squyres aan Discovery News. "We zeiden: wacht eens even, dat lag er eerst nog niet, dat kan niet kloppen. Oh mijn god, dat lag er eerst nog niet!"

Wie of wat is verantwoordelijk?

Het gesteente, dat door de wetenschappers prompt "Pinaccle Island" gedoopt werd ("pinaccle" betekent zoveel als "het toppunt", nvr), heeft de grootte van een donut. Uit onderzoek blijkt dat hij hoge concentraties aan zwavel, mangaan en magnesium bevat. De grote vraag is nu hoe het kan dat de steen eerst niet, en dan plots wel te zien is.

Een van de opties is dat het gesteente weggeslingerd is bij de inslag van een meteoriet op Mars of toevallig van een heuvel in de buurt gerold is. Of is de Opportunity zelf verantwoordelijk? De Marsrover heeft niet over de "plaats-delict" gereden, maar wel in de buurt errond, dus de steen kan toen opgespat zijn.

Squyres noemt die laatste theorie de meest waarschijnlijke. "Let wel, het is slechts mijn gok, zegt Squyres. "De Opportunity heeft een bocht gemaakt op een of twee meter van de plaats waar de steen ligt." Hij benadrukt dat het onderzoek naar het hoe en waarom van Pinaccle Island nog aan de gang is.

"Dit is puur geluk"

Hoe dan ook beschouwen de wetenschappers Pinaccle Island als een mooie onderzoeksopportuniteit, en niet alleen door de vraag over zijn afkomst. "De steen is op zijn kop komen te liggen, een kant die miljoenen jaren niet is blootgesteld aan de atmosfeer. En hij ligt daar nu gewoon voor ons. Dat we dat kunnen onderzoeken, is puur geluk."

De Opportunity arriveerde samen met zijn tweelingbroer Spirit op 17 januari 2004 op Mars. Het was de bedoeling dat het karretje slechts drie maanden onderzoek zou doen, maar de missie werd keer op keer verlengd. Inmiddels heeft de Marsrover al 37 kilometer afgelegd. De Spirit gaf de geest in 2009. Sinds augustus 2012 heeft de Opportunity het gezelschap van de Curiosity.