Schemeroorlog in Wetstraat - Johny Vansevenant

labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

De drôle de guerre is volop aan de gang in de Wetstraat. De oppositie grijpt elke onduidelijkheid of inconsequentie aan om de meerderheidspartijen gezichtsverlies te laten lijden. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de uitspraken van CD&V-vicepremier De Crem, die eerst de begroting op orde wil, en de ‘nuancering’ van boegbeeld Peeters, die meer hamert op de loonlastenverlaging. Of naar aanleiding van de vergoeding van de nieuwe Belgacombaas Leroy, die met de extra’s meer krijgt dan de 650.000 euro die de regering Di Rupo naar voren had geschoven. Allemaal campagnemateriaal, al zit de Wetstraat vooral na te denken over wat na de verkiezingen van 25 mei gebeurt.

Elkaar gezichtsverlies doen lijden

De federale en Vlaamse regeringen kunnen vanaf nu niet veel zwaarwichtige beslissingen meer nemen. De parlementen gaan in april dicht en dus is het onmogelijk om nog veel door die parlementaire machine te duwen. Voor het Vlaamse niveau zit er nog een beslissing over Oosterweel in, maar de uitvoering is voor de volgende regering. De federale regering doet in maart nog een begrotingscontrole en er is nog een postbaas te benoemen.

Alle uitspraken van ministers zijn vooral campagnemateriaal om te scoren en zich te profileren in de kiescampagne die in de feiten volop aan de gang is. De oppositiepartijen laten geen kans liggen om tegenspraken te zoeken of inconsequenties. Minister-president Peeters zal wellicht gevloekt hebben toen hij het interview van federaal vicepremier De Crem in De Standaard las. Het leek alsof De Crem het mantra van de loonlastenverlaging losliet ten voordele van de begroting. Peeters moest bijsturen zonder De Crem al te veel gezichtsverlies te laten lijden. N-VA-kopstuk Weyts kapittelde De Crem meteen omdat hij minder hamerde op de loonkostenhandicap en zelfs Groen-voorzitter Van Besien begon op de nagel van de loonkosten te hameren. Eenzelfde verhaal bij de extra’s die de nieuwe Belgacombaas Leroy boven op de regeringslimiet van 650.000 euro krijgt. Ook dat is munitie voor de oppositiepartijen.

Een rode fuck-you-variant

Tot de verkiezingen van 25 mei weten we wat we mogen verwachten. Tussendoor komen er partijcongressen, zoals het uitstekend georganiseerde N-VA-congres van het voorbije weekend. En om een zo breed mogelijk publiek te bereiken komen er allerlei gimmicks. De gele V-tekenkabouter van N-VA, die meteen gecounterd werd door een rode fuck-you-variant met opgestoken vinger die SP.A-voorzitter Tobback klaar had staan. Of Donald Muylle-filmpjes. Zo blijven we bezig tot aan de verkiezingen.

Het lijkt me interessanter om te kijken wat er daarna zal gebeuren. Ik weet het, het is gespeculeer met een hoog horoscoopgehalte maar het gonst er wel van in de Wetstraat. De verkiezingen verdelen de kaarten, bijvoorbeeld raakt Bart De Wever met zijn N-VA op tram drie, maar interessanter is hoe het kaartspel daarna begint. Daarover speculeren is een gedeelde passie van Wetstraat-journalisten en politici…

De vorming van de Vlaamse regering allesbepalend

Wat is er zoal aan gegons te horen? N-VA wil alvast snel een Vlaamse regering vormen met CD&V. De redenering is ‘als je samen ruim meer dan de helft van de zetels haalt, dan is democratie toch simpel en begin je best meteen met het vormen van een Vlaamse regering’. Er is één maar: wil CD&V dat wel? De partij van minister-president Peeters houdt alle opties open. Veel zal afhangen van de verkiezingsuitslag, want Kris Peeters zal niet zonder slag of stoot dat minister-presidentschap willen inleveren en bij N-VA horen we signalen dat ze het hem niet cadeau zullen doen als CD&V niet de grootste is in het Vlaams parlement.

En zelfs al zou Peeters mogen aanblijven als N-VA het meest zetels heeft, dan is dat geen aantrekkelijk vooruitzicht, want veel meer dan een marionet van N-VA is hij dan niet. Dan kan hij even goed lid worden van de partij van Bart De Wever. Dus vraag is of CD&V het N-VA gunt om de Vlaamse regering te leiden en dus in die regering te zitten.

Kan een regering zonder N-VA?

Hoe dan ook, N-VA zal als wellicht grootste het initiatiefrecht hebben en zal meteen CD&V kleur doen bekennen. Zegt Kris Peeters dan ‘we zullen eerst kijken wat er op federaal niveau gebeurt…’? Wil CD&V een klassieke tripartite en die dan zelf leiden?, al is de kans niet groot dat christen-democraten, liberalen en socialisten een Vlaamse meerderheid hebben. Neemt CD&V er dan de groenen bij? Daar zal de rechtervleugel alleszins niet mee kunnen lachen en die zal dan wellicht argumenteren dat de groene bezwaren een rem zijn op grote infrastructuurwerken. Allemaal vragen dus of een Vlaamse regering zonder N-VA wel kan én of CD&V dat wel wil.

Het is duidelijk dat wat op Vlaams niveau gebeurt cruciaal is voor de andere niveaus. Als CD&V meteen die Vlaamse regering vormt met N-VA, dan ligt de federale regeringsvorming meteen in een plooi. Een vicepremier zei me: ‘Als er snel een Vlaamse N-VA-CD&V-coalitie is, dan zal de PS snel een Waalse regering vormen met een regenboogcoalitie, dus met Ecolo en CDH.’ Dat betekent dat de PS dan geen moeite meer doet om overal klassieke tripartites te vormen. Dan lijkt de PS te zeggen aan MR en CD&V ‘trek uw plan met de federale regering!’. Dan zou er wel eens veel geblokkeerd kunnen zijn en zou Elio Di Rupo lang premier in lopende zaken kunnen blijven. En vraag is of premier Di Rupo zich even voorzichtig zal gedragen als zijn lopende-zaken-voorganger Yves Leterme.

Trucs om zich in de regeringsvorming te wurmen

Eigenlijk dreigen socialisten en liberalen CD&V een beetje af. In de trant van: ‘vorm niet snel een Vlaamse regering want dan open je de doos van Pandora’. Bij SP.A en Open VLD hoor je ‘als we niet in de Vlaamse regering kunnen, dan moeten ze ook niet afkomen om ons in de federale regering te krijgen.’ Bij N-VA hoor je dan de redenering ‘allemaal trucs om zich in de regeringsvorming te wurmen’.

Want het is duidelijk, zowel federaal als Vlaams is de regeertermijn nu vijf jaar en niemand heeft zin in vijf jaar oppositie. Er is dus een zenuwenoorlog aan de gang nog voor de verkiezingen afgelopen zijn. Al zijn die verkiezingen wel allesbepalend, want op 25 mei weten we of er wel een alternatief mogelijk is zonder N-VA. En om die vraag te kunnen beantwoorden is de Vlaamse uitslag allesbepalend. A la limite is het mogelijk om zonder een Vlaamse meerderheid een federale regering te vormen. Voor de Vlaamse regering is er wél een Vlaamse meerderheid nodig. Daarom is die Vlaamse uitslag zo cruciaal.

De oppositiemegafoon inleveren

Al is er ook voor het federale niveau volop gespeculeer te horen in de Wetstraat. Bij de N-VA zijn ze ervan overtuigd dat niemand hen een federale oppositierol zal gunnen wanneer ze in de Vlaamse regering zitten. N-VA zal dan, hoe dan ook, zijn oppositiemegafoon in de Kamer moeten inleveren. Dan moet voor CD&V N-VA mee in het federale bad in de hoop dat de partij van Bart De Wever daar verzuipt. Want regeren betekent altijd je maagdelijkheid verliezen. Wie regeert, moet water in de wijn doen. Zuiverheid bestaat niet voor wie regeert.

Een as PS-MR

N-VA kan bij federale regeringsdeelname alleen maar proberen zijn vel duur te verkopen: Maximale loonlastenverlaging, volop snijden in het overheidsapparaat, de staatsschuld drastisch naar beneden. N-VA heeft daarvoor partners nodig. Wie zal zo ver willen gaan? MR had in de laatste peiling 22 procent, CDH 14 procent. Durven die twee partijen met 35 procent samen heel ver gaan, met een keiharde PS-oppositie? Ook hoor je overal de vraag hoe betrouwbaar CDH is om een rechts economisch beleid door te voeren, want hoe zwaar weegt de ‘linkse’ Milquet daar nog? Durft MR-topman Reynders zonder de PS federaal regeren? Tijdens zijn Ronde van Vlaanderen zei hij vorige week in Hasselt: ‘Ik regeer al vijftien jaar met de PS. Het komt erop aan als liberaal je punten binnen te halen.’ Wat als de MR de grootste is in Brussel en als Reynders met die pasmunt een deal sluit met de PS om in de Waalse, Brusselse én federale regering het ‘samen uit, samen thuis’-principe toe te passen?

‘Voor ons is het zonder PS’

Bij een PS-MR-as komt N-VA in een lastig parket terecht. De partij van Bart De Wever zegt nadrukkelijk: ‘Voor ons is het zonder de PS’. Maar wat als het zonder de PS niet kan wanneer De Wevers ‘mon ami Didier’ zegt ‘het is met de PS’. Kan een straf rechts economisch beleid dan nog? Zelfs al slaagt MR erin de PS te isoleren door de SP.A niet in de federale regering toe te laten. Kan de N-VA een regering slikken met de PS? N-VA-kopstuk Liesbeth Homans zei in een interview daarover ‘niet onoverkomelijk’, maar het zit hoe dan ook dicht bij een nachtmerrie voor de partij van Bart De Wever. Er zal dus veel boter bij de vis moeten.

Omdat N-VA sociaal-economisch dan minder zal binnenhalen, zal de partij van Bart De Wever dan ongetwijfeld zijn communautaire agenda op tafel leggen en dan praten we weer over het confederalisme. N-VA zal dan wellicht ook garanties eisen, want wat gepraat in de Senaat zal dan niet volstaan. Eén conclusie: het zal niet ‘simpel’ zijn na 25 mei.

Johny Vansevenant is Wetstraatjournalist bij de VRT.